Factsheet Eureka!prijs 2002

In de lange rij boeken van zijn hand zijn tal van zulke experimenten aan te wijzen: zo schreef hij een boek over kosmologie in dialoogvorm. Ook heeft hij technische bijdragen aan de popularisering geleverd, getuige het vernuftige dia-projectiesysteem in de koepel van Planetarium Artis.

Naast lof en lezers in Nederland, oogst Schillings werk ook in het buitenland veel waardering: hij schrijft regelmatig in Science en New Scientist, en de Engelse vertaling van Flash! verschijnt deze maand bij Cambridge University Press. Govert Schilling heeft een eigen wijsheid en een eigen oordeel, maar hij heeft die altijd ondergeschikt gemaakt aan de wetenschappelijke feiten en methodes. Hij deed en doet dat met een goede pen en met groot journalistiek uithoudingsvermogen, en verdient daarmee alle lof.'

Met de eenvoudig uitgelegde beginselen van de evolutietheorie als leidraad, reist de lezer tevens spelenderwijs langs kleine en grote, alledaagse en filosofische vragen zoals 'Waarom is een ijsbeer wit?', 'Waarom is het leven ontstaan?', 'Wat is goed en kwaad?' en 'Hoe is kaas uitgevonden?'. De nieuwsgierige lezer begint automatisch mee te denken over biologie, maar ook over cultuur, moraal, gedrag en zelfs economie. Een fraai staaltje grensoverschrijdend denken. Talloze verfrissende voorbeelden zouden zelfs niet misstaan in standaardboeken over evolutie. 'Als je maar een beetje dom en willekeurig aanrommelt en al je mislukkingen door iedereen vergeten worden, kom je toch heel slim over', zo laat auteur Bas Haring zien in een prachtig voorbeeld. Hij beschrijft hier een sublieme strategie waarin elke leek elke kampioen in een willekeurig denkspel kan verslaan.

Wetenschap mag dan dikwijls taaie kost zijn, Kaas & de evolutietheorie laat ook talloze malen de hilarische kanten van wetenschap zien. Een walvis zit eigenlijk vrij stom in elkaar, schrijft Haring. De neus zit op zijn rug, terwijl de luchtpijp niet in de kortste lijn van longen naar neus voert, maar met een op het eerste gezicht idiote bocht. Het resultaat van een geleidelijke, toevallige evolutie, zo maakt het boek duidelijk, net als het stuitje bij u en mij.

Het is de wervelende combinatie van glashelder inzicht in een belangrijke pijler van de moderne wetenschap, de originele en vermakelijke voorbeelden en de toegankelijkheid voor jong en oud die Kaas & de evolutietheorie tot de winnaar van de Eureka! Prijs 2002 maken. Iedereen die ook maar een beetje nieuwsgierig is naar de wereld om zich heen, zal bij dit boek op het puntje van zijn stoel gaan zitten, zowel bij de opgeloste als bij de talloze onopgeloste wetenschappelijke vragen.'

Een belangrijke verdienste van Noorderlicht is verder dat wetenschap in de volle breedte aan bod komt: van kleine letteren tot theoretische fysica, van autisme tot oerknal. Bovendien gaan de programmamakers maatschappelijke en sociale aspecten van wetenschap niet uit de weg. Als daar aanleiding toe is, springen ze onmiddellijk in op de actualiteit. Zo ging de aflevering 'Paniekfactor' over de brand in Volendam, was er een uitzending over miltvuurbacterie en bacteriële oorlogvoering vlak na de ramp op 11 september, en kwamen recent nog nieuwe ontwikkelingen op het gebied van BSE en het klonen van mensen aan bod. Noorderlicht is in de loop van haar tienjarig bestaan uitgegroeid tot meer dan een televisieprogramma; naast wekelijkse televisie-uitzendingen is er ook elke week een radioprogramma Noorderlicht. Wie er maar niet genoeg van krijgt, kan ook nog terecht op de Noorderlicht website.

De redacties hebben in de loop der jaren natuurlijk uit vele verschillende journalisten bestaan maar de jury wil graag Rob van Hattum noemen als drijvende kracht achter het geheel. Vooral door zijn niet aflatende inspanningen krijgt wetenschap bij de VPRO de plek die zij verdient. De jury hoopt dan ook dat, nu Noorderlicht in deze vorm verdwijnt, deze speciale aandacht voor wetenschap bij de omroep wel zal blijven bestaan.'