Leren samenwerken in lerarenopleidingen kan beter
20 juni 2011
Goed leren samenwerken is belangrijk voor docenten in opleiding. Het
stimuleert hun leerproces en bereidt hen voor op de praktijk in de
school. Bovendien is het onderwijs aan leerlingen gebaat bij goed
samenwerkende leraren. Maar samenwerken is nu nog geen leerdoel of
expliciet onderdeel in de opleidingen. Dat moet en kan beter, stelt
NWO-onderzoeker Marjolein Dobber. Zij hoopt op 21 juni te promoveren aan
de Universiteit Leiden.
Dobber onderzocht leer- en werkgemeenschappen in docentenopleidingen. Ze
ontdekte dat de opleiders en docenten in opleiding samenwerken
belangrijk vinden, maar dat er geen speciale aandacht voor bestaat in de
lerarenopleidingen. De onderzoekster ziet verschillende mogelijkheden
de aandacht voor samenwerken te vergroten. Ze ontwikkelde een aantal
ontwerpprincipes voor verschillende soorten groepen. De principes zijn
gericht op het verbeteren van de groepsidentiteit, het gezamenlijk
vormgeven van onderlinge interactie en het ondernemen van activiteiten
op het gedeelde domein (interessegebied) van de groep. Voorbeelden van
ontwerpprincipes zijn het uitnodigen van experts bij bijeenkomsten of
het roteren van de leiderschapsrol tussen groepsleden.
Verschillen doen er toe
Uit Dobbers studie blijkt onder meer dat groepen in de lerarenopleiding sterk van elkaar verschillen. Bij het bevorderen van leer- en werkgemeenschappen moeten lerarenopleiders daarom rekening houden met de aard van de groep. Diversiteit in typen groepen is wenselijk, omdat dit docenten de kans biedt competenties op te doen waarmee zij aan verschillende typen groepen op school kunnen deelnemen, aldus de onderzoekster. Er zijn ook grote verschillen in de mate waarin groepen 'spontaan' in staat zijn tot goede samenwerking, waardoor de rol van de lerarenopleider cruciaal is.
Een of meer 'regelaars'
Daarnaast bleek in een studie naar regulatie van de samenwerking door groepsleden dat groepen sterk verschilden in de manier waarop zij de regulatie vormgeven. Bij sommige groepen was er vooral één iemand die het gesprek reguleerde, terwijl dit in andere groepen meer werd gedeeld tussen groepsleden. Beide vormen van regulatie kunnen helpen bij de voorbereiding van docenten in opleiding op hun beroepspraktijk.
Veeleisende processen
Verder is er verschil in de samenwerkingsprocessen van docenten in
opleiding. Samenwerken aan onderzoek door docenten in opleiding blijkt
bijvoorbeeld een veeleisend proces te zijn, waarin idealiter fases van
verkenning en het nemen van beslissingen elkaar af zouden moeten
wisselen. Daarom is er tijdens de lerarenopleiding gerichte aandacht
nodig om studenten beter voor te bereiden op en te ondersteunen op de
samenwerking tijdens zo'n praktijkonderzoek.
De onderzoekster adviseert lerarenopleidingen goed na te denken over wat
docenten in opleiding op het gebied van samenwerking kunnen leren in
een specifiek type groep, hoe ze daarop kunnen reflecteren en hoe het
proces beoordeeld kan worden.
 | Marjolein Dobber promoveert op 21 juni aan de Universiteit Leiden op
de dissertatie 'Collaboration in groups during teacher education'. Promotoren zijn prof. dr. N. Verloop (Universiteit Leiden) en prof. dr. J.D. Vermunt (Universiteit Utrecht), co-promotor is dr. S.F. Akkerman
(Universiteit Utrecht). Het onderzoek is uitgevoerd bij het ICLON,
Universiteit Leiden, en gefinancierd door de Programmaraad voor het
Onderwijsonderzoek, onderdeel van NWO.
En zie ook: Download hier het volledige proefschrift: https://openaccess.leidenuniv.nl/handle/1887/17720 |