Toekenningen Veni 2006-1

Zwarte gaten onder de microscoop
Dr. L.F. (Fernando) Alday (m) 17-10-1977, UU – Instituut voor Theoretische Fysica
Recent onderzoek in de theoretische subatomaire fysica suggereren een verband tussen zwaartekrachtsystemen, zoals zwarte gaten, en microscopische systemen, zoals protonen en neutronen. Alday gaat dit verband verkennen met behulp van methoden die zijn ontwikkeld in andere gebieden van de natuurkunde, zoals de fysica van de gecondenseerde materie.

Psychose voorspellen met hersenfoto's
Dr. T.A.M.J. (Therese) van Amelsvoort (v) 31-03-1966, AMC – Psychiatrie.
Psychoses ontstaan door een ontsporing van boodschapperstofjes in de hersenen. Hoe deze boodschapper zich gedraagt in de hersenen, kan vastgelegd worden met hersenfoto's. De onderzoekers gaan kijken of met deze hersenfoto's voorspeld kan worden wie er een psychose krijgt.

Gedachten onder woorden brengen
Dr. M.I. (Inés) Antón-Méndez (v) 31-10-1963, UU – UiL OTS
Het doel van dit project is duidelijk te maken hoe sprekers hun gedachten bewerken zodat ze deze in taal kunnen uiten. Dit wordt gedaan door te kijken naar bepaalde fouten gemaakt door mensen die een tweede taal goed beheersen.

Geometrie door theoretische fysica
Dr. J.M. (Joao) Baptista (m) 07-11-1977, UvA - ITFA
Traditionele wiskunde wordt als instrument gebruikt bij de fysica. De afgelopen jaren echter, is ook theoretische fysica nuttig gebleken om moeilijke wiskundige problemen te begrijpen. Dit onderzoeksproject bestudeert geometrische ruimtes, waarbij gebruik gemaakt wordt van deze nieuwe methoden.

Nieuwe oplossingen voor nieuwe materialen
Dr. A. M. (Andrew) Beale (m) 14-10-1974, UU - Inorganic Chemistry & Catalysis
Vaste anorganische materialen met goed toegankelijke poriën zijn belangrijk in vele commerciële processen. Er is echter nood aan een nieuwe verzameling van poreuze materialen voor geavanceerde toepassingen in de chemie. Het voorgestelde onderzoek spitst zich toe op de creatie van nieuwe poreuze materialen waarbij een ionische vloeistof als architect solvent zal gebruikt worden.

Hersenvliesontsteking ontrafeld
Dr. D. (Diederik) van de Beek (m) 18-05-1974, AMC – Neurologie.
Hersenvliesontsteking is een dodelijke ziekte. De ziekte is een schimmig samenspel tussen bacterie, erfelijke gevoeligheid van de patiënt, en de behandeling van de dokter. Met het doel levens te redden, worden in deze landelijke studie oorzaak en gevolg ontrafeld.

Geheugenopslag in de hersenen
Dr. A. (Amor) Belmeguenai (m) 05-03-1969, Erasmus MC - Neuroscience
In het centrale zenuwstelsel wordt geheugen opgeslagen door veranderingen in de kracht van synaptische verbindingen. Dit onderzoeksvoorstel beschrijft een nieuwe manier waarop de hersenen geheugen kunnen opslaan, namelijk door veranderingen in de intrinsieke excitabiliteit van neuronen.

Hoe plantencellen boven en onder onderscheiden
Dr. R. (René) Benjamins (m) 14-08-1973, UU - Moleculaire Celbiologie
Cellen van een meercellig organisme hebben een polariteit, een gevoel voor wat boven en onder is. Dit is van groot belang voor de groei en ontwikkeling van het organisme. In planten is niet bekend welke moleculaire factoren celpolariteit bepalen. Dit onderzoek zal deze factoren identificeren.

Samen werken aan innovatie
Dr. S. (Sjoerd) Beugelsdijk (m), 14-08-1976, RU - Economie
Innovatie is belangrijk voor bedrijven, regio's en landen. Maar goede ideeën worden zelden op een zolderkamertje door iemand alleen ontwikkeld. Dit onderzoek analyseert of (institutionele) verschillen in bereidheid tot samenwerking en onderling vertrouwen van invloed zijn op het succes van innovaties.

Taaie rouwkost
Dr. P.A. (Paul) Boelen (m) 9-12-1972, UU - (Klinische) Psychologie
Ons autobiografische geheugen bepaalt hoe we denken over het verleden, het heden en de toekomst. Als een dierbare doodgaat, dan moet dit geheugen worden aangepast. Dat gaat meestal goed, maar soms niet. Problemen bij de aanpassing van het autobiografische geheugen zijn cruciaal bij het ontstaan van chronisch verdriet, depressies en angsten na een verlies - zo denken de onderzoekers. Of dat zo is wordt in dit project onderzocht.

Van het hart geen moordkuil maken
Dr. L. (Linda) Booij (v) 20-08-1976, UL – Psychologie.
Depressie is een risicofactor voor hartziekten. Soms gaat depressie gepaard met geïrriteerdheid, woedeaanvallen en een verminderde impulscontrole. De onderzoekers gaan na welke psychologische en biologische processen hieraan ten grondslag liggen en of deze gevoelens/gedragingen de kans op hartfalen bij depressie vergroten.

Ballen dekken de lading
Dr. M.W. (Marco) Bouwkamp (m) 06-08-1975, RuG – Scheikunde
Dit onderzoek richt zich op het gebruik van de unieke elektronische eigenschappen van buckyballen in metaalcomplexen. Hierin fungeren de metaalgebonden fullerenen als elektronenreservoirs. De verbindingen zullen worden gebruikt als nieuwe katalysatoren en als componenten voor nano-chemische bouwwerken.

Herleren van de vergeten moedertaal
Dr. M.E. (Mirjam) Broersma (v) 24-09-1976, Max Planck Institute for Psycholinguistics – Comprehension
Volwassenen die als kind uit een ander land geadopteerd zijn herinneren zich doorgaans niets van hun moedertaal. In dit onderzoek wordt bekeken of ze toch een voorsprong hebben wanneer ze hun moedertaal opnieuw proberen te leren.

Meten aan weten
Dr. M. (Marleen) de Bruijne (v) 03-09-1972, UMC – EMC
De vorm en grootte van bepaalde hersenstructuren kunnen samenhangen met de ontwikkeling van o.a. Alzheimer. Door de enorme informatiehoeveelheid is handmatig analyseren van hersenscans echter onbegonnen werk. Dit onderzoek ontwikkelt computertechnieken om structuren in medische scans automatisch en nauwkeurig te meten.

Het kiemen van ultragladde diamantlagen
Dr. J.G. (Ivan) Buijnsters (m) 02-08-1975, RU – Toegepaste Molecuulfysica
Diamant is in veel opzichten een superieur materiaal. Een nadeel is dat de gebruikte diamantlagen bestaan uit kleine, doch ruwe kristalletjes. Dit onderzoek bestudeert het kiemen van gladdere diamantlagen bestaande uit nanokristalletjes om zo de ruwheid en frictie te verlagen.

Geregeld verkeer vanuit de bloedbaan
Dr. J.D. (Jaap) van Buul (m) 18-06-1973, AMC Sanquin – Moleculaire Cel Biologie.
Witte bloedcellen kruipen voortdurend vanuit de bloedbaan tussen de bloedvatwand door naar het achterliggende weefsel om ons lichaam te beschermen tegen lichaamsvreemde organismen. De bloedvatwand zelf helpt actief mee aan dit proces door de bloedcellen te vangen. Dit onderzoek bestudeert hoe de bloedvatwand de bloedcellen vangt en deze vervolgens helpt te migreren tussen de bloedvatwand door.

Controle over talen in de hersenen
Dr. I. K. (Ingrid) Christoffels (v), 11-07-1974, Universiteit Maastricht, Neurocognitie
Hoe zorgen onze hersenen er voor dat we de ene of de andere taal kunnen spreken als we dat willen? Dit wordt onderzocht in gewone meertaligen, zoals de meeste Nederlanders, en in taalcontrole experts: simultaan tolken.

Van stamcellen tot eieren
Dr. S.M. (Susana) Chuva de Sousa Lopes (v) 11-04-73, NIOB-KNAW – Hubrecht Laboratorium.
Om baby's te maken heb je een eicel en een spermacel nodig. Maar hoe worden die eicellen van de vrouw gemaakt? Kunnen stamcellen in een reageerbuis omgezet worden tot eicellen? Kennis hierover kan de therapeutische toepassing van stamcellen verbeteren.

Verhoogd risico hart- en vaatziekten bij ploegendienst
Dr. T (Thierry) Claudel (m) 29-08-1972, UMCG - Kindergeneeskunde.
Ploegendienst (~10% beroepsbevolking) leidt tot verhoogd risico op hart- en vaatziekten, waarschijnlijk door verstoring van de biologische ritmiek van de vetstofwisseling. In dit project worden moleculaire mechanismen van de 'biologische klok' ontrafeld en de gevolgen van verstoringen onderzocht in muizen.

Ons immuunsysteem zoet houden
Dr. J. D. C. (Jeroen) Codée (m) 30-07-1975, UL – Bioorganische Synthese
Ons immuunsysteem beschermt ons tegen indringende ziekteverwekkers. Hierbij maakt het onderscheid tussen 'lichaamseigen' en 'lichaamsvreemd'. Suikers spelen hierin een belangrijke rol, maar onbekend is welke suikers wat en hoe doen. Dit onderzoek gaat een suiker-synthetiseer-machine ontwikkelen en een stukje van deze puzzel oplossen.

Waarom werkt mijn medicijn niet?
Dr. M.J.H. (Marieke) Coenen (v) 09-10-1975, UMCN – Antropogenetica.
Patiënten met een ernstige vorm van ontstekingsziekten (zoals reuma) worden behandeld met zogenaamde biologicals. Deze biologicals werken niet bij alle patiënten even goed. De onderzoekers willen nagaan of erfelijke factoren kunnen voorspellen of een patiënt op een biological zal reageren.

IJs in de ruimte
Dr. H.M. (Herma) Cuppen (v) 17-6-1977, UL – Sterrenwacht
In de interstellaire ruimte bevinden zich wolken van atomen, moleculen en kleine stofdeeltjes. In sommige gebieden worden ijsmantels op deze stofdeeltjes waargenomen. De onderzoekster gaat de vorming van deze ijslagen simuleren en de afwezigheid ervan in andere gebieden besturen.

Slaaf van onze omgeving?
Dr. ir. R. (Ruud) Custers (m) 10-10-1973, UU – Sociale en Organistatiepsychologie
Onze omgeving stuurt ons gedrag zonder dat we dit doorhebben. Dit onderzoek gaat na of we klakkeloos het gedrag uitvoeren dat de omgeving in ons oproept of dat we toch in staat zijn om onbewust te bepalen wat we willen.

Beklemmende vragen omtrent pijn
Dr. M.A.R.C. (Marc) Daemen (m) 30-04-1973, UM – Neurochirurgie.
Pijn ten gevolge van een zenuw beschadiging of beklemming is vaak ernstig en moeilijk te behandelen. Moleculaire veranderingen in zenuwen en het ruggenmerg dragen bij aan zulke pijn. De onderzoekers beogen deze processen beter in kaart te brengen.

Besluitvorming bij meningsverschillen
Dr. F. (Franz) Dietrich (m) 07-02-1975, UM - Kwantitatieve Economie
Besluiten worden vaak niet door een enkele persoon genomen, maar door een groep als geheel, bijvoorbeeld bij landelijke verkiezingen, of binnen een parlement. Maar binnen de groep kunnen de meningen uiteen lopen. Ik bekijk hoe zulke uiteenlopende persoonlijke meningen of belangen op een goede manier met elkaar kunnen worden verenigd tot een enkel collectief besluit.

Ongevalschade in het brein
Dr. ir. J.A.W. (Hans) van Dommelen (m) 14-10-1975, TU/e – Mechanics of Materials
Hersenletsel als gevolg van ongevallen heeft vaak grote consequenties voor de slachtoffers. In dit onderzoek wordt op basis van een geavanceerd model een relatie gelegd tussen schade en sterfte van hersencellen op microscopische schaal en hoofdimpact op de macroscopische schaal.

Do words kill faster than bullets?
Dr. J.G. (Judith) van Erp (v), 20-09-1970, EUR - Rechten
Een straf in de vorm van een boete is vaak niet afschrikwekkend genoeg om te voorkomen dat bedrijven wettelijke regels overtreden. Van reputatiesancties, ofwel 'naming and shaming', zou een grotere dreiging uitgaan. Ik ga onderzoeken of het aan de schandpaal nagelen van bedrijven een effectieve en rechtvaardige straf is.

Nieuwe talen leren begrijpen
Dr. P.R. (Paola) Escudero Msc (v) 05-12-1976, UvA - Faculteit der Geesteswetenschappen, Fonetiek
Veel immigranten zullen een nieuwe taal moeten leren. Dit project zal proberen te verklaren hoe Spaanse leerders die ook Engels spreken Nederlandse woorden leren begrijpen. We zullen onderzoeken hoe hun vaardigheden zich verbeteren en of dit proces kan worden versneld door specifieke training.

Met nanodeeltjes het netvlies bekijken
Dr. ir. D.J. (Dirk) Faber (m), 17-01-1975, AMC/UvA – Laser Centrum
Onderzoek naar gentherapie voor oogaandoeningen wordt gedaan in het netvlies van muizen. Het is daarom van belang het netvlies zeer nauwkeurig in beeld te brengen. Hiertoe wordt een optisch meetinstrument gebouwd, dat gebruikt maakt van speciaal ontwikkelde nanodeeltjes als contrastmiddel.

Satellietcartografie van atmosferisch methaan
Dr. C. (Christian) Frankenberg (m) 30-11-1976, UU/SRON – Ruimteonderzoek
Methaan is het op een na belangrijkste antropogene broeikasgas. De spectrometer SCIAMACHY aan boord van de Europese onderzoekssatelliet ENVISAT maakt het nu voor het eerst mogelijk methaan mondiaal te meten. Dit onderzoeksproject heeft ten doel de retrieval van methaanconcentraties uit de satellietmetingen te optimaliseren.

Zwangerschap en luchtvervuiling
Dr. U. (Ulrike) Gehring (v) 05-09-1971, UU – IRAS.
Blootstelling aan verhoogde concentraties luchtvervuiling tijdens de zwangerschap zou de kans op het krijgen van een baby met een laag geboortegewicht of een aangeboren afwijking kunnen verhogen. Dit onderzoek gaat na in hoeverre dit in Nederland, Noorwegen en Zweden het geval is.

Verandering in verslaving
Dr. A.E. (Anneke) Goudriaan (v) 26-01-1977, AMC – Psychiatrie.
Bij mensen met een verslaving is de controle over hun gedrag, gevoeligheid voor beloning, en de mate van stressgevoeligheid anders dan bij mensen zonder verslaving. Deze studie onderzoekt hoe deze factoren samenhangen op lichamelijk, genetisch en gedragsniveau, en welke rol beloningsgevoeligheid en stressgevoeligheid spelen in het verloop van verslaving.

Het brein in actie in beeld gebracht
Dr. R.P.P.P. (Raoul) Grasman (m) 06-01-1973, UvA - Psychologische methodenleer
Wanneer het brein binnenkomende informatie uit de buitenwereld verwerkt, verspreidt activiteit zich razendsnel door het brein. We ontwikkelen een techniek die metingen van hersenactiviteit met anatomische informatie combineert om de verspreiding door het brein te kunnen volgen.

Aristoteles over de grondslagen van de wetenschap
Dr. P.S. (Pieter Sjoerd) Hasper (m) 26-06-1970, RuG – Filosofie
Wanneer begrijpen wij een fenomeen wetenschappelijk? Volgens Aristoteles wanneer wij het verklaren en ontleden tot een samenspel van elementaire factoren. In het licht van dit idee kunnen vele raadselachtige facetten van Aristoteles' wetenschapstheorie zelf beter worden verklaard en begrepen.

Nieuwe scan meet hersendoorbloeding
Dr. J. (Jeroen) Hendrikse (m) 10-04-1976, UMCU – Radiologie.
Elke anderhalve minuut stroomt er een liter bloed door de halsslagaders. De onderzoekers laten met nieuwe MRI-scans van de hersenen zien waar dit bloed precies naar toestroomt. Hiermee kan men beoordelen welke patiënten behandeld moeten worden aan een vernauwde halsslagader.

Keramiek en sociale veranderingen
Dr. G.R. (Gilda) Hernández Sánchez (v) 24-03-1971, UL - Archeologie
De Spaanse verandering van Midden-Amerika in 1521 had een grote invloed op eeuwenoude inheemse beschavingen. Het doel van dit project is het onderzoeken van de impact van deze enorme transformatie op het keramiek in die tijd, sinds deze unieke inzichten op het dagelijkse leven geven.

Uitstelgedrag: Wanneer en waarom?
Dr. E.A.J. (Edwin) van Hooft (m) 19-06-1975, EUR – Instituut voor Psychologie
Iedereen stelt wel eens iets uit tot morgen dat vandaag had moeten gebeuren. Dergelijk uitstelgedrag belemmert onze prestaties. Waarom doen we het dan toch? Dit onderzoek gaat na welke factoren een rol spelen bij uitstelgedrag, en welke regulerende vaardigheden uitstelgedrag kunnen voorkomen.

Fout gevouwen eiwitten in Alzheimer
Dr. J.J.M. (Jeroen) Hoozemans (m) 21-01-1976, AMC, Neuropathologie.
De ziekte van Alzheimer wordt gekenmerkt door stapeling van fout gevouwen eiwitten in de hersenen. De onderzoeker bestudeert hoe hersencellen reageren op de aanwezigheid van fout gevouwen eiwitten en welke gevolgen dit heeft voor het verloop van de ziekte.

Sterren rond superzware zwarte gaten
Drs. C. (Clovis) Hopman, (m), 2-05- 1977, UL - Sterrenwacht Leiden
In het midden van melkwegstelsels krioelen miljoenen sterren om superzware zwarte gaten, die miljoenen keren zo zwaar zijn als de zon. Ik bestudeer hoe sterren soms vlak bij superzware zwarte gaten komen. Daar worden ze verscheurd, opgezogen, en stralen ze zwaartekrachtgolven uit.

Spelen met stabiliteit
Dr. ir. M.A. (Marijn) van Huis (m) 24-04-1975, TUD - Nanoscience
In aluminiumlegeringen die gebruikt worden in auto's en vliegtuigen, zitten nanokristalletjes die thermisch niet stabiel zijn. Deze metastabiliteit is juist handig om de materiaaleigenschappen te manipuleren. Nieuwe simulatiemethoden worden gebruikt om het gedrag van de nanokristalletjes te voorspellen.

Hematopoietische stamcellen
Dr. G. (Gerwin) Huls (m) 21-02-1971, UMCG, Hematologie.
Hematopoietische stamcellen bevinden zich in ons beenmerg en zorgen voor de aanmaak van de verschillende cellen in ons bloed. Dit project heeft als doel methoden te onderzoeken die een rol spelen bij expansie van hematopoietische stamcellen.

Oude oren, oude hersenen: spraakwaarneming bij ouderen
Dr. E. (Esther) Janse (v) 23-11-1973, UU – Taalwetenschap
Als mensen ouder worden gaat vaak zowel het gehoor achteruit als de snelheid van bepaalde cognitieve processen. Deze studie onderzoekt de relatieve bijdragen van deze factoren aan problemen die ouderen ondervinden bij spraakwaarneming, bijvoorbeeld wanneer mensen door elkaar heen praten.

Schilderkunst na de Beeldenstorm (1566-1585)
Dr. K.J.A. (Koenraad) Jonckheere (m) 05-05-1975, UvA – Kunstgeschiedenis
In 1566 verwoestte de Beeldenstorm, een calvinistisch geïnspireerde opstand, de kunst in vele kerken in de Nederlanden. De Beeldenstorm dwong kunstenaars om aspecten van de aloude religieuze beeldtaal, die plots als aanstootgevend ervaren werden, te herzien. Dit onderzoek gaat na welke oplossingen ze bedachten en welke sociaaleconomische, politieke en religieuze factoren daarbij een rol speelden.

Effectief naar oplossingen zoeken
Dr. R.S. (Robin) de Jong (m) 26-06-1976, UL - Wiskunde
Soms weten wiskundigen voor een probleem het bestaan van een oplossing, maar kennen ze geen methode om die oplossing te vinden. In dit onderzoek willen we iets aan deze omstandigheid doen voor het zogenaamde 'Shafarevich-vermoeden' uit de getaltheorie.

Over symmetrie in moleculaire architecturen
Dr. N. (Nathalie) Katsonis (v), 22-02-1978, RuG - Chemistry
Chirale objecten zijn niet over hun spiegelbeeld heen te leggen, net zoals rechterhanden niet in linkshandige handschoenen passen. Moleculen vormen chirale architecturen bij het ontstaan van leven. Dit project bestudeert hoe chirale structuren spontaan worden gevormd aan oppervlaktes.

Planten en schimmels die valsspelen
Dr. E.T. (Toby) Kiers (v) 09-09-1976, UMass – Evolutionary Biology.
'Eerlijke' bacteriën handelen middelen met hun gastplanten. Sommige bacteriën doen dat niet (valsspelers) en worden daarvoor gestraft. Biologen onderzoeken of dit ook klopt voor planten en schimmels. Dit zijn een van de oudste en slechtst begrepen relaties op aarde

Het Higgsdeeltje op wereldreis
Dr. ing. S.(Sander) Klous (m) 23-03-1973, NIKHEF – Hoge-energiefysica
Waarom hebben deeltjes massa? Hoogst waarschijnlijk is het nog niet gevonden Higgsdeeltje daar verantwoordelijk voor. De onderzoeker gaat een systeem ontwikkelen dat enorme hoeveelheden meetgegevens uit de nieuwe deeltjesversneller LHC in realtime kan analyseren bij rekencentra over de hele wereld. Dit systeem zal vervolgens worden gebruikt om met nieuwe methodes naar het Higgsdeeltje te zoeken.

Nieuwe geneesmiddel-modellen voor kinderen
Dr. C.A.J. (Catherijne) Knibbe (v) 3-3-1969, UL, Farmacologie.
Geneesmiddelen worden in principe op de markt gebracht voor volwassenen. Vaak is het effect bij kinderen (variërend van baby's tot pubers) onbekend. Farmacologen en kinderartsen onderzoeken hoe effecten en bijwerkingen voorspeld kunnen worden om zo tot nieuwe doseeradviezen te komen.

Licht geleiden in nanoschaal zilveren deeltjeskettingen
Dr. A. F. (Femius) Koenderink (m) 24-08-1976, AMOLF – Center for Nanophotonics
Licht kan niet langs paden lopen die kleiner zijn dan de golflengte van het licht. Het project beoogt deze barrière voor optische schakelingen op nanoschaal te overwinnen. Hiertoe wordt licht overgebracht op schakelingen van metalen nanodeeltjes die tien maal kleiner zijn dan de golflengte van licht.

Pulsjes schieten in katalysor-chips
Dr. M.T. (Michiel) Kreutzer (m) 19-04-1971, TUD – Chemische Technologie
Katalysatoren versnellen reacties door te bemiddelen: ze binden moleculen aan zich, brengen ze bij elkaar zodat ze reageren, en vervolgens laten ze weer los. De onderzoeker gaat al deze reactiestappen analyseren door chips te ontwikkelen waarin katalysator ingebouwd worden. Op zo een minuscule chip zijn al deze interacties met precisie te volgen, in het bijzonder door kleine pulsjes op een katalysator te schieten en de respons te volgen.

Een supercomputer onder je vingertoppen
Dr. G. K. (Georgi) Kuzmanov (m) 12-08-1974, TUD - CE, EWI
Vele wetenschappelijke problemen vereisen supercomputers. Deze computers zijn echter duur en moeilijk aanpasbaar voor specifieke toepassingen. Dit onderzoek stelt een alternatief en kostenefficiënt ontwerp van hoog performante wetenschappelijke computers voor die makkelijk te wijzigen zijn in functie van specifieke toepassingen.

Het aggregeren van financiële risico's
Dr. R.J.A. (Roger) Laeven (m) 22-01-1979, UvA - Actuariaat
Financiële instellingen zijn blootgesteld aan verschillende risico's tegelijk. Dit onderzoek gaat in op de vraag hoe vanuit deze afzonderlijke risico's de totale risicoblootstelling van de financiële instelling kan worden bepaald.

Kans op extreme drukte
Dr. J.S.H. (Johan) van Leeuwaarden (m) 14-09-1978, EURANDOM en TU/e - Wiskunde en Informatica
Extreme drukte op netwerken als het internet is ongewenst, want het leidt tot lange wachttijden en verbroken verbindingen. Met de wiskunde ontwikkeld in dit onderzoek kan de kans op extreme drukte worden berekend.

Visualisatie voorlopers van borstkanker
Dr. F.W.B. (Fijs) van Leeuwen (m) 29-10-1977, NKI-AVL - Radiologie
In tegenstelling tot de wat verder ontwikkelde borsttumoren, is het niet mogelijk om de voorlopers van borstkanker goed te visualiseren. Vroegtijdige identificatie van deze voorlopers kan de ontwikkeling tot agressieve borsttumoren voorkomen. Dit onderzoek zoekt methoden voor deze vroegtijdige identificatie.

Modelberekeningen voor betere radiotherapie
Dr. P. (Peter) van Luijk (m) 17-05-1974, RuG, UMCG – Radiotherapie.
Tumorgenezing door radiotherapie wordt beperkt door risico op schade aan vitale organen. Precieze inschatting van dit risico is dus essentieel om tot een effectieve, bijwerkings-arme behandeling te komen. De onderzoeker wil modellen ontwikkelen die dit complexe risico precies voorspellen.

Ultrasnel schakelen
Dr. D.A. (Dmitry) Mazurenko (m) 26-01-1974, RuG – Fysica
Het zeer snel schakelen van de weerstand, de magnetisatie en andere eigenschappen van materialen is van groot belang voor elektronische, optische, en opto-elektronische componenten in de elektronica en de communicatietechnologie. In dit project wordt gezocht naar manieren om ultrasnel materiaaleigenschappen te kunnen schakelen, en naar fundamentele limieten aan de schakelsnelheid.

Nationalisme in communistisch Oost Europa, 1945-1989. De Hongaarse kwestie.
Dr. M. (Martin) Mevius (m) 06-12-1969, UvA - Europese Studies
Communistische regimes buiten nationalisme uit om hun populariteit te bevorderen. Waarom maakten dictators met volledige controle over de onderdrukking zich druk over legitimiteit? Er vanuit gaand dat ze totale controle hadden over de manier van communicatie, waarom faalden ze ooit? Het antwoord kan ons meer vertellen over het karakter van post-1945 communistische dictatorschappen en het verklaart waarom deze faalden in 1989.

Vluchtige moleculen als boodschappers in planten
Dr. R. (Rossana) Mirabella (v) 18-05-1973, UVA - Plant Physiology
Bladeren die aangevallen worden door insecten, stoten vluchtige gasmoleculen uit. Deze moleculen informeren de plant over de aanval en activeren het verdedigingssysteem. Dit onderzoeksproject bestudeert dit systeem bij planten die 'doof' zijn voor deze vluchtige boodschappers.

Koningen van de Noordzee
Dr. J. (Johan) A.W. Nicolay (m) 15-04-1974, RuG – Archeologie
Gouden sieraden en andere kostbaarheden behoren tot de meest aansprekende archeologische vondsten uit de vroege middeleeuwen. Ze getuigen van machtige koninkrijken in het gebied rond de Noordzee. Hoe deze koninkrijken vorm kregen en waren georganiseerd, vormt het onderwerp van deze studie.

Uitvindingen, patenten en de Industriële Revolutie
Dr. A. (Alessandro) Nuvolari (m) 02-04-1970, TU/e - Ecis
De Industriële Revolutie representeerde een versnelling van technische veranderingen. Dit project beoordeelt de rol die gespeeld is door het patenten systeem en andere alternatieve instituties in dit proces. Het project is gebaseerd op de systematische analyse van gepatenteerde en niet-gepatenteerde uitvindingen in vijf verschillende industrieën.

Individuele moleculen als lichtbron
Dr. K.M. (Kevin) O'Neill (m) 27-02-1974, TUD – Applied Physics
Conventionele LED's (light-emitting diodes) produceren licht doordat positieve en negatieve ladingsdragers in een stukje halfgeleidermateriaal bij elkaar worden gebracht. In dit onderzoek wordt één enkel molecuul elektrisch aangeslagen en zo tot het afgeven van licht aangezet. Spectroscopisch onderzoek van dat licht moet op de schaal van afzonderlijke moleculen fundamenteel inzicht opleveren in de koppeling tussen licht en materie. Lichtgevende moleculen zijn een veelbelovende nieuwe route naar het op afroep produceren van afzonderlijke lichtdeeltjes in toekomstige opto-elektronische technologieën.

et dilemma gedurende de celdeling
Dr. M. (Marleen) Otzen (v) 17-03-1977, RuG – Eukaryote Microbiologie
Elk organisme is opgebouwd uit cellen, die zich vermeerderen door middel van deling. Elke cel bevat een groot aantal onderdelen. Het doel van dit onderzoek is om te begrijpen hoe deze onderdelen correct worden verdeeld over de twee nieuwe cellen.

Aandacht en visuele waarneming
Dr. C.L.E. Paffen (m) 09-09-1975, UU – Psychologische Functieleer
Niet alle informatie die ons via de ogen bereikt dringt door tot onze waarneming; met aandacht selecteren we slechts het relevante deel van de informatie. Dit project onderzoekt de processen in het brein die bij deze selectie betrokken zijn.

Een wiskundige aanpak van periodieke bewegingen
Dr. F. (Federica) Pasquotto (v) 18-07-1974, VU - Wiskunde
Wetenschappers zijn altijd geïnteresseerd geweest in de periodieke bewegingen van fysische objecten, bijvoorbeeld planeetbanen. Desondanks blijft het onduidelijk wanneer dit soort bewegingen kunnen voorkomen. Het doel van dit onderzoek is het ontwikkelen van wiskundige methoden om het bestaan van periodieke bewegingen te bestuderen.

Hoe 'zien' planten hun buren?
Dr. R (Ronald) Pierik (m) 17-01-1975, UU – Ecofysiologie van Planten
Planten passen hun groei aan wanneer ze concurrerende buurplanten 'zien', zodat ze niet overschaduwd raken. In dit onderzoek wordt onderzocht hoe planten hun buren waarnemen, wat het belang daarvan is voor hun concurrentiekracht en welke fysiologische en moleculaire processen deze reacties reguleren.

Vallen voorkomen
Dr. M. (Mirjam) Pijnappels (v) 25-10-1973, VU – Bewegingswetenschappen.
Voorkómen van vallen bij ouderen is beter dan genezen. Met fysieke maten wordt bepaald of ouderen die onvoldoende met obstakels en balansverstoringen kunnen omgaan ook vaker vallen. Zo kunnen ouderen met een hoog risico op vallen worden herkend en getraind.

Regulatie van DNA schade herstel
Dr. J. (Joris) Pothof (m) 14-04-1978, ErasmusMC - Genetica.
Complexe eiwit-netwerken zijn betrokken bij DNA schade herstel. Foutieve regulatie van deze netwerken kan leiden tot kanker. De onderzoekers willen weten welke rol kleine RNA-moleculen spelen in de regulatie rondom DNA schade en hun rol in het ontstaan van kanker.

Identificatie van nieuwe kankergenen
Dr. A. (Alexandre) Prieur (m) 15-05-1977, NKI - Moleculaire Genetica
Tumoren ontstaan wanneer beschermende ('tumor-onderdrukkende') genen verloren gaan. De onderzoekers zullen met geavanceerde technieken op zoek gaan naar nieuwe tumor-onderdrukkende genen. Dit zal een belangrijke bijdrage leveren aan ons inzicht van kanker, noodzakelijk bij het ontwikkelen van nieuwe therapie.

Het aansturen van moleculaire machines in de gasfase
Dr. A.M. (Anouk) Rijs (v) 07-07-1976, UvA / FOM Instituut Rijnhuizen-Moleculaire Dynamica
Om moleculaire machines te bestuderen, zet de onderzoekster ze onder gecontroleerde omstandigheden aan het werk. Dit zal gebeuren door aan de moleculaire motors één voor één oplosmiddelmoleculen te hangen, maar ook door ze aan te drijven met infrarood laserlicht.

Wangedrag van kippen onder de loep
Dr. ir. T.B. (Bas) Rodenburg (m) 01-04-1975, WUR, Fokkerij en Genetica
Kippen in grote groepen ontwikkelen vaak asociaal gedrag zoals het uittrekken van elkaars veren. Dit onderzoek gaat na of de genetische achtergrond van de kippen en het opgroeien met of zonder moeder dit gedrag beïnvloedt.

Al doende leert men
Dr. J.W. (Jan-Willem) Romeijn (m), 13-08-1975, UvA/ ILLC - Psychologie
Wetenschappers ontdekken door te experimenteren hoe de wereld werkt. Ook in het dagelijks leven leren we door dingen uit te proberen. In dit wetenschapsfilosofische onderzoek worden statistische en psychologische modellen van leergedrag gebruikt om het experimenteergedrag van wetenschappers te analyseren.

Bacteriële bewapening tegen ontstekingsziekten
Dr. S.H.M. (Suzan) Rooijakkers (v) 08-09-1978, UMC Utrecht- Experimentele Microbiologie.
Ontstekingsziekten worden veroorzaakt door een overactief afweersysteem. Bacteriën produceren eiwitten om zich tegen ons afweersysteem te beschermen. De onderzoekers gaan de toepassing van zo'n eiwit in de behandeling van ontstekingsziekten bestuderen.

Dynamische zandpatronen in de Noordzee
Dr. ir. P. C. (Pieter) Roos (m) 24-03-1975, UT – Waterbeheer
De bodem van de Noordzee is bedekt met zandbanken en zandgolven. Het samenspel tussen water en zand bepaalt hun vorm, groei en verplaatsing. Dit onderzoek richt zich op het begrijpen en voorspellen van deze dynamiek, onder invloed van zeespiegelstijging en zandwinning.

Ham of Hamster?
Dr. O.E. (Odette) Scharenborg (v) 26-04-1977, RU – Taalwetenschap/Taal en Spraak
Luisteraars weten al voor het einde van 'ham' of de spreker broodbeleg bedoelt of het huisdiertje. Een computermodel van de verwerking van spraaksignalen en de opslag van woorden in ons brein zal verklaren hoe mensen dat voor elkaar krijgen.

Het nut van de verscheidenheid
Dr. H. (Heike) Schmitt (v) 09-12-1972, Hamburg, Duitsland, UU-IRAS
Er zijn ontelbaar veel soorten bodembacteriën. Heeft een gezonde bodem deze diversiteit nodig om tegen een stootje te kunnen? Met behulp van niet-radioactieve isotopen bekijkt de onderzoeker het verband tussen veelsoortigheid en stressbestendigheid.

Toetsen aan de grondwet
Dr. G. (Gerhard) van der Schyff (m) 21-10-1977, UvT – Rechtsgeleerdheid
Overheidsmacht neemt als maar toe in moderne samenlevingen. Meer tegengewicht is nodig. De vraag of de Nederlandse rechter wetten aan de grondwet moet controleren om een tegengewicht te bieden, wordt onderzocht en vergeleken met het Verenigd Koninkrijk en Zuid-Afrika.

Optimalisatie van volgordeproblemen
Dr. ir. R.A. (René) Sitters (m) 15-03-1972, TU/e - Combinatorische Optimalisering
Bij logistieke problemen is het veelal van belang in welke volgorde processen plaatsvinden. Denk aan productieketens of opslag en transport van goederen. Onderzoek van wiskundige modellen voor volgordeproblemen is noodzakelijk om de complexe processen in de praktijk te kunnen optimaliseren.

Vette lever in beeld
Dr. R. (Ronit) Sverdlov (v) 22-04-1969, UM - Molecular Genetics.
Obesitas leidt in veel gevallen tot een vette lever. Hierdoor kan er uiteindelijk permanente leverschade ontstaan. Dit onderzoek richt zich op de ontstekingsmechanismen, die niet alleen het ziekte proces verergeren, maar ook een belangrijke oorzaak zijn van type 2 diabetes.

Verbouw je geheugen
Dr. A. (Atsuko) Takashima (v) 02-11-1968, RU - Neurocognitie
Emotionele gebeurtenissen zijn makkelijk te onthouden, maar sommige dingen kun je maar beter vergeten. Welke hersengebieden zijn betrokken bij het opslaan van herinneringen? Hoe komen we weer van traumatische herinneringen af? Dit onderzoek zoekt een antwoord op deze vragen.

Bloedstollingseiwitten aan de basis van bloedvatvorming?
Dr. H. (Henri) Versteeg (m) 22-12-1974, AMC-Experimentele Inwendige Geneeskunde.
Het eiwit Tissue Factor (TF) start bloedstolling na wondvorming, maar regelt ook de ontwikkeling van nieuwe bloedvaten. Omdat TF, stollingsonafhankelijk, het gedrag van bloedvatcellen beïnvloedt, wordt met behulp van muizen die geen stolling vertonen, onderzocht of bloedvatvorming door TF onafhankelijk is van stolling.

Lichaamsverandering om ecologische conflicten op te lossen
Dr. F. (François) Vézina (m) 30-05-1970, NIOZ – MEE
Variatie in de omgeving kan kostbaar zijn voor dieren. Over het algemeen kunnen dieren speciale 'kosten' verminderen door hun interne machinerie en gedrag aan te passen. Dit onderzoek zal proberen te identificeren wat dieren doen wanneer ze met meerdere, vaak conflicterende, ecologische eisen geconfronteerd worden.

Onderzoek naar rookgedrag
Dr. J.M. (Jacqueline) Vink (v) 13-08-1973, VU – Biologische Psychologie
Roken is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, toch rookt ongeveer een derde van de Nederlandse bevolking. In dit onderzoek wordt niet alleen gezocht naar (erfelijke) factoren die rookgedrag beïnvloeden maar ook naar de gevolgen voor de gezondheid.

Wat gaat er mis in schizofrenie?
Dr. M. (Matthijs) Vink (m) 22-12-1976, UMCU – Psychiatrie
Hoe komt het dat mensen met schizofrenie soms stemmen in hun hoofd horen? Of erg achterdochtig zijn? In dit onderzoek gaan we met behulp van de nieuwste technieken kijken wat er gebeurt in het brein van mensen met schizofrenie.

Ammoniak + Alkeen -> Amine: een ideale uitdaging
Dr. J.I. (Jarl Ivar) van der Vlugt (m) 07-06-1975, TU/e – Scheikundige Technologie
Een directe koppeling van ammoniak – de basis voor kunstmest – met alkenen is de ideale manier voor de synthese van waardevolle chemicaliën (amines). Dit onderzoek richt zich op ontwikkeling en begrip van nieuwe homogene katalysatorsystemen waarmee deze uitdagende reactie mogelijk wordt.

Voorspellen of de chemo aanslaat
Dr. M.A.T.M. (Marcel) van Vugt (m) 04-01-1977, MIT/Erasmus MC, Celbiologie en Genetica.
Kanker wordt vaak behandeld met bestraling of chemotherapie. Soms werkt dat, soms niet. De onderzoekers willen een test maken die kan voorspellen welke tumoren goed zullen reageren op deze therapie, om hiermee chemotherapie te verbeteren en onnodige chemotherapie te voorkomen.

Migraine zien aankomen
Dr. ir. L. (Louise) van der Weerd (v) 21-08-1974, LUMC/UL – anatomie
Sommige migrainepatiënten hebben een mutatie in een calciumkanaal in zenuwcellen. De onderzoekers gebruiken MRI-scans om het ontstaan van een migraine-aanval te bestuderen in muizen met dezelfde calciumkanaalmutatie. Dit doen ze door mangaan in te spuiten, een stof die door de calciumkanalen wordt opgenomen, en goed zichtbaar is met MRI.

Tropische ontbossing in de toekomst
Dr. G.R. (Guido) van der Werf (m) 09-12-1972, VU - Hydrologie en Geo-mileuwetenschappen
Bij ontbossing wordt overtollige biomassa verbrand. De effectiviteit hiervan hangt af van lokale neerslagpatronen. Dit onderzoek zoekt verbanden tussen neerslagpatronen en bosbranden, met als doel de toekomstige hoeveelheid ontbossing te bepalen aan de hand van toekomstig klimaat.

Stimulerend hersenonderzoek
Dr. W.P.M. (Wery) van den Wildenberg (m) 12-08-1973, UvA - Psychologie
Hoe sturen onze hersenen ons gedrag? In dit onderzoek prikkelen we gebieden diep in het menselijk brein met elektrische stroompjes. We stimuleren ook de oppervlakte met magnetische pulsen. Zo achterhalen we de plaats en het tijdsverloop van de neurocognitieve processen die voor ons de juiste handeling kiezen.

Groene stamcellen delen, maar hoe?
Dr. V.A. (Viola) Willemsen (v) 15-02-1970, UU- Moleculaire Genetica
Plantenstamcellen zijn gesitueerd in groeipunten en leveren cellen voor verschillende plantorganen, zoals wortels en scheuten. De delingsrichting van de stamcellen cellen kan de identiteit van hun dochtercellen bepalen. Factoren betrokken bij deze delingsrichting zullen in dit onderzoek worden getraceerd.

Gewrichtsslijtage. Waar begint het?
Dr. ir. W. (Wouter) Wilson (m) 11-04-1976,TU/e - Biomedische Techologie.
Tijdens artrose (gewrichtsslijtage) vermindert de kwaliteit van zowel kraakbeen als het onderliggende bot gelijktijdig. Dit onderzoek bekijkt welke van de initiële veranderingen leiden tot progressie van artrose. Met deze kennis kunnen prognoses en behandelmethoden worden geoptimaliseerd.

Vorm versus informatie in schelpen
Dr. M. (Mariëtte) Wolthers (v) 09-06-1974, UU – Geochemie
Fossiele schelpen worden veelvuldig gebruikt voor klimaatonderzoek omdat zij informatie bevatten over de zeewatertemperatuur waarin zij gevormd zijn. Echter, de schelpvormende organismen verstoren de informatie die opgeslagen wordt. In dit onderzoek wordt de relatie tussen schelpvorm en opgeslagen informatie bestudeerd.

Het mogelijk maken van grootschalige computersimulaties
Dr. A. (Antonios) Zagaris (m) 08.02.1976, CWI - Modelling, Analysis and Simulation
Computergeassisteerde onderzoeken zijn waardevolle gereedschappen bij het begrijpen van het gedrag van complexe systemen. Wij willen de efficiëntie en de reikwijdte van deze (microscopische en macroscopische) onderzoeken verbeteren door nieuwe manieren te ontwikkelen om onderdelen van complexe systemen te identificeren.