AIO's uit energieonderzoekprogramma komen goed terecht

1 maart 2010

In 2009 werd het NWO/SenterNovem Stimuleringsprogramma Energieonderzoek afgerond. Op dit moment vindt de evaluatie van dit programma plaats, waarover meer in de volgende nieuwsbrief. Vooruitlopend op de evaluatie hield NWO een korte e-mailenquête onder enkele oud-AIO's van het programma. Veel AIO's zijn nog altijd werkzaam op het terrein van hun promotie - binnen en buiten de universiteit. Het programma heeft tot nu toe 15 gepromoveerden opgeleverd. Vier AIO’s zijn nog bezig.

Bèta-gamma-interactie gunstig voor latere loopbaan

Mark Prins promoveerde in 2005 aan de TUE op een methode voor biomassavergassing. Hij was één van de AIO’s met een bèta-achtergrond, die achteraf de bèta-gamma-samenwerking in het programma erg waardeert. 'Ik werk nu bij Shell, een beursgenoteerd bedrijf, dat net als de concurrenten alleen aan energietransitie zal meewerken als het meer winst oplevert. Hierdoor zie ik er steeds meer de noodzaak van in, dat gammawetenschappers en/of beleidsmakers bij overheden zich met energietransitie en duurzame energie bezighouden. Zij kunnen een ander economisch kader scheppen, waardoor sommige technologische oplossingen er sneller komen.' Ook andere oud-AIO's kijken met plezier terug op hoe ze hebben samengewerkt met AIO’s uit andere disciplines. Zo merkte de Delftse petrochemisch ingenieur Saikat Mazumder (ook werkzaam bij Shell) tijdens de slotconferentie Kenniskracht in januari 2009 al op dat hij de samenwerking tijdens zijn promotie met Leidse psychologen zeer waardevol vond. Zelf promoveerde hij op CO2-opslag in koollagen, terwijl de psychologen onderzoek deden naar de houding van het Nederlandse publiek jegens CO2-opslag in de bodem.

Shell neemt veel kennis af

Mark Prins werkte na zijn promotie eerst als post-doc aan dezelfde universiteit, maar stapte in 2007 over naar Shell Global Solutions. Hij werkt daar aan de afdeling Gasification and Hydrogen Manufacturing te Amsterdam. 'Mijn werk sluit naadloos aan bij mijn promotieonderzoek. Shell heeft projecten in portfolio over het (mee-)vergassen van biomassa. Ik word af en toe door collega's geconsulteerd, dat is wel leuk,' vertelt Prins.
Saikat Mazumder promoveerde in 2007 en werkt in Rijswijk, in het Shell Exploration & Production International Centre - nog steeds aan CO2-opslag in de bodem. De derde oud-AIO bij Shell is Veronika Dornburg, die op een onderwerp rond biomassa promoveerde (in 2004, aan de UU). Ook zij werkte eerst op de universiteit en stapte later over naar Shell. 'Ik ben nog steeds bezig met kennisverdieping en -overdracht, wel hebben zich de vraagstukken verbreed,' zegt ze.

Energiebedrijven versterkt

Ook de energiebedrijven hebben AIO’s inclusief hun kennis 'afgenomen'. Han Slootweg promoveerde in 2003 als eerste AIO van het energieonderzoekprogramma en ging naar Essent, later Enexis. Hij is daar inmiddels aan zijn derde of vierde functie toe. Hij werkt er nu vier dagen. De vijfde dag is hij hoogleraar aan de TUE. 'Mijn werk ligt zeer direct in het verlengde van mijn promotieonderzoek. Ik ben nog steeds heel veel bezig met verdieping en kennisoverdracht, zowel binnen Enexis, als op de TUE en via commerciële en wetenschappelijke symposia en meetings,' aldus Slootweg.

Ook Kay Damen, die in 2007 promoveerde op CO2-opslag aan de UU, ging naar een energiebedrijf – in dit geval naar Nuon Technical and Engineering Services.

Verschillende adviesbureaus

Uiteraard gingen er ook oud-AIO's naar adviesbureaus. Ineke Meijer promoveerde in 2008 aan de UU op 'omgaan met onzekerheid' bij transitieprocessen. Zij is inmiddels verbonden aan AT Osborne. Roald Suurs (ook gepromoveerd op een transitieonderwerp aan de UU, in 2009) werkt bij TNO. 'Ik pas de theoretische en methodische kaders toe in praktijksituaties. Dit vereist uiteraard wel enige aanpassing. Het promotietraject is voor mij zeer zinvol geweest en de maatschappijrelevante insteek heeft mij geholpen om ook buiten de academische wereld relevant kenniswerk te verrichten.'

Simona Negro en Saikat Mazumder

Universitair én maatschappelijk relevant onderzoek en onderwijs

De meeste oud-AIO's bleven actief in de wetenschap. Simona Negro, die promoveerde op transitievraagstukken rond biomassa in 2007, is intussen Universitair Docent aan de Universiteit Utrecht. Martin Junginger (gepromoveerd in 2005 op leercurves in duurzame energie) is ook Universitair Docent aan de UU. 'Ongeveer een derde van mijn tijd besteed ik aan projecten die met technologisch leren te maken hebben, de rest aan biomassagerelateerde projecten. Beide typen projecten liggen in het verlengde van mijn proefschrift, vooral het eerste onderwerp. Aan overdracht en verdieping van de kennis heb ik met financiering van het Ministerie van EZ en VROM de afgelopen jaren nog verder gewerkt, met name op het gebied van energiebesparende technologieën. Ik heb daarbij mijn kennis op een andere promovendus overgedragen. Momenteel ben ik nog bezig met de samenstelling van een boek, dat een mooie synthese wordt van de resultaten van de afgelopen negen jaar onderzoek,' vertelt Junginger.
Twee AIO's die promoveerden op de adoptie van energie-efficiënte technologieën in het bedrijfsleven, zijn ook actief gebleven op de universiteit. Mark Koetse (promotie in 2006 aan de VU) combineert zijn aanstelling aan de VU met een baan bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Andrea Ramírez (gepromoveerd in 2005 aan de UU) is inmiddels senior researcher/Universitair Docent. Haar werk ligt niet echt in het verlengde van het promotieonderzoek, maar zij paste wel enkele van de instrumenten toe die ze gedurende het promotieonderzoek heeft gebruikt.

Diverse internationale klussen

Ada Ignaciuk promoveerde aan de Wageningen Universiteit in 2006 op energie uit biomassa. Zij werkt aanvankelijk bij het Kiel Institute for the World Economy in Duitsland. Zij combineerde die baan een tijdje met een aanstelling bij het toenmalige Milieu- en Natuur Planbureau. Inmiddels woont ze in Parijs, waar ze een adviesopdracht voor de OECD deed en in maart 2010 start met een nieuwe baan bij ESSP, Earth System Science Partnership. Ze probeert niet zozeer haar kennis verder te verdiepen, als wel een bredere toepassing te vinden en verbindingen te leggen. 'Tijdens mijn promotie heb ik geleerd vanuit verschillende perspectieven te kijken.'