Nederlandse Politieke Partijen on line: de betekenis van het internet voor partijorganisaties en verkiezingscampagnes

(project 014-43-608)

Onderwerp

Tegen het midden van de jaren negentig kwamen de eerste politieke partijen in Nederland op internet. In de aanloop naar de 2de Kamerverkiezingen van 1998 hadden vrijwel alle in het parlement vertegenwoordigde partijen een website. Na deze pioniersfase is nu een periode aangebroken waarin het Internet zich gaandeweg ontwikkelt tot een constituerend element in partijorganisaties en in verkiezingscampagnes. De vraag is welke internetstrategieën politieke partijen hierbij hanteren, welke feitelijke ontwikkelingen waarneembaar zijn in de relaties tussen partijorganisatie, partijleden en kiezers als gevolg van het gebruik van Internet, en wat de gevolgen zijn voor de politieke participatie in kwantitatieve en kwalitatieve zin.

Wetenschappelijk belang

Dit onderzoeksproject richt zich op de respons van partijen op de uitdagingen die Internet hun biedt. In de eerste plaats zal worden geanalyseerd op welke wijze partijen gebruik maken van de websites in de communicatie met hun leden. Is het perspectief vooral top-down, gericht op informatievoorziening, of bottum-up, bedoeld om via interactie de participatie van hun leden te bevorderen.Ten tweede zal worden onderzocht in hoeverre partijen gebruik maken van de mogelijkheden die Internet biedt in hun relatie tot de kiezer en of er zodoende een nieuwe 'digitale' campagnestijl zichtbaar wordt. Bij het onderzoeken van beide aspecten zal de derde onderzoeksvraag worden beantwoord, namelijk in hoeverre Internet de politieke participatie in kwantitatieve en kwalitatieve zin bevordert.  Het onderzoek voegt zo een nieuw element toe aan het politicologische onderzoek naar de veranderende rol en functie van politieke partijen. Verder is het een empirische aanvulling op groeiende stroom (internationaal) onderzoek naar de betekenis van ICT voor het functioneren van politieke en democratische processen en organisaties.

Maatschappelijk belang

De rol van partijen staat onder druk, zo blijkt uit afnemende ledentallen en de lagere opkomst bij verkiezingen. Politicologen en politici tonen zich bezorgd over de toekomst van de politieke partij. Dit onderzoek kan nader licht werpen op de vraag in hoeverre nieuwe vormen van ICT de positie van politieke partijen kunnen versterken. Internet wordt door partijen zelf als een belangrijk instrument gezien. Op basis van een vergelijking van de prestaties van partijen, inclusief hun internetcampagne met die van partijen in andere landen, geeft dit onderzoek aanbevelingen voor de wijze waarop partijen het meest effectief gebruik kunnen maken van de ICT om de politieke participatie te bevorderen.

Methodiek

Bij het onderzoek worden vier verschillende onderzoeksmethoden gehanteerd, te weten een kwantitatieve, longitudinale en landenvergelijkende analyse van websites; (Groeps-) interviews, een kwantitatieve analyse van de inhoud van mailinglists en tenslotte online-enquêtes.

Indiener:

Dr. M.J.G.J.A. Boogers (Katholieke Universiteit Brabant; Tilburg)

Andere betrokkene:

Drs. G. Voerman (Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, Rijksuniversiteit Groningen

Resultaten

De resultaten van dit onderzoek zijn als PDF beschikbaar: 'Politieke partijen on line: de betekenis van internet voor partij-organisaties en verkiezingscampagnes'.