Toekenningen Veni 2004-1

 Leren lijden als Jezus
Dr. J.J. (José) van Aelst (v) 04-05-1955, UU - Nederlands
Voor vijftiende-eeuwers was het lijden van Jezus zo belangrijk dat religieuzen er dagelijks over mediteerden. Hoe de verschillende religieuze groeperingen dit deden, wordt onderzocht aan de hand van de bewerkingen van de belangrijkste meditatietekst, de Honderd artikelen van Henricus Suso.

  Leververvetting, een behandelbaar probleem?
Dr. I.P.J. (Ian) Alwayn (m) 30-09-1968, Erasmus MC - Heelkunde
Leververvetting is in de huidige westerse maatschappij de meest voorkomende leverziekte. Hier is nog geen behandeling voor. De onderzoekers hebben een experimenteel medicijn getest met zeer goede resultaten en gaan nu analyseren hoe dit middel precies werkt.

  'Onwerkzame' voedingsstoffen beschermen toch
Dr. ir. I.C.W. (Ilja) Arts (v) 21-04-1970, WUR - RIKILT / Agrotechnologie & Voedingswetenschappen
Het menselijk lichaam maakt gezonde stoffen uit groenten en fruit, zogenaamde flavonoïden, onwerkzaam na consumptie. Toch lijken deze flavonoïden te beschermen tegen ziekten als hartinfarct en kanker. De centrale vraag in dit onderzoek is welke mechanismen deze paradox verklaren.

  Waaraan ontlenen de dingen hun identiteit?
Dr. C. (Ciano) Aydin (m) 08-03-1972, KUN - Filosofie
De gedachte dat de dingen hun identiteit ontlenen aan een interne, duurzame kern is onjuist. Aan de hand van Nietzsche en Peirce wordt aangetoond dat identiteiten het resultaat zijn van dynamische interacties. Deze visie heeft verstrekkende filosofische en ethische consequenties.

  Op goed geluk
Dr. M. (Meike) Bartels (v) 18-10-1973, VU - Biologische Psychologie
Waarom is de een gelukkig en de andere niet? Een grote tweeling-familiestudie, met 14- en 16-jarige tweelingen en hun broers en zussen, moet inzicht verschaffen in de oorzaken van individuele verschillen in geluk, welbevinden en fysieke gezondheid.

  Evolutie van vlindervleugelpatronen
Dr. P. (Patrícia) Beldade (v) 24-05-1972, UL - Evolutiebiologie
Vleugelpatronen van vlinders zijn een prachtig voorbeeld van evolutie van biologische verscheidenheid. In dit project passen we vernieuwende ontwikkelingsbiologische en genetische technieken toe om te begrijpen hoe de verscheidenheid in vleugelpatronen ontstaat, en derhalve wat de bouwstenen van evolutie zijn.

  Wanneer coalities schadelijk zijn
Dr. I (Ilja) van Beest (m) 25-05-1972, UL - Sociale en Organisatiepsychologie
Er is een verband tussen coalitievorming en exclusie. Om winsten te maximaliseren blijken mensen namelijk kleine coalities te vormen en dus anderen buiten te sluiten. Dit onderzoek bestudeert onder welke voorwaarden exclusie wordt gebruikt om verliezen te minimaliseren.

  Van chronische infectie tot ouderdomsziekte
Dr. A.H.J. (Anita) van den Biggelaar (v) 10-02-1971, LUMC - Gerontologie en Geriatrie
Sinds het bestrijden van infectieziekten, worden mensen in het westen veel ouder, maar lijden meer aan ziekten, zoals dementie en hartaandoeningen. Dit onderzoek bestudeert de rol van het afweersysteem in veroudering(ziekten) in jonge- en oude mensen in Nederland en Ghana.

  Migratie als levensloopbeslissing
Dr. G.E. (Govert) Bijwaard (m) 13-02-1969, EUR - Econometrie
Sommige immigranten keren snel, en anderen keren niet of langzaam terug naar het land van herkomst. Een deel van de immigranten laat familie of een huwelijkspartner overkomen. Deze studie onderzoekt wie blijft en wie vertrekt, en wanneer. Verder wordt onderzocht wat hiervan de economische consequenties zijn, zowel voor de migrant als voor de Nederlandse samenleving.

  Op zoek naar de juiste wissels voor een ontspoorde stamcel
Dr. K.U. (Kim) Birkenkamp (v) 30-08-1970, UMCU - Longziekten
Stamcellen kunnen uitrijpen tot verschillende soorten bloedcellen. Dit uitrijpingsproces wordt heel nauwkeurig gereguleerd. Als hierbij iets mis gaat kan leukemie ontstaan. In dit onderzoek zal gekeken worden naar de regulatie van eiwitten die betrokken zijn bij het uitrijpingsproces om mogelijke oorzaken van leukemie te vinden.

  'Ik ben geen kind meer!'
Dr. S.J.T. (Susan) Branje (v) 05-03-1973, UU - Kinder- en jeugdstudies
Moeders en tienerdochters denken vaak verschillend over zaken als uitgaan, kleding en kamer opruimen, waardoor ze regelmatig conflicten hebben. Moeders en dochters worden intensief gevolgd om te kijken hoe hun relatie hierdoor verandert.

  Nieuwe kijk op supergeleiders
Dr. A. (Alexander) Brinkman (m) 29-12-1975, UT - Lage Temperaturen
Het is een raadsel waarom sommige keramische materialen hun elektrische weerstand kunnen verliezen en dus supergeleidend worden. De onderzoekers gaan de oorzaak van supergeleiding in dergelijke materialen onderzoeken door de geleiding te meten van multilaags supergeleidende structuren.

  Hoge druk en enzymen
Dr. ir. M.E. (Marieke) Bruins (v) 28-05-1972, WUR - Proceskunde
Enzymen en hoge druk kunnen chemische reacties versnellen. Met de ontdekking van verschillende extreem stabiele enzymen uit bijvoorbeeld heetwaterbronnen en de diepzee kan voor het eerst de combinatie van enzymen en hoge druk worden onderzocht. Hierdoor kunnen nieuwe processen ontwikkeld worden.

  SUMO-signalering in planten
Dr. ir. H.A. (Harrold) van den Burg (m) 28-03-1974, UvA - SILS, Plant Pathology, Mass Spectrometry
Planten kunnen stress, zoals ziekteverwekkers, in hun omgeving waarnemen. Herkenning van stress leidt tot activatie van signaalroutes in de cel waarbij specifieke eiwitmodificaties een grote rol spelen. Deze modificaties, waarvan SUMO een nieuwe en nog weinig onderzochte vorm is, veranderen de functie van het signaleringseiwit. De onderzoeker bestudeert de rol van SUMO in de plantafweer tegen ziektes.

  Geluid en gevoel tijdens het spreken
Dr. Y. (Yiya) Chen (v) 08-06-1970, KUN - Engelse Taal- en Letterkunde
Zinnen kunnen verschillende betekenissen hebben wanneer ze met verschillende klemtonen worden uitgesproken. Er zijn verschillen in en tussen talen in hoe deze betekenissen tot uitdrukking worden gebracht in versleer. Dit project bestudeert de manier waarop taalkundige structuren ons in staat stellen om deze verschillen te produceren en te begrijpen.

  Biodiversiteit uit prehistorisch DNA
Dr. ir. M.J.L. (Marco) Coolen (m) 25-06-1966, Koninklijk NIOZ - Mariene Biogeochemie en Toxicologie
Sedimenten vormen een archief van algen en bacteriën die betrokken waren bij belangrijke chemische processen. Deze processen hadden een grote invloed op de samenstelling van onze atmosfeer. In het modelsysteem Ace Lake (Antarctica) zullen dergelijke processen vanaf de laatste ijstijd, alsmede de betrokken micro-organismen, voor het eerst worden gereconstrueerd aan de hand van fossiel DNA.

  Verkeer tussen zenuw en spier
Dr. P.F. (Pascale) Dijkers (v) 19-06-1972, LUMC - Neurobiologie
Om je spieren te kunnen gebruiken heb je zenuwen nodig die de spieren een signaal geven om zich samen te trekken. De onderzoekers bekijken hoe zenuwen en spieren communiceren. Tevens bestuderen ze hoe miscommunicatie ontstaat en voorkomen kan worden.

  Zonder calcium geen bot
Dr. B.C.J. (Bram) van der Eerden (m) 01-11-1970, Erasmus MC - Interne Geneeskunde
Voor gezonde botten is calcium van levensbelang. Kanalen die cruciaal blijken voor calciumopname in nier en darm, zijn recent door de onderzoekers in bot aangetoond. Dit onderzoek bestudeert de functie van deze kanalen in botstofwisseling in relatie tot botontkalking bij ouderen.

  Chemische reacties onder het vergrootglas
Dr. J.A.A.W. (Hans) Elemans (m) 05-07-1970, KUN - NSRIM
Met een scanning tunneling microscoop kan het verloop van een chemische reactie bestudeerd worden. De onderzoeker maakt de uitgangsstoffen, producten en intermediairen zichtbaar en manipuleert deze op (sub)moleculaire schaal op het grensvlak van een vast oppervlak en een oplosmiddel.

  Stress bij chronische immuunziektes
Dr. A.W.M. (Andrea) Evers (v) 07-02-1967, KUN / UMCN - Medische Psychologie
Kan stress het verloop van chronische immuunziektes, zoals reumatoïde artritis of psoriasis, beïnvloeden? En geldt dit vooral voor mensen die stressgevoelig zijn? En welke fysiologische processen zijn hiervoor dan verantwoordelijk? Deze vragen zullen in dit project worden bestudeerd.

  Taalbegrip door een computer
Dr. S.L. (Stefan) Frank (m) 11-06-1973, KUN - NICI
Een zin is pas begrepen als de informatie uit de zin is verbonden met achtergrondkennis en ervaringen van de lezer. Er zal een wiskundige beschrijving van dit taalbegripsproces worden ontwikkeld, zodat een computer het begrijpen van zinnen kan nabootsen.

  Meten in hiërarchisch gestructureerde data
Dr. ir. G.J.A. (Jean-Paul) Fox (m) 20-12-1970, UT - Gedragswetenschappen
Met name in de onderwijskunde en psychologie probeert men relaties te leggen tussen toetsresultaten en kenmerken van individuen en groepen. Voor het verwerken van deze gegevens ontwikkelen en implementeren de onderzoekers een nieuwe methode, die leidt tot betrouwbaardere resultaten.

  Orkestratie van moleculaire beweging
Dr. Raoul van Gastel (m) 25-07-1975, UT - Vaste Stof Fysica
Door zelfassemblage kunnen geordende lagen van organische moleculen ontstaan op substraten van metaal. Doel van dit project is om goed gedefinieerde tweedimensionale moleculaire structuren van nanometerafmetingen te maken door subtiele manipulatie van dit proces van zelfassemblage.

  Praten tegen een dove baby
Dr. P.A.M. (Ellen) Gerrits (v) 10-12-1967, AZM - KNO
Slechts zes maanden oud zijn de jongste dove baby's die na een operatie via een cochleair implantaat opeens geluiden en spraak kunnen waarnemen. Dit onderzoek gaat na wat deze baby's begrijpen van de brij gesproken woorden om hen heen.

  Achter de schermen van muziektheater
Dr. J.C.P. (Jeroen) van Gessel (m) 04-11-1967, UU - Muziekwetenschap
Iedere operavoorstelling is het resultaat van een wirwar van uiteenlopende belangen. Dit onderzoek probeert de kluwen te ontwarren aan de hand van de casus 'Duitse opera in Straatsburg', waar zelfs de Führer zich persoonlijk met de gang van zaken bemoeide.

  Kleinschalige structuren bepalen de sterkte van de aardkorst
Dr. S.M. (Saskia) ten Grotenhuis (v) 24-06-1975 UU - Experimentele Gesteente Deformatie
Tijdens bewegingen in de aardkorst verandert de microstructuur van gesteentes. Mineralen krijgen een nieuwe korrelgrootte en langwerpige mineralen roteren waardoor de mechanische eigenschappen van het gesteente veranderen. Dit onderzoek gaat na wat het gevolg hiervan is voor de sterkte van de aardkorst.

  Is informatie altijd in nullen en enen te schrijven?
Dr. M.I. (Madalin) Guta (m) 29-08-1973, KUN - Wiskunde
De quantumbit, een eenheid van informatie gedragen door quantumsystemen als atomen en fotonen, kan tegelijkertijd 1 en 0 zijn. Door meten wordt een deel van deze informatie in klassieke bits omgezet. De onderzoeker analyseert de overgang van quantum naar klassiek met methoden uit de theoretische statistiek en kansrekening.

  A troublesome ménage à trois
Dr. H. (Hamida) Hammad (v) 21-12-1974, Erasmus MC - Longziekten
Hoewel iedereen aan dezelfde allergenen wordt blootgesteld, krijgen slechts sommigen allergische astma. De reden hiervoor is onduidelijk. De onderzoekers willen weten of de functie van regulatoire T-cellen, die luchtweginflammatie onderdrukken in gezonde personen, lager is in allergische patiënten.

  Kankercellen gevoelig maken
Dr. T. (Tiemen) van der Heide (m) 05-12-1972, RuG - Membraancelbiologie
Resistentie van kankercellen tegen cytostatica wordt vaak veroorzaakt door een bepaald eiwit. De onderzoekers zullen in een aantal artificiële modellen gaan bestuderen hoe dit eiwit wordt beïnvloed door zijn omgeving, met als doelstelling het eiwit uiteindelijk uit te kunnen schakelen.

  Eiwitcomplexen winnen vaart
Dr. R.H.H. (Robert) van den Heuvel (m) 31-07-1972, UU - Biomoleculaire Massaspectrometrie
Na het ophelderen van vele genomen wordt het steeds duidelijker dat eiwitcomplexen een belangrijke rol spelen in alle biologische processen in de cel. De onderzoekers gaan met behulp van massaspectrometrie de quaternaire structuur en functie van eiwitcomplexen onderzoeken.

  Nieuwe fysica zoekt wiskunde
Dr. L.K. (Luuk) Hoevenaars (m) 17-06-1975, UU - Algebraïsche meetkunde
Natuurkundigen gebruiken vaak zogenaamde potentialen. Relatief nieuwe types potentialen worden gebruikt in het onderzoek naar elementaire deeltjes. De onderzoeker brengt deze verschillende nieuwe potentialen met elkaar in verband door te laten zien dat ze voldoen aan een overkoepelend stelsel differentiaalvergelijkingen.

  Intuïtie versus nadenken in attitude-gedragsrelaties
Dr. R.W. (Rob) Holland (m) 27-01-1972, KUN - Sociale Psychologie
Attitudes zijn evaluatieve oordelen over een object zoals een persoon, idee of organisatie. Ze kunnen bepalen hoe we ons ten opzichte van dat object gedragen. Soms heeft een attitude invloed op gedrag na een uitvoerige analyse van voor en nadelen. Vaak spelen intuïtieve processen een sturende rol bij de relatie tussen attitudes en gedrag, zoals bij onbewuste voorkeuren. Iemands vrolijke of droevige stemming kan bepalen of intuïtie of nadenken de boventoon voert in attitude-gedragsrelaties.

  Sturen op de evolutie van enzymen
Dr. R.M. (René) de Jong (m) 22-03-1976, RuG - Biofysische Chemie
Uit informatie over de structuur van een haloalcohol dehalogenase is gebleken dat dergelijke enzymen zijn geëvolueerd uit ten minste twee korte dehydrogenase/reductase enzymen. Dit onderzoek beoogt op een innovatieve manier te onderzoeken of de evolutie van dergelijke dehalogenases uit korte dehydrogenases/reductases in het laboratorium nagedaan kan worden. Dit zou een belangrijke stap zijn in het gericht ontwikkelen van nieuwe enzymen voor allerlei verschillende soorten chemische reacties.

  Ultrasnelle anti-ferromagneten
Dr. A. V. (Alexey) Kimel (m) 28-05-1974, KUN - Vaste Stof Fysica
De onderzoekers bestuderen met zeer korte laserpulsen een heel nieuw concept voor manipulatie van magnetische informatie, bijvoorbeeld in een PC of op een harde schijf. In deze zogeheten antiferromagneten zijn de magnetische momenten anti-parallel georiënteerd, waardoor naar verwachting meer dan honderd maal snellere manipulaties dan in gewone (ferro-)magneten mogelijk zijn.

  Tweespalt in de delta
Dr. M.G. (Maarten) Kleinhans (m) 28-04-1972, UU - Departement Fysische Geografie
Splitsingen in rivieren verdelen water, zand en wateroverlast over de delta. De onderzoeker bestudeert de stabiliteit van splitsingspunten in de Rijndelta (Nederland) met moderne metingen, computermodellen, kaarten sinds 1500 AD en geologische gegevens van de laatste 8000 jaar.

  TIPs trekken aan het langste eind
Dr. R.I. (Roman) Koning (m) 31-05-1970, LUMC - Moleculaire Celbiologie
Microtubuli groeien en krimpen voortdurend, wat essentieel is voor hun functie in de cel. Sommige eiwitten, de +TIPs, reguleren deze processen door te binden aan één uiteinde van de microtubuli. Met een elektronenmicroscoop zal de onderzoeker kijken hoe deze eiwitten te werk gaan.

  Benauwd door je DNA
Dr. G.H. (Gerard) Koppelman (m) 29-03-1970, AZG / RuG - Beatrix Kinderkliniek
Astmapatiënten worden benauwd na inademing van koude lucht: ze hebben overgevoelige luchtwegen. Dit komt door een recent ontdekt astma-gen, vooral bij kinderen die in hun vroege jeugd passief hebben gerookt. Dit onderzoek gaat de werking van dit gen na en de rol die roken hierin speelt.

  Het overleven van kankercellen bij lage zuurstofconcentraties
Dr. M. (Marianne) Koritzinsky (v) 26-04-1973, UM - Groei en Ontwikkeling
Slecht ontwikkelde bloedvaten in tumoren leiden tot fluctuaties in zuurstofvoorziening aan kankercellen. Het doel van het onderzoek is om specifieke eiwitten in kankercellen te identificeren die het mogelijk maken om kankercellen te laten overleven bij veranderende zuurstofconcentraties.

  Adam Smith en de onzichtbare vrouw
Dr. E. (Edith) Kuiper (v) 13-01-1960, UvA - Economie
In de Schotse Verlichting veranderden de normen, waarden en wetten ten aanzien van de rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Dit project onderzoekt hoe deze veranderingen het denken hebben beïnvloed van de grondlegger van de economische wetenschap, Adam Smith.

  Het Indo-Arische werkwoord door de eeuwen heen
Dr. L.I. (Leonid) Kulikov (m) 04-07-1964, UL - Vergelijkende Taalwetenschappen
Terwijl sommige conducteurs omroepen 'Alle reizigers wordt verzocht uit te stappen', zeggen andere conducteurs 'Alle reizigers worden verzocht uit te stappen'. Indo-Arische talen zoals het Sanskriet vertonen gelijksoortige variatie. Een grondige vergelijking brengt drieduizend jaar taalverandering systematisch in beeld.

  De flexibele eiwitstructuur ingekleurd
Dr. T. (Thomas) La Cour Jansen (m) 25-11-1974, RuG - Natuurkunde
De ruimtelijke structuur en vervorming van eiwitten in levende cellen bepalen in belangrijke mate hun werking. Dit onderzoek analyseert een nieuwe methode die met ultrakorte lichtpulsen van verschillende golflengte deze structuur en veranderingen daarin in kaart brengt.

  Hoe leidt vet eten tot overgewicht?
Dr. S.E. (Susanne) la Fleur (v) 11-11-1972, UMCU - Medische Farmacologie
Doorsnijding van zenuwbanen tussen lever en hersenen leidt in vet etende ratten tot verminderde verbranding en overgewicht. Ditzelfde gebeurt ook bij een verstoring van het melanocortinesysteem in de hersenen. Onderzocht wordt of vet het melanocortinesysteem beïnvloedt via deze zenuwbanen.

  Spelen met grenzen: computergames en het koloniale verleden
Dr. S. (Sybille) Lammes (v) 29-10-1964, UU - Instituut Media en Representatie
Veel populaire computergames nodigen de speler uit om als een vroegere koloniale machthebber gebieden te veroveren. Zulke games kunnen ons veel vertellen over hoe wij nu over het koloniale verleden denken. Dit onderzoek gaat na wat voor betekenissen games hieraan geven.

  Semi-lichamen en verwante structuren in de eindige meetkunde
Dr. M. (Michel) Lavrauw (m) 02-12-1974, TUE - Discrete Wiskunde
Het onderzoek richt zich op de classificatie van bepaalde niet-associatieve lichamen, een klassiek vraagstuk uit de algebra. De talrijke links met eindige meetkunde uit de laatste drie decennia hebben zowel het verlangen naar zo'n classificatie als het aantal beschikbare technieken vergroot.

  Welk internationaal hof mag rechtspreken?
Dr. N. (Nikolaos) Lavranos, LL.M. (m) 13-03-1971, UvA - ACIL
Elke dag worden nieuwe internationale hoven en (arbitrage-)tribunalen opgericht, die internationaal rechtelijke geschillen beslechten. Tegelijk breidt het Europees Hof van Justitie zijn bevoegdheden steeds verder uit. Met dit onderzoek wordt getracht een principe te ontwikkelen dat conflicten tussen de verschillende hoven helpt vermijden.

  Oorzaken en gevolgen van lerarenverzuim
Dr. E. (Edwin) Leuven (m) 10-09-1970, UvA - Economie
Weinig is bekend over de oorzaken en gevolgen van ziekteverzuim onder leraren. Dit onderzoek gaat dieper in op de processen die leiden tot verzuim, de gevolgen voor leerlingenprestaties, en de effectiviteit van beleid dat gericht is op het terugbrengen van verzuim.

  Een nieuwe weg naar een hartinfarct
Dr. T. (Ton) Lisman (m) 10-3-1976, UMCU - Haematologie
Het samenklonteren van bloedplaatjes speelt een belangrijke rol in het stoppen van bloedingen. Echter, als bloedplaatjes wat al te enthousiast samenklonteren in bloedvaten rond het hart ontstaat een hartinfarct. De onderzoekers bekijken een nieuwe manier waarop bloedplaatjes zo'n dodelijke prop vormen.

  Hoofdpijn door veranderde genen
Dr. A. (Antoinette) Maassen van den Brink (v) 17-04-1971, Erasmus MC - Farmacologie
Verwijding van bloedvaten in het hoofd is een van de belangrijkste facetten van migrainehoofdpijn. In dit project zal worden onderzocht in hoeverre genen die met migraine in verband worden gebracht ook gerelateerd zijn aan bloedvatverwijding.

  Nanodeeltjes voor kankerdetectie
Dr. S. (Srirang) Manohar (m) 27-10-1969, UT - Biofysische Techniek
In het beginstadium van kanker worden bepaalde eiwitmoleculen ontwikkeld. Detectie van deze eiwitten maakt vroegtijdig opsporen van kanker mogelijk. De onderzoekers willen deze eiwitmoleculen in muistumoren labelen met metalen nanodeeltjes. Hiermee zijn ze zichtbaar te maken voor een nieuwe afbeeldingtechniek: fotoakoestiek.

  Sensitief of consequent opvoeden?
Dr. J. (Judi) Mesman (v) 14-08-1974, UL - Centrum voor Gezinsstudies
Gedragsproblemen bij jonge kinderen kunnen ontstaan door insensitieve of inconsequente opvoeding. Dit project onderzoekt hoe deze opvoedingspatronen met elkaar samenhangen en welke het meest leidt tot gedragsproblemen. Ook bestuderen de onderzoekers de invloed van het temperament van het kind.

  Coördinatie van actuatoren in robots
Dr. L.P.M. (Luc) Moreau (m) 07-02-1973, TUE - Werktuigbouwkunde
Mobiele robots en automatische manipulatoren zijn vaak uitgerust met vele actuatoren. De onderzoeker gaat de synchronisatieproblemen analyseren die optreden tijdens de coördinatie van de acties van deze actuatoren. Doel is om hiermee de werking van de robot te verbeteren.

  Ultracompacte dubbelsterren als buitenaardse laboratoria
Dr. G. (Gijs) Nelemans (m) 24-07-1971, KUN - Sterrenkunde
Door verschillende computermodellen te optimaliseren willen de onderzoekers ontdekken hoeveel ultracompacte dubbelsterren er zijn en hoe ze zijn ontstaan. Met deze kennis willen zij allerlei vragen over de structuur en ontwikkeling van sterren en dubbelsterren beantwoorden en voorspellingen doen die bij de voorbereidingen voor een nieuwe satelliet gebruikt zullen worden.

  Precisiebombardement op kankercellen
Dr. J.F.W. (Frank) Nijsen (m) 22-11-1970, UMCU - Nucleaire geneeskunde
Sommige bijzondere metalen kunnen zichtbaar gemaakt worden in het lichaam. Deeltjes met deze metalen kunnen radioactief gemaakt worden of anti-kankerstoffen bevatten. Door deze eigenschappen te combineren kunnen de onderzoekers gericht deze deeltjes bij de tumor brengen en vernietigen.

  Politiek en ideologie
Dr. D.M.L. (David) Onnekink (m) 03-03-1971, UU - Geschiedenis
In de Republiek formuleerden regenten het beleid, dat echter ook besproken en beïnvloed werd door een veel grotere groep lobbyisten en pamfletschrijvers. Dit onderzoek kijkt naar de relatie tussen ideologie en buitenlands beleid en schetst zo een beeld van een vroegmoderne politieke cultuur.

  Strategisch citeren in de rechtszaal
Dr. E. (Esther) Pascual (v) 26-08-1972, VU - Taal & Communicatie
In de rechtszaal is taal cruciaal. Daarom wordt er veel geciteerd. Dit houdt in het van context verplaatsen van een communicatieve gebeurtenis. Daardoor is citeren nooit neutraal. Dit onderzoek bestudeert het strategisch gebruik van citaten in Nederlandse en Amerikaanse strafrechtszaken.

  De darm als beschermer tegen hart- en vaatziekten
Dr. J. (Jogchum) Plat (m) 08-05-1970, UM - Humane Biologie
Naast schadelijke cholesteroldeeltjes circuleren ook beschermende cholesteroldeeltjes in het bloed. In dit project wordt de bijdrage van de darm in de productie van deze beschermende cholesteroldeeltjes vergeleken met de lever. Tevens worden de mogelijkheden nagegaan deze productie te verhogen via voedingsinterventies.

  Breinactiviteit of schijnactiviteit?
Dr. J.P.W. (Josien) Pluim (v) 17-04-1971, UMCU - Image Sciences Institute/Radiologie
Tegenwoordig kunnen functies van de hersenen (spraak, geheugen, enzovoort) in beeld gebracht worden. Als mensen echter bewegen tijdens de opnamen, kunnen per ongeluk verkeerde hersengebieden als actief bestempeld worden. Het onderzoek richt zich op computertechnieken om voor deze schijnactiviteit te corrigeren.

  Milieuvriendelijke productie van bèta-aminozuren
Dr. G.J. (Gerrit) Poelarends (m) 08-01-1971, RuG - Biochemie
Bèta-aminozuren zijn belangrijke grondstoffen voor de productie van medicijnen. Door gebruik te maken van biologische systemen tracht de onderzoeker nieuwe syntheseroutes te ontwikkelen voor deze aminozuren. Gezien de milieuvoordelen is er een sterk groeiende belangstelling voor syntheseroutes gebaseerd op biokatalyse.

  Interne resonanties in windingen distributietransformator
Dr. ir. M. (Marjan) Popov (m) 30-04-1969, TUD - Electrical Power Systems Laboratory
Als een distributietransformator wordt afgeschakeld met een vacuümschakelaar, kunnen hoogfrequente oscillaties optreden. Deze oscillaties veroorzaken resonanties in transformatorwikkelingen, die de transformator kunnen beschadigen. Het doel van het onderzoek is om dit verschijnsel te bestuderen en om compatibiliteitsproblemen op te lossen.

  De oorsprong van plantparasitisme bij nematoden
Dr. L. (Ling) Qin (m) 18-10-1967, WUR - Laboratorium voor Nematologie
Onlangs heeft de onderzoeker ontdekt dat plantenparasitaire nematoden (aaltjes) celwanden van planten kunnen afbreken. Ze zijn de eerste dieren waarbij dat ontdekt is. Nu wil hij de evolutionaire oorsprong van deze genen bestuderen, en daarmee de oorsprong van het vermogen van nematoden om planten te gebruiken als voedselbron.

  Slecht zaad door zwakke genen
Dr. S. (Sjoerd) Repping (m) 19-11-1974, AMC - Voortplantingsgeneeskunde
De man heeft een Y-chromosoom, de vrouw niet. De man heeft een testis, de vrouw niet. Het Y-chromosoom is essentieel voor de aanmaak van zaadcellen. De onderzoekers proberen te ontcijferen hoe fouten op het Y-chromosoom kunnen leiden tot slecht zaad en daarmee onvruchtbaarheid.

  Een goede afweer begint op DNA-niveau
Dr. J.G.I. (Anna) van Rietschoten (v) 25-02-1974, VUmc - Moleculaire Celbiologie en Immunologie
Erfelijke eigenschappen (genen) in de menselijke cel bestaan uit paren. Meestal worden beide exemplaren gebruikt. Bij eigenschappen die nodig zijn voor een goede afweer wordt vaak slechts één exemplaar gebruikt. Bestudeerd zal worden hoe dit komt, waarom het nodig is, en wat voor ziektes ontstaan als hierbij iets fout gaat.

  Emoties, ethiek en risico's
Dr. S. (Sabine) Roeser (v) 21-09-1970, TUD - Filosofie
Veel mensen zijn bang voor de mogelijke risico's van nieuwe technologieën. Vaak worden dergelijke emoties als irrationeel afgedaan. Dit onderzoek zal nagaan of we emoties niet juist nodig hebben om goed te kunnen beoordelen of een risico moreel aanvaardbaar is.

  Stress en ongezondheid
Dr. J.G.M. (Judith) Rosmalen (v) 25-11-1971, RuG - Psychiatrie
Van stress kun je allerlei gezondheidsproblemen krijgen. Toch blijven sommige mensen gezond ondanks veel stress, terwijl anderen al ziek worden bij weinig stress. De onderzoekers gaan analyseren of bepaalde genvarianten, betrokken bij de reactie op stresshormonen, deze verschillen veroorzaken.

  Op zoek naar de rand van een hersentumor
Dr. ir. T.W.J. (Tom) Scheenen (m) 10-08-1974, UMCN - Radiologie
Hersentumoren tonen vaak uitgebreide groei in omgevend hersenweefsel. De grenzen van deze tumoren zijn met traditionele beeldvorming moeilijk te bepalen. Met een combinatie van twee nieuwe kernspinresonantietechnieken gaan de onderzoekers in muis en mens op zoek naar de werkelijke tumorgrenzen.

  Bloedverdunners bij longontsteking
Dr. M.J. (Marcus) Schultz (m) 05-02-1965, AMC - Intensive Care en Experimentele Interne Geneeskunde
Longontsteking kenmerkt zich door lokale stolselvorming, vergelijkbaar met stolselvorming in het bloed bij ernstige bloedvergiftiging. Recent is aangetoond dat het gebruik van bloedverdunners bij ernstige bloedvergiftiging de overleving verbetert. De onderzoekers gaan bepalen of bloedverdunners ook gunstig werken bij longontsteking.

  Ontspoorde stamcellen leiden tot leukemie?
Dr. J.J. (Jan Jacob) Schuringa (m) 05-11-1971, RuG - Hematologie
Bloedvormende stamcellen in het beenmerg worden continu voor een keuze gesteld: na celdeling nieuwe stamcellen of functionele uitgerijpte bloedcellen genereren. De onderzoekers bestuderen hoe stamcellen met deze keuze omgaan en hoe genetische defecten deze keuzemogelijkheid zo kunnen beïnvloeden dat leukemie ontstaat.

  Het emotionele brein
Dr. D.J.L.G. (Dennis) Schutter (m) 18-06-1975, UU - Psychonomie
De kleine hersenen spelen een belangrijke rol in emotie en emotionele stoornissen. Dit onderzoek zal die rol verder systematisch in kaart gaan brengen. De bevindingen zouden kunnen leiden tot een nieuwe behandeling van depressie met behulp van directe hersenstimulatie.

  Afhankelijkheden tussen financiële risico's
Dr. J.J.J. (Johan) Segers (m) 22-11-1974, UvT - Econometrie
Banken, verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen zijn onderworpen aan verschillende risico's. Deze risico's hangen op allerlei manieren met elkaar samen. In stressscenario's zijn die interacties vaak anders dan gewoonlijk. Om deze te beschrijven worden modellen ontwikkeld met de statistiek der extreme waarden.

  Eiwit-interactienetwerken ontrafelen
Dr. B. (Berend) Snel (m) 20-07-1975, UMCN - bioinformatica
Cellen functioneren door een complex netwerk van interacties tussen eiwitten. Met behulp van computers zal dit onderzoek de gegevens van grootschalige interactie experimenten gebruiken om daaruit betrouwbare en specifieke voorspellingen te doen over de functies van die eiwitten.

  De strijd tegen malaria
Dr. S. (Salvatore) Spicuglia (m) 22-08-1975, KUN - Moleculaire Biologie
Plasmodium is een parasiet met een ingewikkelde levenscyclus die malaria veroorzaakt. Het doel is om meer inzicht te krijgen in de mechanismen waarmee genen aan of uitgezet worden en hoe dit de cyclus beïnvloedt. Dit zal leiden tot aangrijpingspunten voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen.

  Waarom kinderen ons soms niet begrijpen
Dr. K. (Kriszta) Szendroi (v) 25-06-1976, UU - Utrecht institute of Linguistics OTS
Kinderen spreken vanaf het moment dat ze hun eerste woordjes zeggen met een bijna perfecte intonatie. Bepaalde intonaties in zinnen begrijpen ze echter pas als ze ongeveer zes jaar oud zijn. Dit project bestudeert de redenen voor dit verrassende verschil tussen het produceren en herkennen van spraak bij Nederlandse, Amerikaanse, Portugese en Hongaarse kinderen.

  Gunstige ontsteking in multiple sclerose
Dr. Ir. C.E. (Charlotte) Teunissen (v) 15-08-1971, VUmc - Moleculaire Celbiologie en Immunologie
Bij patiënten met multiple sclerose raken zenuwcellen zodanig beschadigd dat patiënten uiteindelijk invalide worden. De onderzoekers gaan kijken in gekweekte hersenbolletjes of ontstekingscellen schade aan zenuwcellen kunnen repareren en wanneer deze de schade juist verergeren.

  Seizoensvariatie in afweersysteem en energieverbruik bij vogels
Dr. B.I. (Irene) Tieleman (v) 15-06-1973, RuG - Dierecologie
De levenslopen van vogels in woestijn-, tropische en gematigde streken verschillen sterk. Een evolutionaire verklaring hiervoor ligt misschien in de kans om ziek te worden. Dit onderzoek bestudeert het afweersysteem en de energiebalans van vogels in verschillende omgevingen en verschillende seizoenen.

  Vissen in een zee van DNA
Dr. B.J. (Bas) Tolhuis (m) 05-12-1974, NKI - Moleculaire Genetica
In tumoren is het DNA vaak beschadigd waardoor genen ontregeld raken. De onderzoekers bestuderen twee van deze ontregelde genen. Een moleculaire techniek wordt ontwikkeld en gebruikt om informatie uit het DNA te vissen, die de ontregeling kan helpen verklaren.

  Planten conditioneren voor een efficiëntere afweer
Dr. J. (Jurriaan) Ton (m) 19-03-1973, UU - Fytopathologie
Het succes waarmee een plant zich tegen ziekteverwekkers verdedigt, hangt af van de snelheid waarmee het juiste afweermechanisme wordt aangeschakeld. De efficiëntie van deze afweerrespons kan verhoogd worden door toediening van specifieke stimuli die de plant in een verhoogde staat van verdediging brengen. Het mechanisme achter deze conditionering voor een snellere afweer staat centraal.

  Zicht op chirurgisch sleutelgat
Dr. ir. G.J.M. (Gabriëlle) Tuijthof (v) 20-10-1975, UvA - Orthopedie
Sleutelgatchirurgie heeft gigantische voordelen voor de patiënt. Het monitorzicht op de te opereren plek wordt echter meestal vertroebeld door bloed. Dit project heeft tot doel om het zicht te verbeteren door automatische spoeling die d oor de beelden op de monitor wordt gereguleerd.

  Waarom worden gastheren afhankelijk van hun gasten?
Dr. F. (Filipa) Vala (v) 16-05-1972, UvA - Populatiebiologie
Wolbachia is een bacterie die woont binnen verschillende insecten en mijten. Die gasten zijn meestal niet welkom, ze manipuleren gastheren reproductie voor hun eigen winst. Maar sommige gastheren worden afhankelijk van Wolbachia. De onderzoekers willen weten hoe dat kan.

  Basisspelregels voor ontwikkelingscontracten
Dr. W. (Wouter) Vandenhole (m) 27-02-1970, UvT - Center for Transboundary Legal Development
Ontwikkelingscontracten tussen de donorgemeenschap en ontwikkelingslanden vertrekken vanuit ongelijke machtsverhoudingen. De onderzoekers bekijken of het internationaal verdrag inzake economische en sociale rechten spelregels oplegt aan de donorgemeenschap die de ontwikkelingslanden minimaal beschermen tegen onredelijke eisen van economisch en sociaal beleid.

  Eiwittransport onder de loep genomen
Dr. L. (Lucy) Vandeputte-Rutten (v) 05-08-1974, UU - Kristal- en Structuuronderzoek
Het uitscheiden van eiwitten door gramnegatieve bacteriën speelt een belangrijke rol bij ziekteverwekking. Dit onderzoek zal onder andere driedimensionale structuuropheldering gebruiken om in detail 'zichtbaar' te maken hoe het transportproces werkt dat verantwoordelijk is voor het transport van zeer grote eiwitten over het buitenste membraan van de bacterie.

  Evolutie en moraliteit
Dr. C.M. (Matthijs) van Veelen (m) 19-12-1972, UvA - CREED
Mensen hebben morele oordelen over gedrag van henzelf en vooral over dat van anderen. Maar waar komt dat vandaan? De centrale vraag in dit onderzoek is of er evolutionaire verklaringen zijn voor onze morele machinerie.

  De kinetiek van lithiumopslag
Dr. M. (Marnix) Wagemaker (m) 26-05-1971, TUD - Interfacultair Reactorinstituut
Eén van de belangrijkste tekortkomingen van lithiumbatterijmaterialen is de snelheid waarmee lithiumionen er doorheen getransporteerd kunnen worden. Deze studie heeft als doel uit te zoeken welke processen de mobiliteit van het lithiumion bepalen, om zo tot belangrijke verbeteringen te komen.

  Enzymen die het immuunsysteem sturen
Dr. F.A.D.T.G. (Frank) Wagener (m) 31-01-1969, UMCN - Tumor Immunologie
Het blijkt dat speciale enzymen betrokken bij afbraakprocessen ook belangrijke regelfuncties hebben binnen het immuunsysteem. De onderzoekers bestuderen hoe deze regelfuncties gestuurd kunnen worden met medicamenten om zo infecties beter te kunnen bestrijden of afstoting van getransplanteerde organen te voorkomen.

  Concurreren door samenwerken
Dr. M.M. (Mathijs) de Weerdt (m), 15-05-1976, TUD - Software Technology
Alleen door efficiënt samenwerken kunnen (transport)bedrijven nog concurreren met de centraal geoptimaliseerde planning van multinationals. Hoe kunnen bedrijven hun planning afstemmen zonder hun zelfstandigheid te verliezen? Hoe kunnen ook concurrerende bedrijven van samenwerking profiteren? Hoe kan gevoelige informatie hierbij bewaakt worden?

  Menselijk lopende robots
Ir. M. (Martijn) Wisse (m) 16-02-1976, TUD - Werktuigbouwkunde
Mensen lopen met vloeiende, natuurlijke bewegingen, terwijl zelfs de meest geavanceerde robots zich houterig voortbewegen. Dat moet beter kunnen. In dit project gaan de onderzoekers uit van het biologische voorbeeld zelf. Met menselijke reflexen lopen de robots stabieler en natuurlijker dan hun voorgangers, en leren ze ons ook meer over onszelf.

  Onderlinge verbondenheid van poriën in gemengd cement
Dr. G. (Guang) Ye Msc. (m) 12-03-1966, TUD - Civiele Techniek
Water en andere agressieve middelen kunnen via verbonden poriën beton binnendringen. Dit zal de levensduur van een betonnen constructie aanzienlijk verkorten. Dit project heeft als doel te ontdekken hoe de poriën in beton onderling verbonden zijn en moet een manier opleveren om de schade te beperken.

  Oorsprong van gammaflitsen
Dr. S.-C. (Sung-Chul) Yoon (m) 15-11-1970, UU - Sterrenkundig Instituut
Gammaflitsen zijn de meest krachtige gebeurtenissen sinds de oerknal en zullen belangrijke aanwijzingen geven voor het begrijpen van de evolutie van het heelal. Dit project zal onderzoeken welke soort sterren deze uitbarstingen kunnen produceren.

  Statistische gegevens bestuderen met trillende snaren
Dr. J.H. (Harry) van Zanten (m) 15-11-1972, VU - Wiskunde (ook Centrum voor Wiskunde en Informatica)
Metingen aan bijvoorbeeld telecommunicatienetwerken produceren signalen die verschillende frequenties bevatten. In dit onderzoek wordt het verband gelegd met trillingen van snaren, die ook zijn opgebouwd uit meerdere frequenties. De wiskunde voor het beschrijven van trillende snaren wordt gebruikt om modellen voor telecommunicatienetwerken te bestuderen.

  Doorbreken van chroniciteit bij reuma
Dr. A.J.W. (Han) Zendman (v) 20-03-1971, KUN - Biochemie
Reuma kenmerkt zich door afweerstoffen gericht tegen lichaamseigen eiwitten met daaraan een kleine verandering. De onderzoekers bestuderen de enzymen die verantwoordelijk zijn voor deze eiwitverandering. Het uiteindelijke doel is om deze enzymen te remmen en daarmee ook de chronische aspecten van reuma.