Nieuwsbrief Duurzame aarde - maart 2010
Het NWO-thema Duurzame aarde gaat over menselijk gedrag, het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en ecologie voor een duurzame planeet. Deze nieuwsbrief concentreert zich op onderzoek en activiteiten van NWO rond Duurzame Aarde in brede zin en neemt incidenteel ook berichten van partnerorganisaties op.
Onderzoeksprogramma in beeld
AIO's uit energieonderzoekprogramma komen goed terecht |
 |
In 2009 werd het NWO/SenterNovem Stimuleringsprogramma Energieonderzoek afgerond. Op dit moment vindt de evaluatie van dit programma plaats, waarover meer in de volgende nieuwsbrief. Vooruitlopend op de evaluatie hield NWO een korte e–mailenquête onder enkele oud-AIO's van het programma. Veel AIO's zijn nog altijd werkzaam op het terrein van hun promotie – binnen en buiten de universiteit. Het programma heeft tot nu toe 15 gepromoveerden opgeleverd. Vier AIO's zijn nog bezig. Lees verder
|
Subsidienieuws
Call voor 'Fast Track Research into conflict'
|
| NWO heeft een tweede 'call for proposals' gelanceerd voor het thema Conflict en Veiligheid. De focus ligt nu op kortlopend onderzoek naar opkomende, actieve, escalerende of de-escalerende conflicten. Ook voorstellen op het terrein van conflicten rond natuurlijke hulpbronnen en conflicten in relatie tot gender zijn welkom. De uiterste datum van indiening is 6 april 2010, 12.00 uur. Lees verder |
 |
Veel subsidiemogelijkheden voor Aardwetenschappen
NWO roept aardwetenschappers op beter gebruik te maken van de vele subsidiemogelijkheden. In 2009 is het aantal aanvragen namelijk achtergebleven. Dat is niet goed voor het niveau van de Nederlandse aardwetenschappen. Lees verder
|
Publicaties
 |
Change Magazine
Change Magazine wil een betrouwbare toegangspoort tot klimaatinformatie zijn. Change Magazine biedt een gedrukt vaktijdschrift, een online klimaatkennisportaal en een e-nieuwsbrief: Change Magazine Klimaatnieuws. Ook NWO is een van de partners. Een abonnement op Change Magazine is gratis voor een ieder die beroeps- of studiematig actief is op het gebied van voorkoming van en aanpassing aan klimaatverandering. Lees meer op www.changemagazine.nl
|
Onderzoeksresultaten
Kosten- en batenverdeling in EU-klimaatbeleid
|
| Promovendus Javier de Cendra de Larragán analyseerde de keuzes rond de kosten- en batenverdeling in het EU-klimaatveranderingsbeleid vanuit het perspectief van de rechtsbeginselen. Hij bestudeerde de potentiële betekenis van deze beginselen voor wetgeving en beleid, en of en in welke mate deze potentie is waargemaakt in de daadwerkelijke EU-klimaatwetgeving en -beleid. Hoewel rechtsbeginselen een belangrijke leidraad bij het ontwerpen en testen van distributiekeuzes kunnen vormen en hebben gevormd, blijven er belangrijke spanningen bestaan tussen keuzes en principes. Om deze spanningen te verminderen, beveelt de onderzoeker aan de EU-klimaatwetgeving op een aantal punten aan te passen. Lees verder |
 |
 |
Moet de overheid ingrijpen bij stedelijke groei?
De 'compacte stad' met groene open ruimten tussen de steden is het gevolg van bewust overheidsbeleid, maar wonen in de stad is door dit ruimtelijke beleid onaantrekkelijker geworden. In zijn onderzoek constateert Jasper Dekkers dat beleidsmakers hun doelstellingen halen, maar weinig oog hebben voor de negatieve neveneffecten. Hij promoveerde op 19 februari aan de Vrije Universiteit.
Lees verder
|
Grote kansen energiebesparing in bestaande woningen
Een derde van de broeikasgasuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door fossiel energiegebruik in gebouwen. 56% daarvan komt voor rekening van woningen. Omdat er in Nederland veel verouderde woningen zijn die om bouwtechnische redenen qua energiegebruik niet erg zuinig kunnen zijn, en de vervangratio van woningen slechts 1% op jaarbasis is, liggen er grote kansen voor energiebesparing en de vermindering van CO2-uitstoot in de bestaande woningvoorraad. Maar door verschillende oorzaken worden deze kansen niet op grote schaal benut. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Thomas Hoppe. Hij promoveerde op 18 december aan de Universiteit Twente.
Lees verder
|
 |
Klimaatopwarming verandert microbiële ecosystemen in poolzeeën
|
 |
Lokale opwarming van de poolgebieden leidt tot directe en indirecte effecten op kustgebieden. Door de verhoogde inbreng van zoet smeltwater in het zoute zeewater vinden er bijvoorbeeld belangrijke veranderingen plaats in het zoutgehalte en het lichtklimaat (UV-straling en troebelheid van het water) van het oppervlaktewater. Dit heeft grote gevolgen voor de opbouw van de waterkolom en de eigenschappen van de verschillende lagen water, wat weer leidt tot duidelijke verschuivingen in de microbiële gemeenschappen in de zeeën rond de poolgebieden, stelt Anouk Piquet vast in haar proefschrift. Zij promoveerde op 12 februari aan de Rijksuniversiteit Groningen. Lees verder |
Nederlands kustwater warmde in laatste 25 jaar snel op door meer zon en westenwind
|
| Het zeewater langs de hele Nederlandse kust is sinds 1982 veel sterker opgewarmd dan op grond van de toename van broeikasgassen in die periode kan worden verklaard. Onderzoek, van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek op Texel toont aan dat deze versterkte opwarming kan worden verklaard door de zonnigere lentes en zomers en meer westenwind in de winter. Een directe invloed van de gestegen broeikasgas concentraties op de temperatuur blijkt hier dus niet uit, maar indirect kan dit wel een (mede-)oorzaak zijn geweest voor de waargenomen meteorologische veranderingen. De resultaten werden in februari gepubliceerd in het tijdschrift 'Journal of Sea Research'. Lees verder |
 |
Sommige tropische bomen groeien steeds sneller
|
 |
Vier tropische boomsoorten zijn sneller gaan groeien in de afgelopen twee eeuwen, blijkt uit onderzoek van Danaë Rozendaal, bioloog aan de Universiteit Utrecht. De snelle groei van de bomen kan betekenen dat ze meer CO2 vastleggen en daarmee de CO2-toename in de atmosfeer enigszins temperen. Deze informatie is belangrijk voor het voorspellen van de klimaatverandering. Rozendaal promoveerde op 3 februari aan de Universiteit Utrecht. De resultaten van haar onderzoek zijn tevens verschenen in het februarinummer van het tijdschrift New Phytologist. Lees verder |
Boeren drijvende kracht achter ontbossing in Amazone
|
| Kleine boeren die land pachten van de Braziliaanse overheid, leveren een grote bijdrage aan ontbossing in de Braziliaanse staat Rondônia in het Amazone gebied. In de meeste landbouwprojecten is inmiddels meer dan vijftig procent van het gebied ontbost. De recente Braziliaanse Forestry Code staat een ontbossing van slechts twintig procent toe op landbouwbedrijven in de Amazone. Dat concludeert Luciana de Souza Soler, Wagenings promovendus bij de groep Landdynamiek. Lees verder |
 |
Kort nieuws
Urgentie klimaatprobleem blijft |
 |
Minister Jacqueline Cramer heeft op 3 februari het eerste exemplaar in ontvangst genomen van de 'Staat van het Klimaat 2009'. De brochure van het Platform Communication on Climate Change (PCCC) biedt een overzicht van relevante ontwikkelingen op het gebied van klimaat, klimaatverandering, klimaatonderzoek en klimaatbeleid in het afgelopen jaar. In dezelfde dagen ontstond er commotie over fouten in het Klimaatrapport-2007 van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Klimaatsceptici roken hun kans. Een tegenoffensief kwam van ongeveer 50 Nederlandse klimaatonderzoekers die in een open brief aangaven dat de conclusies van het IPCC gewoon overeind blijven staan. Lees verder
|
Onderzoekers en kennisgebruikers vinden elkaar rond duurzame bereikbaarheid van de Randstad
|
|
In een transparante collegezaal van de TUD kwamen begin februari zo'n veertig onderzoekers, beleidsmakers en andere nauw bij duurzame mobiliteit betrokken experts samen. Doel was om elkaar nader te leren kennen en gezamenlijk na te denken over de vraag hoe ze elkaar konden helpen bij een succesvolle verdere kennisontwikkeling en -disseminatie in het kader van het NWO-programma Duurzame Bereikbaarheid van de Randstad (DBR). De zeven gehonoreerde onderzoeksprogramma's stonden daarbij centraal. Lees verder
|
 |
 |
Volg de expeditie naar Antarctica
Op 8 januari is vanuit Nieuw Zeeland het boorschip Joides Resolution vertrokken voor een unieke wetenschappelijke expeditie naar Antarctica. Onder de 32 wetenschappers aan boord zijn de Utrechtse paleoklimatologen Henk Brinkhuis en Peter Bijl. Brinkhuis is samen met een Spaanse collega leider van deze expeditie. Bekijk de fimpjes en volg het weblog. Lees verder
|
FOM stimuleert innovatief talent in energieonderzoek
|
| De Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) gaat jonge, veelbelovende, onderzoekers met vernieuwende ideeën op het gebied van fundamenteel natuurkundig energieonderzoek steunen met een beurs. Het programma 'Fellowships for Young Energy Scientists'(YES!) biedt recent gepromoveerde onderzoekstalenten de kans om een aantal jaren in het buitenland ervaring op te doen, om uiteindelijk in Nederland een nieuwe onderzoekslijn op te zetten. Lees verder |
Agenda
7 april 2010
Conferentie GaMON en VAM
|
|
Afsluiting van twee maatschappijwetenschappelijke duurzaamheidsprogramma's. De conferentie is inmiddels overtekend. Een verslag volgt in de volgende nieuwsbrief. |
23 april 2010
Uitreiking Vening Meinesz-prijs |
|
Tijdens het Nederlands Aardwetenschappelijk Congres (NAC) in de Koningshof te Veldhoven, zal de Veing Meinesz-prijs worden uitgereikt. Vanouds biedt het NAC ruim gelegenheid aan jonge onderzoekers om onderzoeksresultaten te presenteren. De prijs van 10.000 euro is bestemd voor aardwetenschappers die korter dan vijf jaar geleden gepromoveerd zijn en als wetenschappelijk onderzoeker werkzaam zijn in Nederland. Meer informatie: www.nac10.nl
|
9 – 11 juni 2010
Derde International Conference on Eco-Efficiency: Modelling and Evaluation for Sustainability – Guiding Eco-Innovation and Consumption
|
|
De conferentie vindt plaats in Egmond aan Zee. Abstracts kunnen worden ingediend tot 15 maart. Voorafgaand aan het congres zijn er op 8 juni enkele 'short courses', waaronder één over 'Environmentally extended input-output analysis'. Nadere informatie is te vinden op www.eco-efficiency-conf.org
|
29 september – 1 oktober 2010
Internationale conferentie 'Deltas in Times of Climate Change'
|
|
De conferentie vindt plaats in Rotterdam en wordt georganiseerd in het kader van de onderzoekprogramma's Klimaat voor Ruimte en Kennis voor Klimaat. Een van de thema's is Governance and economics of climate adaptation. Meer informatie: www.climatedeltaconference.org
|
25 – 29 oktober 2010
Knowledge Collaboration & Learning for Sustainable Innovation
|
|
De veertiende conferentie van de European Roundtable on Sustainable Consumption and Production (ERSCP) en de zesde conferentie van Environmental Management for Sustainable Universities (EMSU) worden samen gehouden in Delft. www.erscp-emsu2010.org
|
Colofon
De Nieuwsbrief Duurzame aarde is een uitgave van NWO. De nieuwsbrief informeert lezers over activiteiten, onderzoeksresultaten en ander nieuws rond lopend onderzoek dat onder het NWO-thema Duurzame aarde valt. De berichtgeving is afkomstig uit verschillende programma's. Interviews en samenstelling, drs. Ymkje de Boer, m.m.v. alle betrokken beleidsmedewerkers en gebiedsvoorlichters, nieuwsbriefda@nwo.nl.
