Wetenschappelijke conferentie ICT en Arbeid

Lopende conferentie Arbeid 3: Werken in digitaal Nederland Amsterdam, 12 oktober 2001

Op 12 oktober 2001 vond een derde activiteit plaats in het kader van de lopende conferentie 'Werken in digitaal Nederland' (er is ook een pagina over de eerste twee conferenties). NWO-MES organiseerde ditmaal samen met de themagroep Kwaliteit van Arbeid van SISWO/Instituut voor Maatschappijwetenschappen de wetenschappelijke conferentie 'ICT en Arbeid'. Doelstelling was het organiseren van een wetenschappelijk debat naar aanleiding van het NWO-MES programma. De doelgroep bestond uit onderzoekers uit de wereld van de wetenschap, beleid en advies.

De conferentie had het karakter van een expertmeeting en omvatte in totaal 15 inleidingen van onderzoekers en wetenschappers. Het aantal deelnemers was iets meer dan honderd personen. Van participanten uit het NWO-MES-programma rond 'Arbeid' werd gevraagd een bijdrage te leveren. Er werden twee nieuwsbrieven ter begeleiding van de conferentie uitgebracht. Ook is als vervolg op de conferentie het boek 'Arbeid en ICT in onderzoek' uitgebracht met een selectie van de bijdragen aan de conferentie.

De conferentie zelf bestond uit een plenair ochtenddeel waarin de systematiek van het NWO-MES-programma werd uitgelegd en de stand van zaken rond het programma werd geïnventariseerd. Ook werden enige resultaten van het door NWO-MES ondersteund boek 'Werken in de Informatiesamenleving' gepresenteerd.

In de 's middags gehouden parallelsessies werd aandacht besteed aan empirische, theoretische en methodologische vraagstukken. Daarbij kwamen veel nieuwe ideeën naar voren. Sommige daarvan vloeien voort uit de beperkingen die onderzoekers vanuit hun projectervaringen signaleren.

• Er is een sterke behoefte aan meer systematische kennis over de toenemende veelheid van ICT-applicaties. Te veel onderzoek richt zich op 'ICT gebruik' en steeds vaker komen onderzoekers tot de conclusie dat deze veralgemenisering niet deugt.
• Men wees meerdere malen op het belang van multi-level analyses en het combineren van onderzoeksdesigns om gegevens over ICT gebruik op baan-, organisatie- en sectorniveau met elkaar in verband te kunnen brengen.
• Men onderkende de noodzaak van databanken, waarin op systematische wijze gegevens worden vastgelegd over ICT-toepassingen en functiekenmerken.
• Er kunnen nieuwe accenten gelegd worden. Zo zou het nuttig kunnen zijn een onderscheid te maken tussen de rol van technologie als 'probleemoplosser' en 'probleemveroorzaker'. Een belangwekkend thema rond de nieuwe accenten is dat van de 'lerende organisatie'.
• Men wees op de rol die de verschillende ICT-applicaties lijken te spelen in relatie tot meer gevarieerde loopbaanlijnen. ICT lijkt dit proces te faciliteren en daarmee openingen te bieden voor meer flexibele combinaties van werken, zorgen en leren.
• Aan de andere kant lijkt de opmars van een dergelijke, zogenaamde transitionele arbeidsmarkt een groot aantal nieuwe beleidsvraagstukken te genereren op het gebied van scholing, sociale zekerheid en arbeidsmarktbeleid. Vooralsnog is evenwel nog erg weinig bekend over de samenhang tussen ICT-gebruik, de ontwikkeling van transitionele arbeidsmarktpatronen en de institutionele reguleringsbehoeften.
• Tenslotte is ook de invloed van ICT op de institutionele (meso- en macro)regulering nog weinig onderzocht.

In ieder geval kunnen de genoemde aandachtspunten worden benut bij de verdere uitbouw van het NWO-MES-programma.

Op de website van het SISWO vindt u een uitvoeriger verslag en de achtergronden van deze conferentie.