Promotie: Geheugensteun bij het voorspellen van gedrag

14 september 2009

Het geheugen is één van de belangrijkste eigenschappen van de mens. Zonder geheugen zou het niet mogelijk zijn om een gesprek te voeren, simpelweg omdat we niet meer weten hoe we dingen moeten benoemen. Het geheugenmodel van Leendert van Maanen gaat een stap verder en kan gedrag verklaren en individuele keuzes voorspellen op basis van feiten uit het geheugen. Op 14 september 2009 promoveert hij aan de Rijksuniversiteit Groningen binnen het NWO-programma ToKeN.

Het geheugen speelt niet alleen een belangrijke rol bij het onthouden van feiten, of bij het leren van nieuwe vaardigheden, maar ook bij heel veel dagelijkse bezigheden. Voor bijvoorbeeld het voeren van een gesprek is het belangrijk om de betekenis van woorden te herkennen, en voor het herkennen en benoemen van objecten is het belangrijk om je de naam van het object te herinneren.

Nieuwe theorie van geheugen

In het proefschrift “Context Effects on Memory Retrieval: Theory and Applications” door Leendert van Maanen wordt een nieuwe theorie van geheugen geïntroduceerd, waarbij het geheugen als onderdeel van een veel bredere taakuitvoering wordt beschouwd. Het is immers zo dat herinneren nooit op zichzelf staat, maar altijd een onderdeel is van een bepaalde taak.

Door de computerimplementatie van de geheugentheorie zijn we in staat om heel exact te voorspellen wat mensen zich in een bepaalde situatie zullen herinneren, en hoe lang dat herinneringsproces duurt. Het nieuwe geheugenmodel kan meer gedrag verklaren dan eerdere theorieën.

Gebruikersmodellen

Naast meer inzicht in de relatie tussen geheugen en andere aspecten van taakuitvoering kan deze theorie ook worden ingezet om gebruikersmodellen te ontwikkelen. Gebruikersmodellen worden in de Kunstmatige Intelligentie vaak gebruikt om inzicht te verkrijgen in de gebruikers van bepaalde computerprogramma’s. Op basis van het geheugenmodel zijn individuele gebruikersmodellen ontwikkelt die de gebruiker helpen bij het vinden van relevante informatie, bijvoorbeeld bij het zoeken naar relevante wetenschappelijke literatuur.

ToKeN

ToKeN is een interdisciplinair onderzoekprogramma waarin cognitiewetenschap en informatica zich richten op fundamentele problemen van de interactie tussen een menselijke gebruiker en kennis- en informatiesystemen. Toegankelijkheid verwijst naar de mate waarin individuele burgers kunnen beschikken over kennis en informatie die voor hun van belang is. Kennisontsluiting slaat op die methoden die voor de gebruiker kennis halen uit gegevens en informatie, die anderszins niet beschikbaar zou zijn. In 2009 lopen de laatste onderzoeken binnen ToKeN af, en verschijnt een eindverslag met een overzicht van alle projecten.