Eerste ALMA-antenne naar grote hoogte in Chileense Andes

6 oktober 2009

De eerste schotel van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) is naar de 5000 meter hoge Chajnantor-hoogvlakte gebracht in het Chileense Andes-gebergte. Het honderd ton zware gevaarte is met een speciaal gebouwd transportvoertuig, genaamd Otto, vervoerd naar de Array Operations Site, waar door de extreem droge lucht ideale condities bestaan voor sterrenkundige waarnemingen.

ALMA-directeur Thijs de Graauw noemt het transport van de eerste antenne “een huzarenstuk, waarmee de geboorte van ‘s werelds meest ambitieuze aardse observatorium weer een stap dichterbij is gekomen”.

ALMA wordt het grootste en hoogst gelegen observatorium ter wereld. Na voltooiing zal het bestaan uit 66 schotelantennes ALMA gaat het heelal waarnemen op (sub)millimetergolflengten.

ALMA is een uniek mondiaal astronomisch samenwerkingsproject tussen Europa, Noord-Amerika en Japan. In totaal is er één miljard euro in het project geïnvesteerd. ALMA bestaat uit een serie van 66 antennes: 54 schotels met een middellijn van 12 meter (voor de helft gebouwd in Noord-Amerika en voor de andere helft in Europa) en 12 Japanse schotels met een middellijn van 7 meter. Deze schotels gaan waarnemingen doen naar het licht uit het heelal in het (sub)millimetergebied, wat naar verwachting veel nieuwe informatie oplevert over de geboorte van sterrenstelsels, sterren en planeten.. De 66 ontvangers voor de hoge frequentieband zijn in Nederland ontwikkeld en gebouwd door een consortium van de Nederlandse Onderzoeksschool voor Astronomie, NWO-instituut SRON en de TU Delft.

De metingen kunnen alleen vanaf grote hoogten gedaan worden doordat de waterdamp in de aardse atmosfeer waarnemingen vanaf zeeniveau onmogelijk maakt. ALMA wordt daarom op dit moment in de Chileense Andes geplaatst. De omstandigheden op de Chajnantor-hoogvlakte zijn niet zo ideaal om te verblijven; er is maar half zoveel zuurstof als op zeespiegelniveau. Om die reden worden de ALMA-schotels geassembleerd en getest op de Operations Support Facility die op 2900 meter ligt. Vanuit dit basiskamp is de antenne naar 5000 meter hoogte getransporteerd. Naar verwachting gaat ALMA in 2012 in bedrijf.

Met een bedrag oplopend tot een half miljoen euro per jaar financiert NWO Exacte Wetenschappen (EW) de komende vijf jaar de expertisegroep Allegro. Deze groep ondersteunt astronomen bij de voorbereiding en verwerking van gegevens uit waarnemingen op de telescopen ALMA. Allegro, gevestigd aan de Leidse sterrewacht, biedt de Nederlandse wetenschap de kans zoveel mogelijk resultaat te halen uit de activiteiten op ALMA.

Bron bericht: http://www.astronomie.nl/nieuws/1444/eerste_alma-antenne_naar_grote_hoogte_in_chileense_andes.html