Kenniskracht – lessen uit acht jaar energieonderzoek

Overzicht Powerpoints Kenniskracht

Key note speech ochtendprogramma door Ad van Wijk, bestuursvoorzitter Econcern.
'Energietransitie in de praktijk – een duurzame energiehuishouding voor iedereen'

Parallelsessieronde I

Sessie 1 – 'Scherpte, diepte en toegevoegde waarde'
Over kritisch samenwerkende wetenschappers en beleidsmakers
Interactie tussen de wereld van de wetenschap(pers) en de wereld van beleid(smakers) kan verrijkend werken voor beide. Hoe kan de samenwerking zo vormgegeven worden dat er geen in zichzelf gekeerd circuit ontstaat met wederzijdse afhankelijkheid?

  • Peter Aubert, secretaris Algemene Energieraad (en tot voor kort betrokken bij het transitiebeleid van het Ministerie van Economische Zaken)
  • Pieter Hooimeijer, hoogleraar Sociale Geografie & Demografie aan de Universiteit Utrecht en directeur van de onderzoekschool Nethur (Netherlands Graduate School of Urban and Regional Research aan de Universiteit Utrecht), tevens lid van de RMNO (Raad voor Ruimtelijk-, Milieu- en Natuuronderzoek) en het Gebiedsbestuur Maatschappij- en Gedragswetenschappen van NWO.

Sessie 2 – 'Je ziet het pas als je het door hebt'
Acht jaar energieonderzoek gepresenteerd in boek Nieuw Licht
Diederik van der Hoeven, auteur van Nieuw Licht, en René Kemp verkennen ze de belangrijkste thema’s uit het boek. Zo laten zij samen de belangrijkste leerlessen uit acht jaar energieonderzoek de revue passeren.
Stellingen van Diederik van der Hoeven

Sessie 3 -  'Omgaan met onzekerheden in de energietransitie'
Onderzoeksresultaten gepresenteerd
Technologische en maatschappelijke onzekerheden kunnen grote invloed hebben op aanbod, distributie en gebruik van energie en dus op de (on)mogelijkheden voor een energietransitie. De vraag is hoe bij beslissingen over investeringen in de energie-infrastructuur het beste met die onzekerheden rekening gehouden kan worden. In het hierop gerichte nog lopende onderzoekprogramma werken Universiteit Utrecht en TU Delft samen. Het onderzoek richt zich enerzijds op de onzekerheidspercepties en handelwijzen van actoren in het licht van die percepties, anderzijds op ontwikkeling en toetsing van innovatieve systeemanalytische methoden en beleidsprincipes voor het omgaan met onzekerheden.

  • Wil Thissen en Erik Pruyt (beiden TUD) lichten de probleemstelling toe en geven een overzicht van de voorlopige resultaten en het nog lopende onderzoek
  • Joris Knigge (Enexis, netwerkbeheerder) reageert
  • Erik Wissema (Ministerie van Economische Zaken) reageert (geen presentatie)

Sessie 4 – 'Transitiestrategieën voor duurzame brandstoffen'
Onderzoeksresultaten gepresenteerd
De verduurzaming van autobrandstoffen staat momenteel hoog op de maatschappelijke en politieke agenda. Verschillende opties zoals waterstof, aardgas en biobrandstoffen strijden om de gunst van beslissers in dit veld. In het onderzoeksprogramma dat zich specifiek richt op dit thema is de transitie naar een duurzame transportbrandstoffen op verschillende manieren bestudeerd. Ten eerste zijn de innovatiesystemen bestudeerd rond de verschillende opties. Dit geeft een beeld van de historische bottlenecks en hieruit volgen transitiestrategieën. Ten tweede modelleert een agent based model preferenties en keuzes van consumenten. Dit geeft complementaire inzichten hoe het keuze proces in de toekomst zou kunnen verlopen.

Parallelsessieronde II

Sessie 5 – 'Prangende onderzoeksvragen rond energie'
Hooglerarendebat
In het (betrekkelijk kleine) NWO/SenterNovem Stimuleringsprogramma Energieonderzoek en in de EOS-projecten zijn verschillende vragen en probleemstellingen aan bod gekomen. Maar uiteraard kon lang niet alles wat van belang is om te onderzoeken worden behandeld. Tijdens deze sessie presenteert een aantal (oud-)programmaleiders stellingen over wat er volgens hen op de interdisciplinaire energieonderzoekagenda zou moeten staan. Uiteraard denkt het publiek mee!

Sessie 6 – 'Nieuwe rondes, nieuwe kansen'
Financieringsmogelijkheden voor nieuw energieonderzoek
Om de overgang naar een duurzame energiehuishouding te vergemakkelijken is kennis nodig. Deze kennis wordt ontwikkeld door interdisciplinair samenwerkende wetenschappers. In deze sessie geven NWO en SenterNovem informatie over de financieringsmogelijkheden die er zijn voor interdisciplinair wetenschappelijk onderzoek naar energievraagstukken.

  • Frans Berkhout (directeur Instituut voor Milieuvraagstukken Vrije Universiteit Amsterdam, voorzitter Programmacommissie van een nieuw gamma-energieonderzoek)
  • Frank Witte (manager Lange Termijn Energieonderzoek bij SenterNovem)

Sessie 7 – 'Transities en transitiepaden in de energievoorziening'
Boek-preview door onderzoekers
In het onderzoeksprogramma 'Transition and transition paths: the road to a sustainable energy system' is een aantal transitiepaden voor de elektriciteitsvoorziening verkend. Er zijn verschillende scenario’s ontwikkeld waarin zowel met de technische als met de maatschappelijke dynamiek rekening wordt gehouden. In het EOS-LT-project TREIN wordt het scenario met veel lokale opwekking verder verkend. Daarvoor wordt een integraal model voor de energievoorziening ontwikkeld waarin technische (elektriciteit en gas) en economische aspecten worden geïntegreerd. In de tweede en derde fase wordt vervolgens via experimenten in een economisch laboratorium en een simulatiemodel na gegaan wat het effect is van regulering op de investeringen in netwerken en decentrale opwekkingscapaciteit. Het is de bedoeling om de beste vorm van regulering uit te testen in de praktijk. Tijdens deze sessie wordt een en ander nader toegelicht

  • Geert Verbong (TU Eindhoven): 'Transitiepaden in de energievoorziening: het TREIN-project'
  • Rob Aalbers (Centraal Planbureau): 'Het effect van regulering van energienetwerken op de investeringen'

Sessie 8 -  'The Power of Learning'
Boek-preview door onderzoekers
In het nog te verschijnen boek 'The Power of Learning – Technical progress and cost reductions in the energy sector' zullen de resultaten van een aantal eerder uitgevoerde onderzoeksprogramma’s worden samengebracht. Een deel van deze onderzoeken is uitgevoerd in het kader van het NWO/SenterNovem Stimuleringsprogramma Energieonderzoek. Auteurs en andere betrokkenen geven u tijdens deze sessie alvast een voorbeschouwing. Naast de presentatie van de resultaten van het boek, zullen de sprekers ook ingaan op de relevantie van dit werk voor het energiebeleid op de korte en langere termijn.

  • Martin Junginger en Andrea Ramirez (allen Universiteit Utrecht)
  • André Wakker (manager hernieuwbare energie, ECN-Beleidsstudies) (geen presentatie)
  • Erik ten Elshof (Ministerie van Economische Zaken) (geen presentatie)

Sessie 9 –  'SYN-energy, consumentenproducten op zonne-energie'
Onderzoeksresultaten gepresenteerd
De onderzoekers van het programma 'SYN-energy' richten zich op vraagstukken rond de toepassing van PV-technologie in consumentenproducten, die ook bij lagere lichtniveaus moeten blijven werken. In deze sessie lichten zij hun onderzoeksresultaten toe en gaan ze in discussie met de zaal.

  • Wilfried van Sark (TU Delft): 'SYN-energy, het onderzoeksprogramma'
  • Nils Reich (Universiteit Utrecht): 'De Sole Mio – computermuis op zonne-energie'
  • Daphne Geelen (TU Delft): 'PV-technologie in consumentenproducten'