Record: snelst knipperende ster
13 april 2004
NWO-onderzoeker Steve van Straaten heeft tijdens zijn promotieonderzoek aan het Sterrenkundig Instituut 'Anton Pannekoek' een record gevestigd. De onderzoeker registreerde de snelste verandering ooit in de röntgenstraling afkomstig van een dubbelster. De recorddubbelster bestaat uit een neutronenster en een lichtere begeleidende ster.Sterrenkundige Steve van Straaten bestudeerde tijdvariaties in de röntgenstraling afkomstig van verschillende dubbelsterren. De onderzoeker vond bij een van de duosterren een trillingsfrequentie van 1330 Hz. Dit houdt in dat de intensiteit van de röntgenstraling 1330 keer per seconde op en neer gaat. Dat is de hoogste frequentie die ooit voor zo'n variatie gemeten is. Met deze kennis kon de onderzoeker een bovengrens bepalen voor de massa en de grootte van de neutronenster.
Neutronensterren bestaan uit de meest samengeperste materie in ons heelal. Ze hebben een massa vergelijkbaar met die van onze zon, maar ze zijn ongeveer een biljard keer kleiner. Als een neutronenster en een gewone ster om elkaar heen draaien kan er materie van de gewone naar de compacte ster stromen. Dit gebeurt zodra de zwaartekracht van de gewone ster niet sterk genoeg meer is om zijn buitenlagen vast te houden tegen de aantrekking in van de neutronenster.
De materie die van de ster afkomt, zal in een spiraalvormige baan naar de neutronenster bewegen. Het binnenste van zo'n spiraalvormige schijf en het oppervlak van de neutronenster zijn zo heet dat er hoog-energetische röntgenstraling wordt uitgestraald. Veranderingen in de intensiteit van deze straling zeggen iets over de bewegingen van de materie in de schijf.
De promovendus ontdekte tussen de verschillende bewegingen rondom de neutronenster een samenhang die voor verschillende dubbelsterren hetzelfde is. Met dit resultaat kunnen astronomen nieuwe modellen voor beweging dichtbij een neutronenster ontwikkelen.
 | Promovendus Steve van Straaten bestudeerde dubbelsterren. Hier is een artistieke impressie van een dubbelster te zien die bestaat uit een neutronenster en een begeleidende gewone ster waarbij er massa via een schijf van de gewone naar de neutronenster stroomt. Het plaatje is gemaakt met het programma BinSim v0.8 ontwikkeld door Rob Hynes. |
Meer informatie bij
