Toekenningen Rubicon 2013-2

Hieronder een lijst met de gehonoreerden, een indicatieve titel en een korte samenvatting van het onderzoeksproject. Achter de naam volgt het geslacht. Daarachter de huidige of laatste werkplek en het gastinstituut waaraan het Rubicon-onderzoek zal uitgevoerd worden. De laureaten zijn tevens gesorteerd op NWO-onderdeel en in clusters alfa/gamma, bèta en life sciences.


Gesorteerd op NWO-onderdeel 

Gesorteerd op cluster

Alfabetische lijst op achternaam onderzoeker 

Enzymremmer om resistentie voor antibiotica te voorkomen Dr. A.A. (Andreas-Alexander) Bastian (m), RUG -> University of Notre Dame, Department of Chemistry and Biochemistry (US), 24 maanden Sinds het gebruik van de eerste antibiotica hebben bacteriën zich verweerd door resistentie tegen deze medicijnen te ontwikkelen. De opkomst van resistentie, in bijzonder multidrug resistentie (MDR), is een steeds vaker voorkomend probleem en maakt de huidige antibiotica ontoereikend als medicament. Mijn onderzoek zal zich richten op de ontwikkeling van nieuwe antibacteriële verbindingen die bovenstaande problemen kunnen aanpakken. In het bijzonder zal gekeken worden naar stoffen die helpen de resistentie tegen carbapenems tegen te gaan. Deze klasse van antibiotica wordt tegenwoordig als laatste toevlucht gebruikt tegen resistente bacteriën. 

Slank worden met vet
Drs. M.R. (Mariëtte) Boon (v), UL -> Maastricht University (NL), 15 maanden

De Hindoestaanse bevolking heeft een sterk verhoogde kans op het ontwikkelen van type 2 diabetes. In Maastricht zal onderzocht worden of vermeerderen van de hoeveelheid bruin vet, dat in rap tempo opgeslagen energie in warmte omzet, de Hindoestaanse bevolking metabool gezonder maakt. 

Loonarbeid en slavernij in het Nederlandse Atlantische rijk
Dr. P. (Pepijn) Brandon (m), UvA -> University of Pittsburgh Department of History (US), 24 maanden
In het Nederlandse Atlantische rijk werkten in de zeventiende en achttiende eeuw honderdduizenden mensen op schepen, plantages en andere plekken. Sommigen waren in loondienst, anderen slaaf of dwangarbeider. Dit onderzoek kijkt hoe dit verschil vormen van samenwerking en solidariteit beïnvloedde. 

Een duik in de diversiteit
Dr. J.J.A. (Jorg) Calis (m), UU -> The Rockefeller University (US), 24 maanden

Het immuunsysteem is extreem divers, zodat het adequaat kan reageren op een divers aantal bedreigingen. Met een nieuwe techniek gaan de onderzoekers deze diversiteit in kaart brengen, en met grote precisie kijken hoe diversiteit gebruikt wordt in immuunreacties tegen infecties. 

Het immuunsysteem onder de loep
Ir. S. (Stijn) van Dorp (m), EUR -> Stanford University, Department of Molecular and Cellular Physiology (US), 24 maanden

Cellen van het immuunsysteem sturen hun ontwikkeling tot ziektebestrijders met een ingenieus stelsel van eiwitten en kanalen in de celwand. Om te begrijpen hoe dit systeem werkt gaan de onderzoekers het stap voor stap nabootsen in een kunstmatige omgeving. 

Bouwstenen van leven in het heelal
Dr. E.C. (Edith) Fayolle (v), UL -> Harvard - Smithsonian Center for Astrophysics (US), 24 maanden

Moleculen die relevant zijn voor de oorsprong van leven worden bestudeerd in de ruimte. De onderzoekers zullen de vorming van organische moleculen bestuderen en de overleving hiervan onder de extreme omstandigheden die in de ruimte heersen, door laboratoriumexperimenten te combineren met astronomische waarnemingen.

Kan vriendschap de effecten van kindermishandeling in het brein verminderen?
Drs. A. (Anne-Laura) van Harmelen, MSc. (v), UL -> University of Cambridge Department of Psychiatry (GB), 24 maanden
Emotionele mishandeling in de kindertijd (EM) is gerelateerd aan veranderingen in het brein (hersenstructuur en hersenfunctioneren), hierdoor hebben deze mensen een hoog risico om psychopathologie te ontwikkelen. Dit project onderzoekt of vriendschappen in de adolescentie de negatieve effecten van EM in het brein kunnen verminderen. 

Domino-effecten van ziektes in wilde vogels
Dr. A. (Arne) Hegemann (m), RUG -> Lund, fysiologische ecologie (SE), 24 maanden
Een verkoudheid duurt meestal maar een paar dagen. Toch kunnen er effecten op langere termijn zijn, bijvoorbeeld omdat je een belangrijke gebeurtenis hebt gemist. Zulke effecten bestaan ook bij dieren. De onderzoekers rusten vogels met piepkleine zenders uit om te ontrafelen wat de effecten van een korte ziekte op trekgedrag en broeden zijn. 

Dissociatieve klachten behandelen met slaapverbetering
Drs. D. (Dalena) van Heugten – van der Kloet (v), UM -> University of Oxford, Nuffield Department of Clinical Neurosciences, Sleep & Circadian Neuroscience Institute (GB), 24 maanden
Dissociatieve symptomen worden gevoed door slaapproblemen. Geheugenproblemen lijken hierbij een belangrijke rol te spelen. De onderzoekers gaan slaapgebrek opwekken en kijken welke klachten en geheugenproblemen ontstaan. Vervolgens proberen ze meteen behandeling gericht op slaapverbetering dissociatieve klachten te laten afnemen. 

Kanker bestrijden zonder ontwikkeling te schaden
S. (Sascha) Hoogendoorn, MSc. (v), UL -> Stanford University School of Medicine, department of Chemical and Systems Biology (US), 24 maanden
Soms lopen de belangrijke processen die noodzakelijk zijn voor groei van kinderen uit de hand en veroorzaken bepaalde types kanker. De onderzoekers proberen te ontrafelen of het mogelijk is om de kanker te stoppen, terwijl normale ontwikkeling door kan gaan. 

Symbiose tussen luizen, mieren en hun darmflora
Dr. A.B.F. (Aniek) Ivens (v), RUG -> Laboratory of Insect Social Evolution – The Rockefeller University (US), 24 maanden
Weidemieren houden bladluizen ondergronds als vee. De honingdauw gemaakt door de luizen dient als 'melk' voor de mieren en zit boordevol voedingsstoffen. De biologen onderzoeken welke rol de darmflora van de luizen en mieren speelt in deze overdracht van voedingsstoffen. 

Eiwitfosforylering tijdens de afweerreactie van planten
T.W.H. (Thomas) Liebrand, MSc. (m), WUR -> University of California Davis, Dept. of Plant Pathology, Coaker lab (US), 24 maanden
Tijdens de afweerreactie van planten tegen schadelijke ziekteverwekkers veranderen vele eiwitten van functie. Fosforylering, de plaatsing van een fosfaatgroep op eiwitten, speelt hierbij een belangrijke rol. De onderzoekers inventariseren welke eiwitten gefosforyleerd worden bij de afweerreactie tegen een bacteriële ziekteverwekker. 

Taalgebruik en ons brein in context
V. (Vitória) Piai, MSc. (v), RU/Donders Institute for Brain, Cognition and Behavior -> University of California, Berkeley, Helen Wills Neuroscience Institute (US), 24 maanden
Informatie uit de context vereenvoudigt de productie en verwerking van taal. De onderzoeker wil de samenwerking van hersengebieden vaststellen bij efficiënt gebruik van de context, maar ook nagaan wat er in dit proces gebeurt na hersenletsel. 

Zwemmende micro-organismen
T.E.F. (Tessa) Quax, MSc. (v), WUR -> Max Planck Institute of Terrestrial Microbiology (DE), 24 maanden
Naast bacteriën bestaan er fundamenteel andere micro-organismen: archaea. Deze organismen leven op extreme plaatsen, zoals in hete geisers, maar ze zijn ook aanwezig in het menselijke darmkanaal. Om de rol van deze micro-organismen te begrijpen gaan onderzoekers het mechanisme bestuderen waarmee ze zich kunnen bewegen. Dit lijkt namelijk fundamenteel anders te zijn dan in bacteriën. 

Inzoomen: nanoschaal eigenschappen van 2D-organische nanostructuren
Dr. D. (Daniel) Schwarz (m), UT -> Lawrence Berkeley (US), 24 maanden
2D-organische nanostructuren (zoals grafeen of metaal-organische netwerken) zijn nieuwe materialen met opwindende eigenschappen. Mogelijke toepassingen zijn te vinden in de elektronica en high performance katalysatoren. De onderzoekers zullen de elektronische en magnetische eigenschappen van deze materialen op de nanoschaal bestuderen en manipuleren. 

Een evolutionaire benadering van kinderkeuze
Dr. G. (Gert) Stulp (m), RUG -> The London School of Hygiene and Tropical Medicine, Evolutionary Demography (GB), 24 maanden
Er bestaat beperkt begrip van individuele kinderkeuzes in moderne, geïndustrialiseerde samenlevingen. Een evolutionaire benadering van kinderkeuze kan nieuwe inzichten bieden, en uitsluitsel geven over de (mal) adaptiviteit van hedendaags voortplantingsgedrag. Dergelijk inzicht verbetert eveneens voorspelling van geboortecijfers en faciliteert daarmee bevolkingsbeleid. 

Atomic-scale control of surface charge-transfer
Dr. P. (Peyman) Taheri (m), TUD -> University of California Berkeley, Department of Electrical Engineering and Computer Sciences (US), 21 maanden
Halfgeleiders zijn geavanceerde functionele materialen die op grote schaal worden toegepast in huidige elektronica. De onderzoeker zal atomaire procesbeheersing van innovatieve halfgeleiderproductie ontwikkelen en optimaliseren om snellere, goedkopere en meer robuuste elektronica in de toekomst mogelijk te maken. 

Elektronen met immuniteit
Dr. J. (Jörn) Venderbos (m), UL -> Massachusetts Institute of Technology, Department of Physics (US), 24 maanden
Elektronen in materialen hebben vaak last van onzuiverheden en verontreinigingen. Dat belemmert ze in hun transport en zorgt onder andere voor energieverlies. In topologische materialen zijn de elektronen op een speciale manier beschermd - immuun - tegen deze effecten en deze materialen zijn daarom erg aantrekkelijk voor technologische toepassingen. De onderzoekers gaan onderzoek doen naar topologische materialen waarin elektronen ook sterk met elkaar wisselwerken. 

Nieuw licht op het mechaniek van hersengolven
Dr. M. (Martin) Vinck (m), UvA -> Yale University Kavli Institute for Neuroscience – Neurobiologie (US), 24 maanden
Interacties tussen inhiberende en exciterende cellen genereren een complex patroon van hersengolven. De onderzoekers bestuderen de precieze bijdragen van verschillende celtypes en chemische signaalstoffen aan het ontstaan van hersengolven, door lichtgevoelige eiwitten in specifieke cellen te implanteren en optisch te stimuleren.

Laureaten NWO Aard- en Levenswetenschappen

Enzymremmer om resistentie voor antibiotica te voorkomen
Dr. A.A. (Andreas-Alexander) Bastian (m), RUG -> University of Notre Dame, Department of Chemistry and Biochemistry (US), 24 maanden

Sinds het gebruik van de eerste antibiotica hebben bacteriën zich verweerd door resistentie tegen deze medicijnen te ontwikkelen. De opkomst van resistentie, in bijzonder multidrug resistentie (MDR), is een steeds vaker voorkomend probleem en maakt de huidige antibiotica ontoereikend als medicament. Mijn onderzoek zal zich richten op de ontwikkeling van nieuwe antibacteriële verbindingen die bovenstaande problemen kunnen aanpakken. In het bijzonder zal gekeken worden naar stoffen die helpen de resistentie tegen carbapenems tegen te gaan. Deze klasse van antibiotica wordt tegenwoordig als laatste toevlucht gebruikt tegen resistente bacteriën. 

Slank worden met vet Drs. M.R. (Mariëtte) Boon (v), UL -> Maastricht University (NL), 15 maanden
De Hindoestaanse bevolking heeft een sterk verhoogde kans op het ontwikkelen van type 2 diabetes. In Maastricht zal onderzocht worden of vermeerderen van de hoeveelheid bruin vet, dat in rap tempo opgeslagen energie in warmte omzet, de Hindoestaanse bevolking metabool gezonder maakt.

Een duik in de diversitei
Dr. J.J.A. (Jorg) Calis (m), UU -> The Rockefeller University (US), 24 maanden 
Het immuunsysteem is extreem divers, zodat het adequaat kan reageren op een divers aantal bedreigingen. Met een nieuwe techniek gaan de onderzoekers deze diversiteit in kaart brengen, en met grote precisie kijken hoe diversiteit gebruikt wordt in immuunreacties tegen infecties. 

Het immuunsysteem onder de loep 
Ir. S. (Stijn) van Dorp (m), EUR -> Stanford University, Department of Molecular and Cellular Physiology (US), 24 maanden 
Cellen van het immuunsysteem sturen hun ontwikkeling tot ziektebestrijders met een ingenieus stelsel van eiwitten en kanalen in de celwand. Om te begrijpen hoe dit systeem werkt gaan de onderzoekers het stap voor stap nabootsen in een kunstmatige omgeving.  

Domino-effecten van ziektes in wilde vogels
Dr. A. (Arne) Hegemann (m), RUG -> Lund, fysiologische ecologie (SE), 24 maanden

Een verkoudheid duurt meestal maar een paar dagen. Toch kunnen er effecten op langere termijn zijn, bijvoorbeeld omdat je een belangrijke gebeurtenis hebt gemist. Zulke effecten bestaan ook bij dieren. De onderzoekers rusten vogels met piepkleine zenders uit om te ontrafelen wat de effecten van een korte ziekte op trekgedrag en broeden zijn.  

Symbiose tussen luizen, mieren en hun darmflora 
Dr. A.B.F. (Aniek) Ivens (v), RUG -> Laboratory of Insect Social Evolution – The Rockefeller University (US), 24 maanden 
Weidemieren houden bladluizen ondergronds als vee. De honingdauw gemaakt door de luizen dient als 'melk' voor de mieren en zit boordevol voedingsstoffen. De biologen onderzoeken welke rol de darmflora van de luizen en mieren speelt in deze overdracht van voedingsstoffen. 

Eiwitfosforylering tijdens de afweerreactie van planten 
T.W.H. (Thomas) Liebrand, MSc. (m), WUR -> University of California Davis, Dept. of Plant Pathology, Coaker lab (US), 24 maanden
Tijdens de afweerreactie van planten tegen schadelijke ziekteverwekkers veranderen vele eiwitten van functie. Fosforylering, de plaatsing van een fosfaatgroep op eiwitten, speelt hierbij een belangrijke rol. De onderzoekers inventariseren welke eiwitten gefosforyleerd worden bij de afweerreactie tegen een bacteriële ziekteverwekker.

Zwemmende micro-organismen
T.E.F. (Tessa) Quax, MSc. (v), WUR -> Max Planck Institute of Terrestrial Microbiology (DE), 24 maanden

Naast bacteriën bestaan er fundamenteel andere micro-organismen: archaea. Deze organismen leven op extreme plaatsen, zoals in hete geisers, maar ze zijn ook aanwezig in het menselijke darmkanaal. Om de rol van deze micro-organismen te begrijpen gaan onderzoekers het mechanisme bestuderen waarmee ze zich kunnen bewegen. Dit lijkt namelijk fundamenteel anders te zijn dan in bacteriën.  

Nieuw licht op het mechaniek van hersengolven
Dr. M. (Martin) Vinck (m), UvA -> Yale University Kavli Institute for Neuroscience – Neurobiologie (US), 24 maanden

Interacties tussen inhiberende en exciterende cellen genereren een complex patroon van hersengolven. De onderzoekers bestuderen de precieze bijdragen van verschillende celtypes en chemische signaalstoffen aan het ontstaan van hersengolven, door lichtgevoelige eiwitten in specifieke cellen te implanteren en optisch te stimuleren. 

Laureaten NWO Chemische Wetenschappen

Enzymremmer om resistentie voor antibiotica te voorkomen
Dr. A.A. (Andreas-Alexander) Bastian (m), RUG -> University of Notre Dame, Department of Chemistry and Biochemistry (US), 24 maanden
Sinds het gebruik van de eerste antibiotica hebben bacteriën zich verweerd door resistentie tegen deze medicijnen te ontwikkelen. De opkomst van resistentie, in bijzonder multidrug resistentie (MDR), is een steeds vaker voorkomend probleem en maakt de huidige antibiotica ontoereikend als medicament. Mijn onderzoek zal zich richten op de ontwikkeling van nieuwe antibacteriële verbindingen die bovenstaande problemen kunnen aanpakken. In het bijzonder zal gekeken worden naar stoffen die helpen de resistentie tegen carbapenems tegen te gaan. Deze klasse van antibiotica wordt tegenwoordig als laatste toevlucht gebruikt tegen resistente bacteriën.  

Het immuunsysteem onder de loep
Ir. S. (Stijn) van Dorp (m), EUR -> Stanford University, Department of Molecular and Cellular Physiology (US), 24 maanden

Cellen van het immuunsysteem sturen hun ontwikkeling tot ziektebestrijders met een ingenieus stelsel van eiwitten en kanalen in de celwand. Om te begrijpen hoe dit systeem werkt gaan de onderzoekers het stap voor stap nabootsen in een kunstmatige omgeving. 

Bouwstenen van leven in het heelal
Dr. E.C. (Edith) Fayolle (v), UL -> Harvard - Smithsonian Center for Astrophysics (US), 24 maanden

Moleculen die relevant zijn voor de oorsprong van leven worden bestudeerd in de ruimte. De onderzoekers zullen de vorming van organische moleculen bestuderen en de overleving hiervan onder de extreme omstandigheden die in de ruimte heersen, door laboratoriumexperimenten te combineren met astronomische waarnemingen.

Kanker bestrijden zonder ontwikkeling te schaden
S. (Sascha) Hoogendoorn, MSc. (v), UL -> Stanford University School of Medicine, department of Chemical and Systems Biology (US), 24 maanden
Soms lopen de belangrijke processen die noodzakelijk zijn voor groei van kinderen uit de hand en veroorzaken bepaalde types kanker. De onderzoekers proberen te ontrafelen of het mogelijk is om de kanker te stoppen, terwijl normale ontwikkeling door kan gaan. 

Eiwitfosforylering tijdens de afweerreactie van planten
T.W.H. (Thomas) Liebrand, MSc. (m), WUR -> University of California Davis, Dept. of Plant Pathology, Coaker lab (US), 24 maanden

Tijdens de afweerreactie van planten tegen schadelijke ziekteverwekkers veranderen vele eiwitten van functie. Fosforylering, de plaatsing van een fosfaatgroep op eiwitten, speelt hierbij een belangrijke rol. De onderzoekers inventariseren welke eiwitten gefosforyleerd worden bij de afweerreactie tegen een bacteriële ziekteverwekker.  

Zwemmende micro-organismen
T.E.F. (Tessa) Quax, MSc. (v), WUR -> Max Planck Institute of Terrestrial Microbiology (DE), 24 maanden
Naast bacteriën bestaan er fundamenteel andere micro-organismen: archaea. Deze organismen leven op extreme plaatsen, zoals in hete geisers, maar ze zijn ook aanwezig in het menselijke darmkanaal. Om de rol van deze micro-organismen te begrijpen gaan onderzoekers het mechanisme bestuderen waarmee ze zich kunnen bewegen. Dit lijkt namelijk fundamenteel anders te zijn dan in bacteriën. 

Inzoomen: nanoschaal eigenschappen van 2D-organische nanostructuren
Dr. D. (Daniel) Schwarz (m), UT -> Lawrence Berkeley (US), 24 maanden
2D-organische nanostructuren (zoals grafeen of metaal-organische netwerken) zijn nieuwe materialen met opwindende eigenschappen. Mogelijke toepassingen zijn te vinden in de elektronica en high performance katalysatoren. De onderzoekers zullen de elektronische en magnetische eigenschappen van deze materialen op de nanoschaal bestuderen en manipuleren. 

Laureaat NWO Exacte Wetenschappen

Bouwstenen van leven in het heelal
Dr. E.C. (Edith) Fayolle (v), UL -> Harvard - Smithsonian Center for Astrophysics (US), 24 maanden

Moleculen die relevant zijn voor de oorsprong van leven worden bestudeerd in de ruimte. De onderzoekers zullen de vorming van organische moleculen bestuderen en de overleving hiervan onder de extreme omstandigheden die in de ruimte heersen, door laboratoriumexperimenten te combineren met astronomische waarnemingen.

Laureaten NWO Maatschappij- en Gedragswetenschappen

Kan vriendschap de effecten van kindermishandeling in het brein verminderen?
Drs. A. (Anne-Laura) van Harmelen, MSc. (v), UL -> University of Cambridge Department of Psychiatry (GB), 24 maanden

Emotionele mishandeling in de kindertijd (EM) is gerelateerd aan veranderingen in het brein (hersenstructuur en hersenfunctioneren), hierdoor hebben deze mensen een hoog risico om psychopathologie te ontwikkelen. Dit project onderzoekt of vriendschappen in de adolescentie de negatieve effecten van EM in het brein kunnen verminderen.  

Dissociatieve klachten behandelen met slaapverbetering
Drs. D. (Dalena) van Heugten – van der Kloet (v), UM -> University of Oxford, Nuffield Department of Clinical Neurosciences, Sleep & Circadian Neuroscience Institute (GB), 24 maanden

Dissociatieve symptomen worden gevoed door slaapproblemen. Geheugenproblemen lijken hierbij een belangrijke rol te spelen. De onderzoekers gaan slaapgebrek opwekken en kijken welke klachten en geheugenproblemen ontstaan. Vervolgens proberen ze meteen behandeling gericht op slaapverbetering dissociatieve klachten te laten afnemen.  

Taalgebruik en ons brein in context
V. (Vitória) Piai, MSc. (v), RU/Donders Institute for Brain, Cognition and Behavior -> University of California, Berkeley, Helen Wills Neuroscience Institute (US), 24 maanden

Informatie uit de context vereenvoudigt de productie en verwerking van taal. De onderzoeker wil de samenwerking van hersengebieden vaststellen bij efficiënt gebruik van de context, maar ook nagaan wat er in dit proces gebeurt na hersenletsel.  

Een evolutionaire benadering van kinderkeuze
Dr. G. (Gert) Stulp (m), RUG -> The London School of Hygiene and Tropical Medicine, Evolutionary Demography (GB), 24 maanden

Er bestaat beperkt begrip van individuele kinderkeuzes in moderne, geïndustrialiseerde samenlevingen. Een evolutionaire benadering van kinderkeuze kan nieuwe inzichten bieden, en uitsluitsel geven over de (mal) adaptiviteit van hedendaags voortplantingsgedrag. Dergelijk inzicht verbetert eveneens voorspelling van geboortecijfers en faciliteert daarmee bevolkingsbeleid.  

NWO Natuurkunde;

Inzoomen: nanoschaal eigenschappen van 2D-organische nanostructuren 
Dr. D. (Daniel) Schwarz (m), UT -> Lawrence Berkeley (US), 24 maanden 
2D-organische nanostructuren (zoals grafeen of metaal-organische netwerken) zijn nieuwe materialen met opwindende eigenschappen. Mogelijke toepassingen zijn te vinden in de elektronica en high performance katalysatoren. De onderzoekers zullen de elektronische en magnetische eigenschappen van deze materialen op de nanoschaal bestuderen en manipuleren. 

Elektronen met immuniteit
Dr. J. (Jörn) Venderbos (m), UL -> Massachusetts Institute of Technology, Department of Physics (US), 24 maanden  
Elektronen in materialen hebben vaak last van onzuiverheden en verontreinigingen. Dat belemmert ze in hun transport en zorgt onder andere voor energieverlies. In topologische materialen zijn de elektronen op een speciale manier beschermd - immuun - tegen deze effecten en deze materialen zijn daarom erg aantrekkelijk voor technologische toepassingen. De onderzoekers gaan onderzoek doen naar topologische materialen waarin elektronen ook sterk met elkaar wisselwerken.  

Alfa/gamma

Loonarbeid en slavernij in het Nederlandse Atlantische rijk Dr. P. (Pepijn) Brandon (m), UvA -> University of Pittsburgh Department of History (US), 24 maanden
In het Nederlandse Atlantische rijk werkten in de zeventiende en achttiende eeuw honderdduizenden mensen op schepen, plantages en andere plekken. Sommigen waren in loondienst, anderen slaaf of dwangarbeider. Dit onderzoek kijkt hoe dit verschil vormen van samenwerking en solidariteit beïnvloedde. 

Kan vriendschap de effecten van kindermishandeling in het brein verminderen?  

Drs. A. (Anne-Laura) van Harmelen, MSc. (v), UL -> University of Cambridge Department of Psychiatry (GB), 24 maanden 
Emotionele mishandeling in de kindertijd (EM) is gerelateerd aan veranderingen in het brein (hersenstructuur en hersenfunctioneren), hierdoor hebben deze mensen een hoog risico om psychopathologie te ontwikkelen. Dit project onderzoekt of vriendschappen in de adolescentie de negatieve effecten van EM in het brein kunnen verminderen. 

Dissociatieve klachten behandelen met slaapverbetering  

Drs. D. (Dalena) van Heugten – van der Kloet (v), UM -> University of Oxford, Nuffield Department of Clinical Neurosciences, Sleep & Circadian Neuroscience Institute (GB), 24 maanden 
Dissociatieve symptomen worden gevoed door slaapproblemen. Geheugenproblemen lijken hierbij een belangrijke rol te spelen. De onderzoekers gaan slaapgebrek opwekken en kijken welke klachten en geheugenproblemen ontstaan. Vervolgens proberen ze meteen behandeling gericht op slaapverbetering dissociatieve klachten te laten afnemen. 

Taalgebruik en ons brein in context 
V. (Vitória) Piai, MSc. (v), RU/Donders Institute for Brain, Cognition and Behavior -> University of California, Berkeley, Helen Wills Neuroscience Institute (US), 24 maanden 
Informatie uit de context vereenvoudigt de productie en verwerking van taal. De onderzoeker wil de samenwerking van hersengebieden vaststellen bij efficiënt gebruik van de context, maar ook nagaan wat er in dit proces gebeurt na hersenletsel. 

Een evolutionaire benadering van kinderkeuze 
Dr. G. (Gert) Stulp (m), RUG -> The London School of Hygiene and Tropical Medicine, Evolutionary Demography (GB), 24 maanden 
Er bestaat beperkt begrip van individuele kinderkeuzes in moderne, geïndustrialiseerde samenlevingen. Een evolutionaire benadering van kinderkeuze kan nieuwe inzichten bieden, en uitsluitsel geven over de (mal) adaptiviteit van hedendaags voortplantingsgedrag. Dergelijk inzicht verbetert eveneens voorspelling van geboortecijfers en faciliteert daarmee bevolkingsbeleid. 

Bèta

Bouwstenen van leven in het heelal
Dr. E.C. (Edith) Fayolle (v), UL -> Harvard - Smithsonian Center for Astrophysics (US), 24 maanden 
Moleculen die relevant zijn voor de oorsprong van leven worden bestudeerd in de ruimte. De onderzoekers zullen de vorming van organische moleculen bestuderen en de overleving hiervan onder de extreme omstandigheden die in de ruimte heersen, door laboratoriumexperimenten te combineren met astronomische waarnemingen.

Kanker bestrijden zonder ontwikkeling te schaden 
S. (Sascha) Hoogendoorn, MSc. (v), UL -> Stanford University School of Medicine, department of Chemical and Systems Biology (US), 24 maanden 
Soms lopen de belangrijke processen die noodzakelijk zijn voor groei van kinderen uit de hand en veroorzaken bepaalde types kanker. De onderzoekers proberen te ontrafelen of het mogelijk is om de kanker te stoppen, terwijl normale ontwikkeling door kan gaan. 

Inzoomen: nanoschaal eigenschappen van 2D-organische nanostructuren 
Dr. D. (Daniel) Schwarz (m), UT -> Lawrence Berkeley (US), 24 maanden 
2D-organische nanostructuren (zoals grafeen of metaal-organische netwerken) zijn nieuwe materialen met opwindende eigenschappen. Mogelijke toepassingen zijn te vinden in de elektronica en high performance katalysatoren. De onderzoekers zullen de elektronische en magnetische eigenschappen van deze materialen op de nanoschaal bestuderen en manipuleren. 

Atomic-scale control of surface charge-transfer 
Dr. P. (Peyman) Taheri (m), TUD -> University of California Berkeley, Department of Electrical Engineering and Computer Sciences (US), 21 maanden 
Halfgeleiders zijn geavanceerde functionele materialen die op grote schaal worden toegepast in huidige elektronica. De onderzoeker zal atomaire procesbeheersing van innovatieve halfgeleiderproductie ontwikkelen en optimaliseren om snellere, goedkopere en meer robuuste elektronica in de toekomst mogelijk te maken. 

Elektronen met immuniteit 
Dr. J. (Jörn) Venderbos (m), UL -> Massachusetts Institute of Technology, Department of Physics (US), 24 maanden 
Elektronen in materialen hebben vaak last van onzuiverheden en verontreinigingen. Dat belemmert ze in hun transport en zorgt onder andere voor energieverlies. In topologische materialen zijn de elektronen op een speciale manier beschermd - immuun - tegen deze effecten en deze materialen zijn daarom erg aantrekkelijk voor technologische toepassingen. De onderzoekers gaan onderzoek doen naar topologische materialen waarin elektronen ook sterk met elkaar wisselwerken. 

Life Sciences

Enzymremmer om resistentie voor antibiotica te voorkomen
Dr. A.A. (Andreas-Alexander) Bastian (m), RUG -> University of Notre Dame, Department of Chemistry and Biochemistry (US), 24 maanden

Sinds het gebruik van de eerste antibiotica hebben bacteriën zich verweerd door resistentie tegen deze medicijnen te ontwikkelen. De opkomst van resistentie, in bijzonder multidrug resistentie (MDR), is een steeds vaker voorkomend probleem en maakt de huidige antibiotica ontoereikend als medicament. Mijn onderzoek zal zich richten op de ontwikkeling van nieuwe antibacteriële verbindingen die bovenstaande problemen kunnen aanpakken. In het bijzonder zal gekeken worden naar stoffen die helpen de resistentie tegen carbapenems tegen te gaan. Deze klasse van antibiotica wordt tegenwoordig als laatste toevlucht gebruikt tegen resistente bacteriën. 

Slank worden met vet 
Drs. M.R. (Mariëtte) Boon (v), UL -> Maastricht University (NL), 15 maanden

De Hindoestaanse bevolking heeft een sterk verhoogde kans op het ontwikkelen van type 2 diabetes. In Maastricht zal onderzocht worden of vermeerderen van de hoeveelheid bruin vet, dat in rap tempo opgeslagen energie in warmte omzet, de Hindoestaanse bevolking metabool gezonder maakt. 

Een duik in de diversitei
Dr. J.J.A. (Jorg) Calis (m), UU -> The Rockefeller University (US), 24 maanden
 
Het immuunsysteem is extreem divers, zodat het adequaat kan reageren op een divers aantal bedreigingen. Met een nieuwe techniek gaan de onderzoekers deze diversiteit in kaart brengen, en met grote precisie kijken hoe diversiteit gebruikt wordt in immuunreacties tegen infecties. 

Het immuunsysteem onder de loep 
Ir. S. (Stijn) van Dorp (m), EUR -> Stanford University, Department of Molecular and Cellular Physiology (US), 24 maanden 
Cellen van het immuunsysteem sturen hun ontwikkeling tot ziektebestrijders met een ingenieus stelsel van eiwitten en kanalen in de celwand. Om te begrijpen hoe dit systeem werkt gaan de onderzoekers het stap voor stap nabootsen in een kunstmatige omgeving. 

Domino-effecten van ziektes in wilde vogels 
Dr. A. (Arne) Hegemann (m), RUG -> Lund, fysiologische ecologie (SE), 24 maanden 
Een verkoudheid duurt meestal maar een paar dagen. Toch kunnen er effecten op langere termijn zijn, bijvoorbeeld omdat je een belangrijke gebeurtenis hebt gemist. Zulke effecten bestaan ook bij dieren. De onderzoekers rusten vogels met piepkleine zenders uit om te ontrafelen wat de effecten van een korte ziekte op trekgedrag en broeden zijn. 

Symbiose tussen luizen, mieren en hun darmflora 
Dr. A.B.F. (Aniek) Ivens (v), RUG -> Laboratory of Insect Social Evolution – The Rockefeller University (US), 24 maanden 
Weidemieren houden bladluizen ondergronds als vee. De honingdauw gemaakt door de luizen dient als 'melk' voor de mieren en zit boordevol voedingsstoffen. De biologen onderzoeken welke rol de darmflora van de luizen en mieren speelt in deze overdracht van voedingsstoffen. 

Eiwitfosforylering tijdens de afweerreactie van planten 
T.W.H. (Thomas) Liebrand, MSc. (m), WUR -> University of California Davis, Dept. of Plant Pathology, Coaker lab (US), 24 maanden 
Tijdens de afweerreactie van planten tegen schadelijke ziekteverwekkers veranderen vele eiwitten van functie. Fosforylering, de plaatsing van een fosfaatgroep op eiwitten, speelt hierbij een belangrijke rol. De onderzoekers inventariseren welke eiwitten gefosforyleerd worden bij de afweerreactie tegen een bacteriële ziekteverwekker. 

Zwemmende micro-organismen 
T.E.F. (Tessa) Quax, MSc. (v), WUR -> Max Planck Institute of Terrestrial Microbiology (DE), 24 maanden 
Naast bacteriën bestaan er fundamenteel andere micro-organismen: archaea. Deze organismen leven op extreme plaatsen, zoals in hete geisers, maar ze zijn ook aanwezig in het menselijke darmkanaal. Om de rol van deze micro-organismen te begrijpen gaan onderzoekers het mechanisme bestuderen waarmee ze zich kunnen bewegen. Dit lijkt namelijk fundamenteel anders te zijn dan in bacteriën. 

Nieuw licht op het mechaniek van hersengolven 
Dr. M. (Martin) Vinck (m), UvA -> Yale University Kavli Institute for Neuroscience – Neurobiologie (US), 24 maanden
Interacties tussen inhiberende en exciterende cellen genereren een complex patroon van hersengolven. De onderzoekers bestuderen de precieze bijdragen van verschillende celtypes en chemische signaalstoffen aan het ontstaan van hersengolven, door lichtgevoelige eiwitten in specifieke cellen te implanteren en optisch te stimuleren. 

Meer informatie

NWO, afdeling Voorlichting en Communicatie, tel.: +31 (0)70 344 07 29