RTL Nieuws brengt item over grootste virtuele telescoop
18 december 2008
Afgelopen november opende EW-directeur Louis Vertegaal op Hawaii de grootste virtuele telescoop voor korte golflengtes, de eSMA. NWO heeft de bouw van deze telescoop mede gefinancierd. RTL4 maakte opnames tijdens de opening en op de dagen ervoor en erna.
Zaterdag 20 december om 19.30 uur zendt het RTL Nieuws een item uit over de telescoop. Aansluitend is de bijbehorende special ‘Het Eerste Licht’ te zien op de website. Deze special wordt daarna nog 6 keer op tv uitgezonden in het programma RTL Z.
Uitzendschema 'Het Eerste Licht' op RTL Z:
ma. 22 dec. 11.20 uur
di. 23 dec. 13.20 uur
wo. 24 dec. 15.20 uur
ma. 29 dec. 09.20 uur
di. 30 dec. 12.20 uur
wo. 31 dec. 16.20 uur
Scherpere en gevoeliger opnames
De Extended Submilimeter Array (eSMA) is een virtuele telescoop met een diameter van 782 meter. Hij ontstaat door drie bestaande telescopen samen te voegen via geavanceerde computertechnologie. De eSMA maakt opnames van licht met een golflengte korter dan 1 milimeter (submilimeter), die scherper en gevoeliger zijn dan die van de afzonderlijke telescopen.
Door de hoogte is de berg Mauna Kea op Hawaď een bijzonder geschikte locatie voor de telescoop. Astronomen bestuderen in dit golflengtegebied de vorming van nieuwe sterren en planeten.
Opmaat naar nog groter
NWO EW ziet de eSMA als een belangrijke opmaat naar de Atacama Large Millimeter Array (ALMA) die 2013 in Chili in gebruik wordt genomen. De ALMA wordt de twaalfmaal grotere mondiale 'broer' van de eSMA. Volgens Vertegaal is het dan ook belangrijk dat Nederlandse astronomen in de tussenliggende tijd ervaringen opdoen, zodat ze straks met ALMA een vliegende start maken. Het is de missie van NWO om mee te helpen de toppositie van de Nederlandse astronomie te continueren en verder uit te bouwen.
NWO op Hawaii
Samen met Britse en Canadese onderzoeksinstellingen beheert NWO de grootste mm/submm-telescoop ter wereld, de James Clerk Maxwell Telescope (JCMT) op Hawaď, die een diameter heeft van 15 meter. Nederland is een kleine (20%) partner in de JCMT. De Nederlandse astronomen hebben al langere tijd behoefte om in het submillimetergebied van het spectrum waarnemingen te doen met een hogere beeldscherpte dan met de JCMT mogelijk is.
Een nieuwe, nog grotere telescoop was niet realistisch. De astronomen besloten gebruik te maken van interferometrie, waarbij meerdere telescopen aan elkaar gekoppeld worden en waarbij de afstand tussen de telescopen de resolutie bepaalt.
