NWO's activiteiten in 2003 in vogelvlucht

Overzicht verantwoordingsindicatoren 2003 (PDF, 14 pagina's)

NWO omschrijft in haar strategienota Thema´s met Talent hoe zij haar missie in de lopende periode gestalte zal geven. Deze strategie sluit aan op ontwikkelingen in wetenschap en samenleving: de steeds snellere opeenvolging van wetenschappelijke trends, de groeiende betekenis die aan wetenschappelijke kennis wordt gehecht, de toenemende internationale competitie én samenwerking in de wetenschap, haar beperkte aantrekkingskracht als carrière, en haar toenemende kapitaalsintensiteit.

Met die aansluiting – via zeven speerpunten: talent, thema’s, internationalisering, infrastructuur, samenwerking, communicatie en kennisoverdracht en bedrijfsvoering – wil NWO de positie van de Nederlandse wetenschap aan de wereldtop ondersteunen. NWO beoogt intensiever maatschappelijk gebruik van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek ter vermeerdering van de bijdrage aan welvaart en welzijn.

Talent

NWO zet in op talent – omdat onderzoek mensenwerk is en vernieuwend onderzoek vraagt om ideeën van nieuw onderzoekstalent. Belangrijke NWO-instrumenten om instroom, doorstroom en behoud van wetenschappelijk talent te bevorderen zijn o.a. de Vernieuwingsimpuls, NWO/Spinozapremie en Van der Leeuw-programma. Daarnaast zijn er diverse gebiedsspecifieke subsidies.

Vrouwen: NWO werkt op verschillende manieren aan behoud en stimulering van het aantal vrouwen in de wetenschap dat verhoudingsgewijs nog steeds laag is. Zo wordt in de Vernieuwingsimpuls gewerkt met een resultaatafspraak voor honorering van aanvragen van vrouwen. Daarnaast zijn er disciplineoverstijgende stimuleringsprogramma’s mikkend op behoud van vrouwen voor de wetenschap, maar ook programma’s die specifieke disciplines bestrijken. Gerichte communicatie over de subsidiemogelijkheden voor vrouwen lijkt ook vruchten af te werpen.
Allochtonen: Het Mozaïekprogramma biedt allochtone afgestudeerden de mogelijkheid een vierjarig promotieonderzoek uit te voeren.
Aanstormend talent: NWO heeft de carrièrewebsite Science’s Next Wave en de NWO/Next Wave Talentendagen voor jonge of aankomende onderzoekers ingezet om (jong) talent te informeren over en te enthousiasmeren voor een loopbaan in de wetenschap.

Thema’s

Op negen NWO-thema’s wordt met flinke inzet van middelen extra prikkeling van belangwekkende ontwikkelingen uitgevoerd, die door hun snelheid, breedte en vereiste schaal de draag- en spankracht van individuele onderzoeksinstellingen te boven gaan. Optimaal gebruik van de tweede geldstroom in synergie met de inzet van de universiteiten in de eerste geldstroom heeft kwalitatief hoog scorend onderzoek tot gevolg. In totaal 86 onderzoeksprogramma’s zijn inmiddels onder de themaparaplu geactiveerd, waaraan circa 82,3 miljoen euro is gespendeerd, 17,4 procent van de totale NWO-besteding. Om permanente vernieuwing te garanderen en zicht te houden op de thema’s van de toekomst blijft NWO het instrument hanteren van de ‘open competitie’.

Internationalisering

NWO is (pro)actief betrokken bij internationale ontwikkelingen, omdat stimulering van samenwerking en competitie bijdraagt aan de kwaliteit van onderzoek. NWO heeft weer belangrijke stappen gezet op weg naar een nieuwe positionering in het internationale krachtenveld, waarbij samenwerking met zusterorganisaties en het ondersteunen van de achterban van onderzoekers hoog in het vaandel staat. Deze activiteiten beslaan ondermeer het terrein van

het 6de kaderprogramma van de EU (waarbij met name de actieve rol bij opzet en huisvesting van EDCTP moet worden genoemd) en voorbereidingen voor het 7de kaderprogramma
ERA-net (facilitering van een Europese onderzoeksruimte)
EUROHORCs (de verenigde hoofden van Europese Research Councils)
ESF (de Europese Science Foundation)
EUROCORES (de grensoverstijgende Europese onderzoeksprogramma’s)
Technology Platforms (die op specifieke strategische technologiegebieden overheid, kennisinstellingen en industrie bij elkaar brengen)
diverse bi- en multilaterale same nwerkingsverbanden, met name met (ontwikkelings)landen in Europa en Azië

Onder voorzitterschap van Peter Nijkamp is de Task Force EU-voorzitterschap Onderzoek en Wetenschap ingesteld.

Infrastructuur

NWO draagt (inter)nationaal bij aan versterking van de onderzoeksinfrastructuur door de ontwikkeling en aanschaf van nationale onderzoeksfaciliteiten. Onderzoekers kunnen met NWO-financiering gebruikmaken van beschikbare faciliteiten. Deze activiteiten beslaan ondermeer het terrein van

Het investeringsprogramma NWO-Middelgroot met 30 honoreringen van in totaal circa 11,1 miljoen euro
NCF, via haar verantwoordelijkheid voor de nationale high-end computerinfrastructuur
gebruikstijd (rekentijd, meettijd, vaartijd) van grote faciliteiten
toegankelijkheid van secundaire databestanden

Samenwerking

De grens tussen fundamenteel ('curiosity-driven') en maatschappelijk geïnspireerd onderzoek vervaagt. NWO zal nog nadrukkelijker aansluiting zoeken bij andere maatschappelijke partijen. NWO wil preferred partner zijn bij de wisselwerking tussen onderzoeksvragers en onderzoeksaanbieders, met name voor departementen en bedrijfsleven. Deze activiteiten beslaan ondermeer het terrein van

Technologiestichting STW, expert op het gebied van kennistransfer
Regieorgaan NROG, dat onderzoek naar genomics coördineert
Regieorgaan ACTS, dat onderzoek naar katalyse voor duurzaamheid coördineert
Succesvolle (coördinatie van) aanvragen in de BSIK-ronde
En samenwerkingsverbanden/facilitering met/van Senter (én EZ, TNO-STB), COS, ICT-Forum, KCGS

Communicatie en kennisoverdracht

NWO acht communicatie met het wetenschappelijk veld essentieel bij het definiëren van trends in de wetenschap, naast effectieve en efficiënte communicatie over het subsidieaanbod en aanvraageisen. Een voortdurende dialoog met bedrijfsleven, politiek, media en het publiek is tevens de grondslag voor openbare verantwoording van besteed gemeenschapsgeld maar ook een manier om het ‘nut’ van wetenschap, haar kwaliteiten, beperkingen en toekomst over te brengen. Deze activiteiten beslaan ondermeer het terrein van

beleidscommunicatie en Public Affairs, o.a. via persoonlijke inzet en bestuurlijke contacten, lezingen, prijzen, persberichten, wetenschapsblad Hypothese (en Hypothese Online) en nieuwsbrieven, zowel voor politiek, wetenschap als publiek
subsidiecommunicatie, met ook hier een belangrijk aandeel voor de gemoderniseerde website
wetenschappelijk discours, via talloze bijeenkomsten met en voor wetenschappers, nieuwsbrieven, financiële bijdragen aan publicaties
wetenschapscommunicatie, o.a. via pers-/onderzoeksberichten, boeken, en het fenomeen Nationale Wetenschapsquiz

Bedrijfsvoering

Kwaliteitsverbetering van wetenschappelijk onderzoek houdt ook terugdringen van de beheerslast voor onderzoekers in. Via INK-kwaliteitstrajecten wordt de dienstverlening aan onderzoekers en anderen effectief en efficiënt ingericht. Ook de eigen organisatie wordt onder de loep genomen: hoe efficiënter NWO, hoe lager de overhead. Deze activiteiten beslaan ondermeer het terrein van

het terugdringen van bureaucratie en beheerskosten voor onderzoekers
het naar behoren afhandelen en terugdringen van de hoeveelheid beroep- en bezwaarschriften
aanpassingen op bureauniveau (samenvoeging CW en ACTS, afdeling IB en WOTRO, creëren van het gebied N)
betere huisvesting van instituten
niet aflatende aandacht voor personeelsbeleid en –welzijn
nauwkeurig en consciëntieus financieel beleid

Klimaat en instrumenten

Kennis en innovatie zijn in 2003 volop in de publieke en politieke belangstelling komen staan. Het maatschappelijk klimaat is gunstiger dan in het recente verleden en ook het gevoel van urgentie dat nieuwe investeringen nodig zijn, is groeiend. Anderzijds worden deze gunstige ontwikkelingen deels teniet gedaan door bezuinigingen op de onderzoeksbudgetten van de vakdepartementen en kortingen bij universiteiten.

NWO stimuleert wetenschappelijk onderzoek in alle in Nederland beoefende disciplines middels circa 150 subsidies. Deze subsidies van tijdelijke aard zijn grosso modo in twee categorieën te verdelen. Enerzijds het thematisch/programmatisch onderzoek, waarin het onderwerp van onderzoek globaal is gedefinieerd; anderzijds het niet-onderwerpgebonden onderzoek (al dan niet via persoonsgerichte steun), waarbij het onderwerp geheel vrij is (de eerder genoemde ‘open competitie’).

NWO vervult deze financierende taak niet volgens de wetten van verdelende rechtvaardigheid, maar langs strenge kwaliteitseisen: alleen het beste is goed genoeg. Naast deze meerjarige programma’s financiert NWO tevens wetenschappelijk onderzoek op afgebakende terreinen dat door haar negen instituten op permanente basis wordt uitgevoerd. Alle NWO-speerpunten werpen hoe langer hoe meer vruchten af, zowel via het NWO-bureau als de instituten.