Uitheemse plantensoorten zijn niet per se woekeraars

8 december 2011

Geďntroduceerde plantensoorten hoeven niet per definitie groter te worden dan inheemse soorten. Dat maakt het voorspellen van de schadelijkheid van exoten lastig. Daarover publiceerde NWO-onderzoekster Annelein Meisner onlangs in het Journal of Ecology.

Ecologen nemen vaak aan dat uitheemse plantensoorten de groeiomstandigheden in hun nieuwe leefomgeving voor henzelf beter maken. Als een plant zich vestigt kan hij de bodemprocessen veranderen via de wortels of via plantenmateriaal dat aan het eind van het groeiseizoen op de grond valt. Zo zorgen de planten ervoor dat onbruikbare voedingsstoffen in bruikbare stoffen worden omgezet. Sommige exoten kunnen zich dan ook ontpoppen tot echte woekeraars, zoals de Amerikaanse vogelkers, de grote waternavel en de Japanse duizendknoop.

Maar volgens bioloog Meisner woekeren lang niet alle nieuwkomers. Het veranderen van de leefomgeving zou namelijk weerspiegeld moeten worden door een groter vermogen om de nieuwe voedingsstoffen zoals stikstof op te kunnen nemen. Meisner laat echter zien dat deze regel niet altijd geldt. Het uitheemse bezemkruiskruid Senecio inaequidens (afkomstig uit Zuid-Afrika) was beter in staat om stikstof uit de bodem op te nemen dan het inheemse klein kruiskruid Senecio vulgaris. Maar bij tandzaad scoorde het inheemse veerdelig tandzaad Bidens tripartita juist beter dan het uitheemse zwarte tandzaad Bidens frondosa (afkomstig uit Noord-Amerika).

Schimmels

Meisner keek ook naar de groei van mycorrhizaschimmels in de bodem rond de plantenwortels. Deze schimmels helpen de plant om voedingsstoffen uit de bodem op te nemen. Opnieuw vond de onderzoekster geen eenduidig patroon in het verschil tussen inheemse en uitheemse planten. Zo heeft bij kruiskruid de uitheemse soort meer schimmels dan de inheemse soort, en ligt bij alsem (Artemisia) die verhouding precies andersom. Bodemprocessen zoals ammonificatie, het omzetten van organische stikstofverbindingen in onder andere ammonium, leverden net zo min een helder patroon op.

Voorspellen

Annelein Meisner, werkzaam aan het Nederlands Instituut voor Ecologie NIOO-KNAW in Wageningen, koos voor haar onderzoek vijf plantenparen uit. Elk paar bestond uit tien exemplaren van een inheemse soort en evenveel van een verwante exoot die zich hier gedurende de tweede helft van de vorige eeuw heeft gevestigd. De exoten zijn hier door mensen naartoe gebracht of zijn op eigen kracht vanuit Zuid-Europa naar het noorden opgeschoven. Dankzij mildere winters als gevolg van klimaatverandering kunnen ze hier overleven. Gedurende acht weken liet Meisner jonge plantjes in afzonderlijke potjes met aarde opgroeien. Vervolgens deed ze metingen aan de totale hoeveelheid opgenomen voedingsstoffen in de planten. Ook bestudeerde Meisner bodemprocessen tijdens de groei van de planten.

Het voorspellen van de schadelijkheid van exoten wordt er met haar onderzoeksresultaat niet gemakkelijker op. 'Niet elke soort reageert op dezelfde manier', concludeert de onderzoekster. 'En een uitheemse soort is niet per definitie schadelijk. Of een geďntroduceerde plant voor problemen zorgt, hangt dus af van een heleboel factoren.'

Meisner werkt in de invasie-ecologie, een relatief nieuw vakgebied binnen de biologie dat de invloed van invasieve planten op de natuur bestudeert. Het werk van Meisner maakt deel uit van het Viciproject van haar begeleider prof. dr. Wim van der Putten, afdelingshoofd Terrestrische Ecologie aan het NIOO-KNAW. Vici is een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke premies van Nederland. 

Over NWO

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is de onafhankelijke nationale wetenschapsfinancier en heeft tot taak het wetenschappelijke onderzoek in Nederland te laten excelleren via nationale competitie. Jaarlijks investeert NWO ruim 500 miljoen euro in toponderzoek en toponderzoekers, vernieuwende instrumenten en apparatuur en instituten waar toponderzoek wordt bedreven. NWO financiert het onderzoek van zo’n 5000 getalenteerde wetenschappers aan universiteiten en instellingen. Selectie door middel van peer review is in handen van onafhankelijke deskundigen. NWO bevordert de overdracht van kennis naar de maatschappij en het bedrijfsleven.

..............................

Meer informatie:

 

laatst gewijzigd op 6 februari 2012