Economie van apen werkt wel

30 juni 2009

Marktwaarde groene meerkat daalt bij doorbreken van monopolie

Een aap die als enige in een groep de macht heeft om andere apen appels te geven, wordt volop beloond met vlooibeurten van die andere apen. Maar zodra een andere aap ook appels uit kan delen, daalt de marktwaarde van de eerste aap met de helft. De apen gehoorzamen dus feilloos aan de wet van vraag en aanbod. NWO-onderzoekers Ronald Noë, Cécile Fruteau en Eric van Damme tonen dit aan in hun artikel dat op 29 juni gepubliceerd werd door het gerenommeerde tijdschrift PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences).

Binnen een groep van Zuid-Afrikaanse groene meerkatten plaatste Cécile Fruteau een voedselbak met begerenswaardige stukjes appel. Voor de apen was er slechts één probleem: maar één van de apen kon de voedselbak openmaken. Deze aap stond laag in de rangorde en werd daarom maar weinig gevlooid. Zodra ze echter de macht kreeg om appels uit te delen, werd ze een stuk meer gewaardeerd en volop gevlooid door de rest van de groep. Hier kon ze echter maar kort van genieten; de onderzoekers plaatsten namelijk nog een voedselbak die door een ander laaggeplaatst vrouwtje geopend kon worden. Op dat moment werd de marktwaarde van de eerste aap gehalveerd en werd ze dus ook half zo vaak gevlooid.

Langetermijnplanning

Uit de experimenten bleek dat de vrouwtjesapen die de voedselbakken konden openen meer gevlooid werden dan wanneer zij geen macht hadden over de voedselproductie. De vrouwtjes hoefden zelf ook minder lang anderen te vlooien. Zo werden ze dus betaald voor hun diensten als voedselverstrekkers. Biologische markttheorie voorspelt dat de marktwaarde van deze apinnen zou moeten variëren volgens de wet van vraag en aanbod. Het feit dat de vlooitijd van de eerste aap halveert zodra er een tweede aap de macht krijgt om appels te verdelen, bevestigt dit idee; de prijs van goederen, in dit geval de vrouwtjesapen die de containers konden openen, wordt bliksemsnel aangepast aan de markt.

De onderzoekers registreerden direct na het openen van de voedselbakken hoe lang de vrouwtjes gevlooid werden en hoe lang zij zelf anderen vlooiden. De eerstvolgende keer dat de vrouwtjes een container open konden maken was echter pas enkele dagen later. Het feit dat de vrouwtjes toch meer gevlooid werden, wijst erop dat de groene meerkatten een strategie toepassen die op lange termijn werkt. Deze langetermijnattitude beïnvloedt bovendien de partnerkeuze; de apen kunnen de ene aap in verhouding hoger waarderen dan de andere.

Het veranderen van een prijs - korter vlooien als er ook een andere aap is die appeltjes aanbiedt - houdt onvermijdelijk in dat er een onderhandelingsproces plaatsvindt. Vele economen gaan er vanuit dat zulke onderhandelingen alleen plaats kunnen vinden als ze afgesloten worden met een contract. De groene meerkatten hebben echter geen mogelijkheid om zulke bindende contracten te sluiten en slagen er toch in de prijs voor een dienst te veranderen en het onderling eens te worden.

Het onderzoek van Eric van Damme (UvT) en Ronald Noë (Université de Strasbourg) maakt deel uit van het onderzoeksprogramma Evolutie en gedrag van NWO-gebied Maatschappij- en Gedragswetenschappen.

..............................

Meer informatie:

• Ronald Noë (Université de Strasbourg) (spreekt nederlands)
• t.: +33 (0) 3 88 10 74 52, ronald.noe@neuf.fr

Het artikel Supply and demand determine the market value of food providers in wild vervet monkeys van Cécile Fruteau, Bernhard Voelkl, Eric van Damme en Ronald Noë wordt in de week van 29 juni online gepubliceerd op de website van PNAS.