22 Veni-subsidies bij Geesteswetenschappen

20 november 2009

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft 22 jonge, recent gepromoveerde onderzoekers in de geesteswetenschappen een Veni-subsidie toegekend. Elke onderzoeker krijgt maximaal 250.000 euro.

De laureaten krijgen de Veni-subsidie vanwege hun opvallende en originele talent voor het doen van vernieuwend wetenschappelijk onderzoek. Zij staan aan het begin van hun carrière, maar hebben wel al aangetoond dat zij een opvallend talent hebben voor het doen van wetenschappelijk onderzoek. Met deze persoonsgebonden subsidie kunnen deze geesteswetenschappers gedurende drie jaar werken aan de ontwikkeling van een eigen vernieuwende onderzoekslijn.

In totaal dienden bij het gebied Geesteswetenschappen 89 onderzoekers een aanvraag in. Hun aanvragen werden beoordeeld door wetenschappers uit binnen- en buitenland. Een overzicht van de 22 gehonoreerde onderzoeksvoorstellen is hier te vinden.

Lees hier het NWO-persbericht met alle Veni-toekenningen (143 in totaal)

Hieronder de toekenningen aan geesteswetenschappers:

Berichtgeving in het Oudgrieks
Dr. C.L.A. (Corien) Bary (v) 16-04-1981, Wijchen, RU - Filosofie
Hoe bericht je wat iemand heeft gezegd? In talen als het Nederlands en Engels zijn er twee manieren: directe rede ('Corien zei: "Ik weet het"') of indirecte rede ('Corien zei dat ze het wist'). Dit project onderzoekt rapporteerconstructies in het Oudgrieks, waar zo'n strikte onderscheiding ontbreekt.

Magie in middeleeuws Engeland
Dr. L.S. (Sándor) Chardonnens (m) 08-01-1973, RU - Engels
Middeleeuwse Engelse boeken bevatten soms magische teksten zonder dat tegenwoordig nog bekend is welk lezerspubliek hiermee werd bediend. Dit onderzoek gaat na wie de lezers waren en met welk doel zulke teksten werden geschreven en doorgegeven.

Adjusting to speakers and their accents
Dr. F. (Frank) Eisner (m) 09-01-1976, Saarbrücken (Duitsland), Max Planck Institute for Psycholinguistics - Adaptive Listening Group
As listeners, we are able to adjust quickly to the way in which different people talk. This project used magnetic resonance imaging in order to investigate the mechanisms that underlie this ability for rapid adjustment in the brain.

De historische ontwikkeling van lichte werkwoorden
Dr. M.B. (Marion) Elenbaas (v) 11-07-1978, UL – LUCL/Engels
Lichte werkwoorden hebben nauwelijks betekenis en hebben eigenschappen van zowel zelfstandige werkwoorden als van hulpwerkwoorden. Dit onderzoek bestudeert de historische ontwikkeling van lichte werkwoorden in West-Germaanse talen met als belangrijk doel inzicht te bieden in de status van deze werkwoorden.

Argumenteren met anekdoten
Dr. P. (Paul) van Els (m) 26-07-1975, St. Anthonis, UL - Leiden Institute for Area Studies (LIAS)
Denkers in het oude China die de machthebbers wilden beïnvloeden, verwezen vaak naar gebeurtenissen uit het verleden. Historische anekdoten waren aldus opvallend belangrijk in politiek-filosofische argumentatie. Dit onderzoek bestudeert de retorische functie en culturele betekenis van zulke anekdoten.

Melodieën in fluisterspraak
Dr. W.F.L. (Willemijn) Heeren (v) 19-09-1978, UL - Fonetiek
Als we spreken, bepaalt de snelheid waarmee onze stembanden trillen de zinsmelodie. Door die melodie kunnen we vragen stellen, woorden accentueren of emotie tonen. Bij fluisteren trillen de stembanden niet. Kunnen we al fluisterend tóch melodie gebruiken? En hoe dan?

Hoe pluraliteit te denken
Dr. G.J. (Gert-Jan) van der Heiden (m) 06-05-1976, RU - Filosofie
In het publieke debat wordt veel gesproken over de problemen die gepaard gaan met de plurale samenleving. Maar wat is de pluraliteit die we in het samenleven van mensen tegenkomen eigenlijk? Op deze vraag zoekt dit ontologische onderzoek een antwoord.

De uitvinding van pressiegroepen
Dr. M.J. (Maartje) Janse (v) 27-02-1976, Göttingen (Duitsland), UL - Geschiedenis
Britse, Ierse en Amerikaanse hervormers ontwikkelden tussen 1820 en 1840 de techniek van de massapolitiek, in pressiegroepen tegen bijvoorbeeld slavernij en drankmisbruik. Waarom waren deze eerste pressiegroepen zo omstreden? Uit gedigitaliseerde kranten blijkt dat tijdgenoten beseften dat de uitvinding van pressiegroepen democratie onherroepelijk dichterbij bracht. Niet iedereen was daar blij mee.

Het sublieme in context
Dr. C.C. (Casper) de Jonge (m) 16-09-1977, UL - Griekse en Latijnse talen en culturen
Literaire teksten die de lezer overweldigen of inspireren werden in de oudheid 'subliem' genoemd. Longinus schreef een traktaat over het sublieme, dat veel moderne denkers beïnvloedde. Dit onderzoek reconstrueert de intellectuele context van Longinus en zijn concept van het sublieme.

Grensoverschrijdend: taalgebruik in oudere migranten
Dr. M.C.J. (Merel) Keijzer (v) 17-04-1980, UU - Engelse Taal en Cultuur
Uit ervaring en onderzoek is bekend dat taalgebruik verandert als we ouder worden of als we verhuizen naar een ander land. Maar wat gebeurt er met taal in oudere migranten? Op die vraag probeert dit onderzoek antwoord te geven.

Dammen in internationale rivieren
Dr. V.C. (Vincent) Lagendijk (m) 19-05-1980, TU/e - Techniekgeschiedenis
Vanaf 1933 werden plannen om internationale rivieren te utiliseren in politiek instabiele gebieden voornamelijk gezien als navolgers van de Amerikaanse Tennessee Valley Authority (TVA). Dit onderzoeksproject bekijkt welke andere invloeden en hoe regionale en internationale organisaties een rol speelden.

Menselijk kapitaal in Europa
Dr. B. (Bas) van Leeuwen (m) 27-04-1978, UU - Geschiedenis
Algemeen wordt aangenomen dat onderwijs belangrijk is voor economische groei. Echter, de stimulering van onderwijs tijdens het socialisme leidde niet tot hogere groei. Dit onderzoek vergelijkt de ontwikkeling van onderwijs en haar relatie met economische groei in diverse Europese landen.

Welsprekende aristocraten in het keizerlijke Rome
Dr. C.H. (Christoph) Pieper (m) 12-09-1974, UL - Griekse en Latijnse Taal en Cultuur
Welsprekendheid was in het keizerlijke Rome een centrale vaardigheid voor aristocraten in hun politieke carrière. Maar waarom was dat zo? Dit project stelt de vraag waarom het ideaalbeeld van welsprekendheid, zoals in de Romeinse republiek ontwikkeld, in de keizertijd nog steeds succesvol was.

Economisch denken in de Nederlandse roman
Dr. S. (Saskia) Pieterse (v) 27-03-1976, UvA - Neerlandistiek
Economische denkbeelden komen we niet alleen tegen in de wetenschap. Ook romanschrijvers maken vaak op een eigenzinnige manier gebruik van economische inzichten. Dit onderzoek kijkt naar acht Nederlandse romans, van Sara Burgerhart (1782) tot De literaire kring (2007).

Qumran en de oorlog tegen Rome
Dr. M. (Mladen) Popović (m) 04-03-1977, RUG/Qumran Instituut - Joodse oudheid
Tussen 66-70 na Christus voerden verschillende Joodse groepen in Judea oorlog tegen Rome. Ideologische motieven waren een belangrijke factor. De Dode Zeerollen uit Qumran maken het voor het eerst mogelijk om de denkbeelden van een concrete Joodse groep te onderzoeken.

De oudheid als argument vandaag
Dr. M. (Maarten) De Pourcq (m) 16-04-1979, Mechelen (België), RU - Instituut Historische, Literaire en Culturele Studies
Bij de uitbouw van een nieuwe theorie in de geesteswetenschappen breekt men graag expliciet met een traditie en kiest men voor alternatieve tradities die onderbelicht zijn gebleven. Dit onderzoek gaat op zoek naar methodes om de functie van traditievorming te analyseren.

Kennis delen in commercialiserende wetenschap
Dr. ir. G.J. (Jeroen) de Ridder (m) 04-04-1978, Leerdam, VU - Faculteit der Wijsbegeerte
Moderne wetenschap is ondenkbaar zonder het delen van kennis. De oprukkende commercialisering van wetenschap levert bedreigingen en kansen op voor deze processen van kennisuitwisseling. De onderzoeker analyseert en evalueert de bedreigingen en kansen en draagt waar nodig oplossingsrichtingen aan.

Unreflective action in everyday life. Alledaags handelen
Dr. D.W. (Erik) Rietveld (m) 31-05-1969, Harvard University - Dept. of Philosophy
In veel situaties in ons alledaagse leven handelen we bekwaam zonder reflectie. Op de fiets bijvoorbeeld doen we gewoon wat er gegeven de omstandigheden gedaan moet worden. Dit onderzoek integreert een filosofisch perspectief op ongereflecteerd adequaat handelen met neurowetenschappelijke inzichten.

Structure and sound: syntax-prosody parallels
Dr. N. (Natalia) Slioussar (v) 16-11-1980, Sint Petersburg (Rusland), UU - Utrecht institute of Linguistics OTS
Syntax and prosody are two major components of our language, responsible, respectively, for dependencies between words and word order and for intonation and the distribution of pauses and stresses in the sentence. This research project studies how they are related.

Theory- vs. Data-Based Statistical Modeling
Dr. J.M. (Jan) Sprenger (m) 26-11-1982, Keulen (Duitsland), UvT - Tilburg Center for Logic and Philosophy of Science (TiLPS)
Traditionally, statistical modeling is based on strong, and sometimes unwarranted theoretical assumptions. Policy-makers, however, demand reliable and objective inference methods. The researcher analyses the contribution of data-driven methods towards solving this tension.

Moderne aflaathandel als Kremlin-politiek?
Dr. E. (Katja) Tolstaja (v) 12-08-1970, Leningrad, VU - Vakgroep systematische theologie, VISOR
Sinds de perestrojka is er in Rusland een grote toename van getuigenissen over wonderdoende iconen. Ook zijn in de korte periode 1992-2000 drie keer zoveel mensen heilig verklaard dan in voorgaande eeuwen. Dit onderzoek ontsluit de theologische en socio-politieke implicaties bij zulke fenomenen.

Het ontstaan van schalen
Dr. E. (Elena) Tribushinina (v) 04-09-1979, Kemerovo (Rusland), UU - Nederlandse Taal en Cultuur
Volwassenen delen een rij van zeven poppetjes van opklimmend formaat in in drie grote en drie kleine. Peuters daarentegen noemen alleen het grootste poppetje 'groot' en alleen het kleinste 'klein'. Waar komt het verschil door? Welke mechanismen bepalen de schaaloordelen bij kinderen? En zijn deze oordelen universeel of taalafhankelijk? Deze vragen staan in dit project centraal.