Programmaraad voor het onderwijsonderzoek
Resultaten PROO
Op deze pagina vindt u het grootste deel van de resultaten van PROO-onderzoek uit de afgelopen jaren. Het betreft projecten die sinds 2007 zijn afgerond. Ook zijn enkele onderzoeksresultaten uit eerdere jaren (afgekomen in 2006) opgenomen. De resultaten zijn als volgt thematisch ingedeeld:
- De voor- en vroegschoolse periode / Preschool and Early Period
- Innovatieve leerarrangementen / Innovative Learning Arrangements
- Didactiek voor het beroepsonderwijs / Teaching Methods for Vocational Education
- Competentieontwikkeling van onderwijspersoneel / Competence Development of Teaching
- De school als leercontext / The School as Learning Context
- Scholen en sociale cohesie / Schools and Social Cohesion
- Reviewstudies
- Overig
Bij elk project staat het jaartal waarin het project is gestart en afgerond, alsmede het NWO-PROO-projectnummer. Het meest recent afgeronde onderzoek staat steeds bovenaan, het onderzoek dat het langst geleden is afgerond onderaan.
Als u een bepaald project zoekt, dat niet op deze pagina staat, kunt u ook de Projectendatabase van NWO raadplegen.
De PROO werkt voor de verspreiding van onderzoeksresultaten onder andere samen met de redactie van Didaktief. Recent afgerond onderzoek wordt vaak in dit vakblad besproken, waaronder de samenwerking tussen wetenschappers en scholen. Zie: http://www.didaktief.nl/nieuws/onderzoek/9655-haal-meer-uit-onderzoek.html
De voor- en vroegschoolse periode / Preschool and Early Period
Afgerond in 2011
Ondersteuning van de sociaal-emotionele ontwikkeling bij kleuters door prentenboeken en verhalen (2004-2010)
| Project: | 411-04-074 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. C.M. de Glopper, verbonden aan Rijksuniversiteit Groningen |
| Uitvoerder: | L.P. Kwant |
| Resultaat: | Kleuters krijgen complexe emoties als verlegenheid en jaloezie beter in de gaten als leerkrachten zich meer opstellen als meelezer dan als voorlezer bij het lezen van prentenboeken. Onderzoeker Aletta Kwant ontwikkelde een specifiek voorleesprogramma en onderzocht welke prentenboeken het meest geschikt zijn voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van kleuters. Lees verder… |
De ontwikkeling van schooltaalvaardigheid van Marokkaans-Berberse 3-6-jarige kinderen in communicatieve contexten thuis en op school (2003-2011)
| Project: | 411-03-063 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. A.L.M. Vallen, verbonden aan de Universiteit van Tilburg |
| Uitvoerder: | Mohammadi Laghzaoui |
| Resultaat: | Nederlandse leerlingen van Turkse en Marokkaanse afkomst hebben de zwakste positie in het basisonderwijs. Vaak wordt als verklaring gegeven dat zij thuis een andere taal dan het Nederlands spreken. Maar het probleem ligt ingewikkelder: de achterstand ligt vooral in het niet verwerven van de meer abstracte taal die aan de orde is bij het leren en onderwijzen op school, de zogeheten academische taal. Lees verder… |
Afgerond in 2010
Ondersteuning van de ontwikkeling van de literaire competentie bij kleuters door prentenboeken en verhalen (2005-2010)
| Project: | 411-04-073 |
| Hoofdaanvrager: | prof. dr. W.L.H. van Lierop-Debrauwer, Universiteit van Tilburg |
| Uitvoerder: | C. van der Pol |
| Resultaat: | Het voorlezen van prentenboeken draagt bij aan de literaire competentie van kleuters. Ze krijgen daardoor meer inzicht in de structuur van verhalen en manieren van vertellen. Hierdoor ontdekken ze wat een verhaal nu precies tot een verhaal maakt. Ook worden ze zich bijvoorbeeld bewust van het feit dat verhalen 'verzonnen' zijn. Lees verder… |
Home language and mono- and bilingual children's emergent academic language: A longitudinal study of Dutch, Moroccan-Dutch, and Turkish-Dutch 3- to 6-year-olds (2004-2010)
| Project: | 411-03-061 |
| Hoofdaanvrager: | prof. dr. P.P.M. Leseman, Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | A. Scheele |
| Resultaat: | Ondanks gelijke leervermogens vertonen jonge Turkse en Marokkaanse kinderen zowel in hun eerste taal als in het Nederlands een taalachterstand ten aanzien van hun Nederlandse leeftijdsgenootjes. De mate waarin er thuis Turks of Marokkaans gesproken wordt in vergelijking met Nederlands, speelt verrassend genoeg geen rol in de Nederlandse schooltaalvaardigheid van 6-jarige kinderen. Lees verder… |
The challenges of child care for very young infants (2003-2010)
| Project: | 411-02-561 |
| Hoofdaanvrager: | prof. dr. J.M.A. Riksen-Walraven, Radboud Universiteit Nijmegen |
| Uitvoerder: | E. Albers |
| Resultaat: | Kinderen gaan steeds jonger naar het kinderdagverblijf. Vooral voor baby's die thuis een hoge kwaliteit zorg krijgen, is de overgang erg groot en een flinke uitdaging. Daar staat tegenover dat een goede kwaliteit opvang op de crèche wel goed is voor de cognitieve ontwikkeling van baby's. Lees verder… |
| Project: | 411-03-064 |
| Hoofdaanvrager: | dr. R. Schoonen, Universiteit van Amsterdam |
| Uitvoerder: | L. Henrichs |
| Resultaat: |
De manier waarop volwassenen peuters en kleuters benaderen tijdens gesprekken, is van grote invloed op hun taalverwerving. Wie jonge kinderen toespreekt als volwaardige gesprekspartners legt al vroeg de kiem voor 'schooltaal'. Schooltaal is geen op zichzelf staande, nieuwe taal, maar is het taalgebruik dat juffen en meesters gebruiken en van leerlingen verwachten. Het stelt kinderen in staat instructies te begrijpen en om op een efficiënte manier hun kennis te laten zien. Schooltaal kenmerkt zich door moeilijke, abstracte woorden en ingewikkelde zinsstructuren, vaak met bijzinnen en voegwoorden en door manieren van betogen en analyseren die wetenschappelijk aandoen. Lees verder… |
Afgerond in 2009
Ontwikkeling van taalgebruik van peuters in speelzalen (2003-2008)
| Project: | 411-03-010 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. C.M. de Glopper, Rijksuniversiteit Groningen |
| Uitvoerder: | M. Deunk |
| Resultaat: | In de peuterspeelzaal leren kinderen niet alleen van de leerkracht, maar ook van andere kinderen. De leerkracht helpt de kinderen voornamelijk om goed mee te doen, terwijl kinderen in hun interacties met klasgenoten meer complexe taal gebruiken en initiatief tonen. Voor het onderzoek kreeg een groep van dertig peuters verspreid over vier peuterspeelzalen een hesje met draadloze opnameapparatuur aan. Zo registreerde de onderzoekster met audio en video hun natuurlijke gedrag, anderhalf jaar lang. Het onderzoek draaide om het aanleren van schoolse routines door kleine kinderen. Uitgangspunt daarbij was dat interacties een goede context kunnen bieden voor zowel de taal(gebruiks)ontwikkeling als voor de sociaal-emotionele ontwikkeling en voor de cognitieve ontwikkeling in het algemeen. Lees verder… |
Afgerond in 2007
Schematiseren en het aanvankelijk mathematiserend denken (2002-2007)
| Project: | 411-21-007 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. B. van Oers, verbonden aan Vrije Universiteit, Faculteit der Psychologie en Pedagogiek |
| Uitvoerder: | M. Poland |
| Resultaat: | Kleuters die hebben leren schematiseren, behalen in groep 3 betere resultaten in het rekenwiskundeonderwijs dan leerlingen die deze vaardigheid niet hebben geleerd. Lees verder… |
Innovatieve leerarrangementen / Innovative Learning Arrangements
Afgerond in 2011
Effects of the constructional character of ICT-enriched learning environment on the nature of the acquired knowledge (2006-2011)
| Project: | 411-04-102 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. P.J.C. Sleegers, Universiteit van Amsterdam |
| Uitvoerder: | Inge Molenaar |
| Resultaat: | Bij gebruik van de computer op de basisschool moeten leerlingen steeds meer hun eigen leerproces vormgeven. Dat vereist specifieke vaardigheden. Leraren kunnen leerlingen hierbij ondersteunen door ze in kleine groepjes te laten samenwerken met een virtuele agent. Ze leren de vaardigheden dan van de agent en van elkaar en gaan als groep beter presteren. Lees verder… |
GIS in secondary education (2005-2011)
| Project: | 411-05-122 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J. J. Beishuizen, verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam |
| Uitvoerder: | drs. T.T. Favier |
| Resultaat: | GIS staat voor Geografische Informatie Systemen. Het is software voor het maken van digitale kaarten. GIS biedt veel mogelijkheden voor modern aardrijkskundeonderwijs, mits docenten de juiste didactische aanpak volgen. In dit onderzoek is kennis ontwikkeld over hoe aardrijkskundedocenten GIS het beste kunnen toepassen in hun lessen. Lees verder… |
Writing hypertext: learning and transfer effects (2003-2011)
| Project: | 411-03-115 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. G.C.W. Rijlaarsdam, verbonden aan Universiteit van Amsterdam |
| Uitvoerder: | dr. Martine Braaksma |
| Resultaat: | Leerlingen in de hogere klassen van havo en vwo worden beter in het schrijven van complexe teksten, wanneer ze 'hyperlinks' in hun tekst verwerken. Ook de schrijfprocessen tijdens het schrijven van 'hyperteksten' zijn anders. In dit onderzoek werd geëxperimenteerd met een nieuw soort schrijflessen Nederlands, waarbij 'hyperteksten' worden gebruikt voor het schrijven van betogende teksten. Lees verder… |
Afgerond in 2010
Interventie bij leesproblemen via akoestisch gemanipuleerde computerspraak (2004-2010)
| Project: | 411-02-112 |
| Hoofdaanvrager: | Dr. P. Snellings, verbonden aan Universiteit van Amsterdam |
| Uitvoerders: | Patrick Snellings, Aryan van der Leij, Peter F. de Jong en Henk Blok |
| Resultaat: | Als je dyslectisch bent, lees je trager. Uit dit onderzoek blijkt dat kinderen met dyslexie ook moeite hebben met het snel herkennen van klanken. Dit verklaart misschien een deel van de dyslexie. Bovendien kunnen dyslectische kinderen goed getraind worden in sneller lezen met een nieuw computerprogramma. Lees verder… |
Effecten van metacognitie, zelfregulatie en cognitieve vaardigheden op tekstproductie (2004-2010)
| Project: | 411-02-001 |
| Hoofdaanvrager: | Dr. A.J.S. van Gelderen verbonden aan Universiteit van Amsterdam, SCO-Kohnstamm Instituut |
| Uitvoerders: | Dr. A.J.S. van Gelderen en Dr. R.J. Oostdam |
| Resultaat: | Een goede schrijfvaardigheid in het Engels is van groot belang bij leerlingen die het Internationale Baccalaureate willen behalen. Hoe leren ze vloeiend schrijven in het Engels en tegelijkertijd hun teksten goed te structureren? Onderzoekers experimenteerden met verschillende lesmethoden bij 147 leerlingen van het tweetalige VWO. Wat blijkt is dat de schrijflessen over het algemeen leiden tot verbetering van de schrijfvaardigheid. Van specifieke vormen van training en instructie, waarmee de onderzoekers experimenteerden, is het effect echter (nog) niet aangetoond. Lees verder… |
Ontwikkeling en beoordeling van cross-curriculaire vaardigheden met een leerlingportfolio (2003-2010)
| Project: | 411-03-119 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. K.M. Stokking, Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | Marieke van der Schaaf |
| Resultaat: | Hoe stimuleer je leerlingen om na te denken over hun eigen ontwikkeling? Door als docent met ze te praten over hun portfolio. Steeds meer scholen verwachten veel van een digitaal ontwikkelingsportfolio. Daarin verzamelen leerlingen over een langere periode hun eigen werk met bijbehorende reflecties. Docenten kunnen kinderen ondersteunen bij die zelfreflectie. Lees verder… |
Ontwikkeling van een didactiek voor natuurwetenschappelijk modelleren (2001-2009)
| Project: | 411-01-121 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. P.L. Lijnse, Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | Bart Ormel |
| Resultaat: | Bètaleerlingen maken volop gebruik van computermodellen, maar bouwen weinig modellen zélf. Daardoor doen zij nauwelijks ervaring op met typisch wetenschappelijke kwesties als inperkingen maken, onzekerheden beoordelen en modelresultaten kritisch evalueren. Voor docenten is dit modelleerproces lastig te onderwijzen. Lees verder… |
Afgerond in 2009
Affordances for learning in multimedia learning environments (2003-2009)
| Project: | 411-02-160 (met subprojecten 411-02-161, 411-02-162, 411-02-163) |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. A.J.M. de Jong verbonden aan Universiteit Twente, Faculteit der Gedragswetenschappen, Instructietechnologie |
| Resultaat: | Zet leerlingen zelf aan het werk om actief kennis te vergaren, maar bied daarbij wel de juiste instrumenten en ondersteuning. Dat is de voornaamste conclusie van dit onderzoeksprogramma. Lees verder… |
Assessment of learning in collaborative inquiry environments (2003-2008)
| Project: | Project 411-03-133 |
| Hoofdaanvrager: | Dr. W.R. van Joolingen, Universiteit Twente |
| Uitvoerder: | Sylvia van Borkulo |
| Resultaat: | Een trend in het middelbaar natuurwetenschappelijk onderwijs is om leerlingen te laten leren door zelf te ontdekken hoe de stof in elkaar zit. Computermodelleren is een lesmethode die hier nauw bij aansluit en ook past in nieuwe leerdoelen zoals wetenschappelijke geletterdheid, onderzoekend leren en een actieve betrokkenheid. In het onderzoek werden een op computermodelleren gebaseerde instructie met andere vormen van instructie vergeleken. De les ging over de energie van de aarde (het 'domein'). Lees verder… |
Werken en leren in de kennisgestuurde taalconstructiewerkplaats (2000-2005)
| Project: | Project 411-21-107 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. Ludo Verhoeven, Radboud Universiteit Nijmegen, Behavioural Science Institute |
| Uitvoerders: | Prof. Cor Aartnoutse en Drs. Judith Kleine Staarman |
| Resultaat: | In het basisonderwijs is in de afgelopen jaren steeds meer de nadruk komen te liggen op samenwerkend leren en ICT. Binnen deze trend is CSCL (samenwerkend leren ondersteund door computers) naar voren gekomen als een van de meest belovende innovaties om de kwaliteit van leren en instructie met technologie te bevorderen. Een belangrijk aspect van CSCL is interactie via de computer (CMC, oftewel Computer Mediated Interaction). Er zijn een aantal voordelen voor het gebruik van CMC op scholen, onder andere de automatische integratie van samenwerking en ICT, het feit dat de openheid van de meeste CMC software het mogelijk maakt om met een breed scala van curriculum onderwerpen te werken, en de mogelijkheid om met grotere groepen kinderen samen te werken, ook al is er niet voor ieder kind een computer beschikbaar. Lees verder… |
Tool Use in an Innovative Learning Arrangement for Mathematics (2006-2008)
| Project: | 411-04-123 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. K.P.E. Gravemeijer verbonden aan Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | Dr. P. Drijvers |
| Resultaat: | In ICT-rijk wiskundeonderwijs is het van belang om het gebruik van 'oude' media zoals boek, pen en papier enerzijds en nieuwe media zoals computer en digitaal schoolbord anderzijds nauw met elkaar te verweven en op elkaar af te stemmen. Dat is een van de belangrijkste conclusies uit het NWO-PROO onderzoek ‘Het gebruik van tools in een innovatief leerarrangement voor wiskunde’. Daarbij is geconstateerd dat het werken met eenvoudige applets leerlingen kan helpen bij het ontwikkelen van inzicht in wat in de wiskunde onder een ‘functie’ wordt verstaan. Een tweede conclusie is dat docenten bij het uitvoeren van een ICT-rijk leerarrangement verschillende orkestraties en werkvormen kiezen, die echter samenhangen met hun opvattingen over het leren en onderwijzen van wiskunde. Lees verder… |
Afgerond in 2008
Bevorderen van transfer van complexe cognitieve vaardigheden: naar ontwerprichtlijnen voor krachtige leeromgevingen (2003-2008)
| Project: | 411-03-106 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. H.P.A. Boshuizen verbonden aan Open Universiteit Nederland, Onderzoek en Evaluatie |
| Uitvoerder: | Amber Walraven |
| Resultaat: | Steeds vaker gebruiken leerlingen internet bij hun schoolwerk. Dat lijkt gemakkelijk, maar zowel jonge als oudere mensen hebben moeite met een effectief en efficiënt gebruik van bijvoorbeeld zoekmachines. Amber Walraven onderzocht hoe docenten leerlingen vaardigheden kunnen bijbrengen om kritisch om te gaan met internet. Walraven promoveerde op 19 december 2008 aan de Open Universiteit op haar onderzoek. Lees verder… |
Affordances for learning in multimedia learning environments (2002-2008)
| Project: | 411-02-162 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. A.J.M. de Jong verbonden aan Universiteit Twente, Faculteit der Gedragswetenschappen, Instructietechnologie |
| Uitvoerder: | Bas Kollöffel |
| Resultaat: | Leerlingen pakken wiskunde effectiever op als de stof wordt gepresenteerd in de vorm van tekst en wiskundige vergelijkingen. Het leereffect wordt nog groter als leerlingen samenwerken in tweetallen. Dit blijkt uit onderzoek van Bas Kollöffel naar de inrichting van elektronische leeromgevingen. Hij promoveerde op 18 december 2008 aan de Universiteit Twente. Lees verder… |
De interactie tussen cognitieve en communicatieve processen in samenwerkend onderzoekend leren (2005-2008)
| Project: | 411-21-113 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. A.J.M. de Jong verbonden aan Universiteit Twente, Gedragswetenschappen |
| Uitvoerder: | Dr. A.H. Gijlers |
| Resultaat: | In dit onderzoek staat het onderzoekend samenwerkend leren met computersimulaties centraal. Onderzoekend leren met behulp van een simulatie is leren door experimenteren. Onderzoekend leren is een vorm van leren die heel goed kan worden gecombineerd met samenwerkend leren. In een onderzoekend leeromgeving moeten leerlingen verschillende beslissingen nemen (bijvoorbeeld over het ontwerp van een experiment). Iedere beslissing kan een uitnodiging vormen voor overleg tussen de leerlingen, waarbij zij de mogelijkheid krijgen hun eigen kennis en ideeën te delen met medeleerlingen. De informatie die beschikbaar is in de leeromgeving, de eigen voorkennis en ideeën, en de kennis en ideeën van de samenwerkingspartner vormen de basis voor nieuwe kennis en ideeën. Lees verder… |
Gestructureerd ontdekkend leren in een ICT-omgeving voor wiskunde (2003-2008)
| Project: | 411-01-063 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. A.J.M. de Jong, verbonden aan Universiteit Twente, Faculteit der Gedragswetenschappen, Instructietechnologie |
| Uitvoerder: | Petra Hendrikse |
| Resultaat: | Schilderen en het oplossen van wiskundige problemen, niet iedereen zal direct een overeenkomst tussen beide kunnen noemen. Hoewel op een verschillende manier, gaat het bij beide om abstraheren. In het ene geval naar een formule, in het andere geval naar een schilderij. In dit proefschrift heeft abstraheren een belangrijke plaats gekregen als kernactiviteit binnen het wiskundeonderwijs, net als structureren, evalueren, interpreteren, bewijzen en communiceren. Lees verder… |
Gepersonaliseerd competentiegericht onderwijs middels de dynamische selectie van leertaken in elektronische leeromgevingen (2003-2008)
| Project: | 411-02-107 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J.J.G. van Merriënboer verbonden aan Open Universiteit Nederland, Onderwijstechnologisch Expertisecentrum (OTEC) |
| Uitvoerder: | Gemma Corbalan Perez |
| Resultaat: | Met hulp van een computerprogramma kan de mbo-student zijn eigen leerweg kiezen. In het middelbaar beroepsonderwijs moeten leertaken worden afgestemd op de behoeften en interesses van de individuele student. In plaats van één curriculum voor iedereen kan elke student dan zijn eigen leerplan volgen. De volgorde van de leertaken die hij uitvoert, kan op de persoon worden toegesneden door een computerprogramma. Ofwel de student kiest zelfstandig, of hij geeft samen met het programma sturing aan het selecteren van de taken. Lees verder… |
Computerondersteunde representatie van coördinatie bij samenwerkend leren (CRoCiCL) (2003-2008)
| Project: | 411-02-121 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. P.L. Lijnse verbonden aan Universiteit Utrecht, Departement Pedagogische en Onderwijskundige Wetenschappen, Onderwijskunde |
| Uitvoerder: | Jeroen Janssen |
| Resultaat: | Het gebruik van visualisaties leidt ertoe dat het samenwerkingsproces in elektronische leeromgevingen beter en effectiever verloopt. Steeds vaker wordt in het voortgezet onderwijs de computer gebruikt bij het samenwerken aan werkstukken. In deze elektronische leeromgeving kunnen leerlingen overleggen, discussiëren en samen schrijven. In het promotieonderzoek van Jeroen Janssen werkten 5-vwo leerlingen voor het vak geschiedenis samen aan werkstukken over het christendom en heksenvervolgingen. Lees verder… |
Verschillen tussen leerlingen bij computer supported collaborative learning in het basisonderwijs (2003-2008)
| Project: | 411-01-118 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. M.L.L. Volman verbonden aan Vrije Universiteit Amsterdam, Faculteit der Psychologie en Pedagogiek, Pedagogiek |
| Uitvoerder: | Fleur Prinsen |
| Resultaat: | Als leerlingen in het basisonderwijs feedback krijgen op vaardigheden als 'mening onderbouwen' en 'uitleg geven', stijgt de kwaliteit van de discussie via de computer. Allochtone leerlingen komen door deze aanpak bovendien tot betere leerprestaties. Lees verder… |
Concrete elaboration during knowledge acquisition (2002-2007)
| Project: | 411-21-011 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J.J. Beishuizen verbonden aan Vrije Universiteit Amsterdam, Onderwijscentrum |
| Uitvoerder: | Herman Jonker |
| Resultaat: | Leerlingen moeten ruimte krijgen om nieuwe kennis op te bouwen door het bestuderen van voorbeelden van de te leren begrippen. Deze wijze van kennisconstructie stelt leerlingen met verschillende leerstijlen in staat om begrippen te leren. Lees verder… |
Observational learning from video-based expert models in multimedia learning (2003-2007)
| Project: | 411-02-163 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J.J.G. van Merriënboer verbonden aan Open Universiteit Nederland, Onderwijstechnologisch Expertisecentrum (OTEC) |
| Uitvoerder: | Pieter Wouters |
| Resultaat: | Computeranimaties zijn een goede methode om middelbare scholieren complexe vaardigheden aan te leren, zoals het oplossen van problemen. Als leerlingen aangespoord worden om ze te verwerken, is ook geschreven uitleg in de animatie effectief. Lees verder… |
Afgerond in 2007
ICT-ondersteuning van interactief taalonderwijs (2000-2006)
| Project: | 411-21-105 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. L. Verhoeven verbonden aan Radboud Universiteit Nijmegen, Behavioural Science Institute |
| Projectleiders: | Prof. dr. C. Aarnoutse en dr. A. Bosman |
| Uitvoerders: | Drs. S. de Graaff, drs. Martijn van Huygevoort en drs. J. Kleine Staarman |
| Resultaat: | Binnen dit aandachtsgebied is door middel van drie projecten nagegaan hoe de ontwikkeling van taal en geletterdheid bij kinderen in het basisonderwijs in een constructieve ICT- leeromgeving kan worden geoptimaliseerd. Lees verder… |
Didactiek voor het beroepsonderwijs / Teaching Methods for Vocational Education
Afgerond in 2011
Self-directed learners in vocational domains; lessons for educational design (2006-2010)
| Project: | 411-05-207 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. H.P.A. Boshuizen, Vrije Universiteit Amsterdam |
| Uitvoerder: | Helen Jossberger |
| Resultaat: | Van leerlingen in het beroepsonderwijs wordt verwacht dat ze in nagebootste werkplekken zelfstandig werken en leren. Maar ze slagen daar nauwelijks in en hun docenten weten niet hoe ze de leerlingen moeten helpen. Lees verder… |
Afgerond in 2010
Leren modelleren op kennisrijke werkplekken in het beroepsonderwijs (2004-2010)| Project: | 411-04-209 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J. Terwel, Vrije Universiteit Amsterdam |
| Uitvoerder: | Martijn van Schaik |
| Resultaat: |
Vmbo-leerlingen kunnen leren een kinderfiets in elkaar te zetten en tegelijk leren inzien wat de betekenis van hun handelen is. Leerlingen in de sector techniek experimenteerden zo met het opdoen van kennis en vaardigheden tegelijkertijd. Deze ontwikkeling van leeromgevingen waar kennis en vaardigheden tegelijk geleerd kunnen worden, is een belangrijke vernieuwing in het vmbo. De aanpak is veelbelovend. |
Afgerond in 2008
Learner control over task formats in competence based education: Effects on task involvement and transfer (2003-2008)
| Project: | 411-03-202 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J.J.G. van Merriënboer verbonden aan Open Universiteit Nederland, Onderwijstechnologisch Expertisecentrum (OTEC) |
| Uitvoerder: | Wendy Kicken |
| Resultaat: | MBO-leerlingen die een ontwikkelingsportfolio en gericht advies van hun mentor krijgen, zijn beter in staat om een eigen aanpak en verbeterpunten voor hun leertraject te formuleren. Dit blijkt uit onderzoek van Wendy Kicken. Zij zag dat leerlingen van een vraaggestuurde kappersopleiding door gebruik van het ontwikkelingsportfolio en het gerichte advies, zelfsturingsvaardigheden opdoen die ze bij binnenkomst op het MBO vaak nog niet hadden. Kicken promoveert op 12 december 2008 aan de Open Universiteit Nederland. Lees verder… |
Effectiviteit van leren op de werkplek (2002-2007)
| Project: | 411-21-306 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. W.J. Nijhof, verbonden aan Universiteit Twente, Faculteit der Gedragswetenschappen, Curriculumontwerp & Onderwijsinnovatie |
| Uitvoerders: | Franck Blokhuis, Cindy Poortman, Aimée Hoeve en Marloes Reenalda |
| Resultaat: | td>In het beroepsonderwijs wordt een groot beroep gedaan op de werkplek als leerplaats. Men gaat te gemakkelijk uit van de idee dat leerlingen veel leren op werkplekken. Onder bepaalde omstandigheden kunnen leerlingen voor het opdoen van beroepsvaardigheden, sociale vaardigheden en 'leren leren' wél profiteren van werkplekleren. Uit recent onderwijskundig onderzoek blijkt echter ook dat 'werkplekleren' niet effectief is voor het overdragen van academische (cognitieve) kennis. Lees verder…
Afgerond in 2007
Motivationele zelfregulatie en sociaal (on)aangepast gedrag van MBO-leerlingen
| Project: | 411-21-303 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. M. Boekaerts, verbonden aan Universiteit Leiden, Faculteit der Sociale Wetenschappen, Onderwijsstudies |
| Uitvoerder: | Marie-José Koerhuis |
| Resultaat: | Promotieonderzoek heeft een instrument opgeleverd om ongewenst gedrag in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) te meten: de Questionnaire for Maladaptive Social Behaviour. Het instrument bestaat uit 49 items die zijn verdeeld over vijf categorieën: sociaal ongewenst gedrag bij schoolwerk en schoolregels, delinquent gedrag, onvriendelijk gedrag, teruggetrokken gedrag en onbeleefd gedrag. Lees verder… |
Afgerond in 2006
Motivatie zelfregulatie in het MBO (2000-2006)
| Project: | 411-21-302 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. M. Boekaerts, verbonden aan Universiteit Leiden, Faculteit der Sociale Wetenschappen, Pedagogische Wetenschappen |
| Uitvoerder: | Daphne M. Hijzen |
| Resultaat: | Dit proefschrift van Daphne M. Hijzen verkent de samenhang tussen de motivatie, gerepresenteerd door persoonlijke doelen, en de kwaliteit van samenwerkend leren van eerste- en tweedejaars studenten in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Lees verder… |
Competentieontwikkeling van onderwijspersoneel / Competence Development of Teaching
Afgerond in 2011
Computer supported collaborative learning in continuing professional development (2005-2011)| Project: | 411-05-351 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. P.R.J. Simons, Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | Patricia Brouwer |
| Resultaat: |
Docenten in het voortgezet onderwijs werken matig samen. Vooral in docententeams waar de diversiteit in dienstjaren en in beroepservaring groot is, wordt minder samengewerkt. Als er binnen een docententeam een grote diversiteit bestaat tussen het opleidingsniveau en sekse van de docenten, blijkt er juist meer samengewerkt te worden. |
| Project: | 411-05-353 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. N. Verloop, Universiteit Leiden |
| Uitvoerder: | Marjolein Dobber |
| Resultaat: |
Goed leren samenwerken is belangrijk voor docenten in opleiding. Het stimuleert hun leerproces en bereidt hen voor op de praktijk in de school. Bovendien is het onderwijs aan leerlingen gebaat bij goed samenwerkende leraren. Maar samenwerken is nu nog geen leerdoel of expliciet onderdeel in de opleidingen. Dat moet en kan beter. |
Afgerond in 2010
Kwaliteit van zelfregulatie van leerprocessen in nieuwe opleidingsarrangementen (2003-2010)
| Project: | 411-03-304 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J.D.H.M. Vermunt, Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | Maaike Endedijk |
| Resultaat: | Universitair afgestudeerden kunnen in een jaar hun bevoegdheid tot eerstegraads docent halen. De eenjarige lerarenpleiding moet aanstaande docenten beter moet leren hoe ze zelf kunnen blijven leren. Lees verder… |
De invloed van inductie-programma's op de professionele ontwikkeling van beginnende leraren (2002-2009)
| Project: | 411-02-203 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. D. Beijaard, Technische Universiteit Eindhoven |
| Uitvoerder: | Chantal Kessels |
| Resultaat: | Voor beginnende docenten is het niet makkelijk om voor het eerst voor de klas te gaan staan. Daarom krijgen ze steeds vaker begeleiding van mentoren van de school waar ze werken. De mentoren bieden veel emotionele steun, maar de begeleiding heeft minder effect op de professionele ontwikkeling. Lees verder… |
Afgerond in 2009
De rol van leertrajectbegeleiders bij de integratie van kennis, vaardigheden en attitude (2002-2009)
| Project: | 411-02-364 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. R.F. Poell, Universiteit van Tilburg |
| Uitvoerder: | A. Seezink |
| Resultaat: | Via competentiegericht leren werken leerlingen aan het vergroten van hun persoonlijke vermogens – ook in het vmbo. Docenten uit het vmbo vinden het echter lastig om competentiegerichte leeromgevingen te ontwikkelen. Het personeelsbeleid op de scholen is vaak niet aangepast aan de nieuwe rol die de docenten spelen bij het competentiegericht leren. Lees verder… |
De ontwikkeling van de leraar-leerlingrelatie en de interpersoonlijke competentie van leraren (2003-2009)
| Project: | 411-03-313 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. Th. Wubbels, Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | T. Mainhard |
| Resultaat: | De relatie tussen docent en klas is belangrijk voor de leerprestaties van leerlingen en hun plezier in het leren. Docent-klasrelaties zijn gedurende een schooljaar erg stabiel. Consequentie daarvan is dat als docenten eenmaal een slechte start maken, ze de relatie nauwelijks meer ten goede kunnen keren. Lees verder… |
De totstandkoming en generaliseerbaarheid van competentiebeoordelingen van Mbo-docenten (2003-2008)
| Project: | 411-02-207 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. Dr. P.F. Sanders, Citogroep |
| Uitvoerder: | M.E.J. Bakker |
| Resultaat: | De Design en evaluatie van videodossiers; betrouwbaarheid, generaliseerbaarheid en validiteit van authentieke competentiebeoordelingen van docenten Summary Design and evaluation of video portfolios: Reliability, generalizability, and validity of an authentic performance assessment for teachers. Lees verder… |
Afgerond in 2008
Toetsen gericht op de integratie van kennis, vaardigheden en attitudes (2003-2008)
| Project: | 411-02-363 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. P.A. Kirschner, verbonden aan Universiteit Utrecht, Departement Pedagogische en Onderwijskundige Wetenschappen, Onderwijskunde |
| Uitvoerder: | Liesbeth Baartman |
| Resultaat: | De kwaliteit van assessments in competentiegericht onderwijs wordt niet alleen bepaald door hun validiteit en betrouwbaarheid, maar ook door criteria die voortkomen uit de veranderde kijk op wat goed leren en beoordelen inhoudt. Met behulp van een zelfevaluatie zijn mbo-scholen in staat zelf de kwaliteit van hun assessments te bepalen. Lees verder… |
Informeel leren van docenten in de beroepspraktijk (2003-2007)
| Project: | 411-01-253 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. F.A.J. Korthagen verbonden aan Universiteit Utrecht, Interfacultair Instituut voor Lerarenopleiding Onderwijsontwikkeling en Studie |
| Uitvoerder: | Annemarieke Hoekstra |
| Resultaat: | Ervaren docenten voortgezet onderwijs leren voortdurend tijdens hun werk, ook als zij niet in hun leren worden ondersteund. Zonder ondersteuning is het leerproces echter niet altijd optimaal. Lees verder… |
Evaluatie van docentcompetenties (2002-2007)
| Project: | 411-21-205 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. N. Verloop verbonden aan Universiteit Leiden, ICLON |
| Uitvoerder: | Mirjam Nijveldt |
| Resultaat: | De kwaliteit van beoordelingen van docentcompetenties kan worden vergroot door meer aandacht te geven aan de processen op basis waarvan de beoordeling tot stand komt. Lees verder… |
Afgerond in 2007
Het leren van docenten in theoretisch perspectief (2003-2007)
| Project: | 411-01-254 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. J.D.H.M. Vermunt verbonden aan Universiteit Utrecht, IVLOS |
| Uitvoerder: | Dr. I. Bakkenes |
| Resultaat: | De centrale vraagstelling van dit onderzoeksproject is: Welke leeractiviteiten ontplooien docenten in verschillende typen leeromgevingen en welke relaties zijn er tussen deze leeractiviteiten, type leeromgeving, persoonlijke en contextuele factoren, en veranderingen in cognities en/of gedrag? De context van het onderzoeksproject betrof een landelijke innovatie in het Nederlands voortgezet onderwijs bedoeld om het actief en zelfstandig leren door leerlingen te bevorderen, die een grondige verandering in de pedagogisch-didactische rol van de docent inhield. Lees verder… |
Strategieën van schoolleiders m.b.t. onderwijskundige sturing (2000-2007)
| Project: | 411-21-403 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. A.M.L. van Wieringen, verbonden aan Universiteit van Amsterdam, SCO-Kohnstamm Instituut |
| Uitvoerder: | Drs. G. Schmidt |
| Resultaat: | Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat effectieve leiders in staat zijn om meerdere rollen te vervullen. Wij vonden dat de rollen niet in gelijke mate door schoolleiders worden vervuld. Schoolleiders zouden bewust gemaakt kunnen worden van de rollen die ze kunnen aannemen en van het feit dat een breed repertoire aan rollen belangrijk is. Hierdoor kunnen zij op effectievere wijze hun taak als schoolleider invullen. De taken die schoolleiders in hun portefeuille hebben, bepalen grotendeels welk gedrag wordt waargenomen door docenten. Het is dus belangrijk dat schoolleiders goed nadenken over welke taken ze willen houden en welke ze aan een ander overdragen. Lees verder… |
Leren van docenten in de beroepspraktijk (2003-2006)
| Project: | 411-01-250 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. Th. Wubbels, Universiteit Utrecht |
| Resultaat: | We weten al aardig wat over hoe leerlingen leren. Maar hoe leren leraren precies? Wat gebeurt er in hun hoofd als zij zich nieuwe manieren van lesgeven eigen willen maken, bijvoorbeeld in het kader van de Tweede Fase van het voortgezet onderwijs? De onderzoekers van het aandachtsgebied ‘Leren van docenten in de beroepspraktijk’ keken naar persoonlijke factoren bij de docenten zelf, naar interactie met collega’s en naar de verschillende situaties waarin leraren leren. Zo kregen ze meer inzicht in leerprocessen, leeropbrengsten en de relatie daartussen. Lees verder in het interview met Theo Wubbels uit Onderwijs onderzocht (2009) |
De school als leercontext / The School as Learning Context
Afgerond in 2010
Ties with Potential: Nature, antecedents, and consequences of social networks in school teams (2005-2010)
| Project: | 411-03-506 |
| Hoofdaanvrager: | prof. dr. S. Karsten, Universiteit van Amsterdam |
| Uitvoerder: | N. Moolenaar |
| Resultaat: | In scholen met hechte lerarenteams is er meer onderling vertrouwen en meer gezamenlijke besluitvorming dan in scholen met minder hecht verbonden leraren. Dit is niet alleen gunstig voor de leerkrachten, maar ook voor de leerlingen. Lees verder… |
Afgerond in 2008
Sociale vergelijkingsprocessen in de klas en de invloed ervan op onderwijsresultaten (2003-2008)
| Project: | 411-21-702 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. A.P. Buunk, verbonden aan Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen, Psychologie Algemeen |
| Uitvoerder: | Maike Wehrens |
| Resultaat: | Het vergelijken van cijfers in het voortgezet onderwijs kán leiden tot hogere leerprestaties. Vooral leerlingen die hun resultaten vergelijken met die van beter presterende klasgenoten gaan op de lange termijn er op vooruit. Zij moeten dan wel het gevoel hebben dat ze het relatief goed doen. Lees verder… |
Afgerond in 2007
De pedagogische functie van onderwijs op klas- en schoolniveau (2000-2006)
| Project: | 411-21-601-PROG |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. W.M.M.H. Veugelers, Universiteit voor Humanistiek |
| Resultaat: | De laatste tien tot vijftien jaar is er in de politiek en in het maatschappelijke debat weer meer aandacht gekomen voor de socialiserende taak van het onderwijs. Onderwijs zou meer gericht moeten zijn op de persoonsontwikkeling met aandacht voor waarden en normen. Door de modernisering en globalisering van de samenleving worden ook hogere eisen gesteld aan het functioneren van burgers. De samenleving moet intensiever aandacht besteden aan het invoegen van burgers in die samenleving. Hoe kan de school hieraan bijdragen? En hoe kunnen leraren hier actief in hun lessen, in hun begeleiding en in hun houding aan werken? Lees verder in het interview met Wiel Veugelers uit Onderwijs onderzocht (2009) |
Afgerond in 2006
Differentiële schooleffecten: de specifieke bijdrage van de school aan de mate waarin de meritocratische doelstellingen worden gerealiseerd / Differential school effects: the specific contribution of the school to the degree of realization of the meritocratic goals (2000-2004)
| Project: | 411-21-504 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. Dr. R.J. Bosker, Rijksuniversiteit Groningen |
| Uitvoerders: | Sandra Beekhoven, nu Sardes, Utrecht, Eddy de Bruyn, Universiteit van Amsterdam, Annemarie van Langen, Radboud Universiteit Nijmegen, Hans Luyten, Universiteit Twente, Lyset Rekers-Mombarg, Rijksuniversiteit Groningen |
| Resultaat: | In het hedendaagse Nederlandse onderwijs willen we niet dat de afkomst van een kind ook zijn of haar toekomst bepaalt. Een kind moet de ‘sporten van de onderwijsladder’ op eigen kracht beklimmen. Het maakt niet uit wat het opleidingsniveau van de ouders is, wat de etnische afkomst van het kind is en of het een jongen of een meisje betreft. Althans – dat is het ‘meritocratische ideaal’. Naarmate het onderwijs er meer in slaagt om aan dit ideaal bij te dragen wordt het toegankelijker genoemd. De onderzoekers van het aandachtsgebied ‘Het meritocratisch gehalte van het voortgezet onderwijs’ keken in hoeverre de werkelijkheid het ideaal benadert. Lees verder in het interview met Roel Bosker uit Onderwijs onderzocht (2009) |
Scholen en sociale cohesie / Schools and Social Cohesion
Afgerond in 2010
De preventieve effecten van EQUIP; een multicomponenten wederzijdse hulp benadering op externaliserend probleemgedrag bij VMBO scholieren: een multilevel interventie studie (2004-2009)
| Project: | 411-04-604 |
| Hoofdaanvrager: | Dr. D. Brugman, Universiteit Utrecht |
| Uitvoerder: | Floor van der Velden |
| Resultaat: | Een groot gedeelte van de VMBO-leerlingen loopt kans op het ontwikkelen van antisociaal gedrag. Dat stelt promovenda Floor van der Velden in haar dissertatie. Met behulp van preventieprogramma's kunnen scholen dit gedrag inperken. Van der Velden onderzocht het effect van het preventieprogramma 'EQUIP voor het Onderwijs' op probleemgedrag, denkfouten en morele ontwikkeling van VMBO-2-leerlingen. Lees verder… |
Afgerond in 2009
Etniciteit leerling speelt mee bij ervaring spanningen in de klas (2002-2007)
| Project: | 411-21-603 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. G.W. Meijnen em., Universiteit van Amsterdam, SCO-Kohnstamm Instituut |
| Uitvoerder: | Dr. H. Radstake |
| Resultaat: | In het vmbo doen zich niet meer spanningsvolle situaties voor dan in havo en vwo-klassen. Dit blijkt uit promotieonderzoek van Hester Radstake. Zij onderzocht spanningen in etnisch gemengde klassen door leerlingen en leraren verspreid over heel Nederland via vragenlijsten potentieel spanningsvolle situaties voor te leggen. Leraren en leerlingen vonden de voorgelegde situaties lang niet altijd spanningsvol of gerelateerd aan etnische diversiteit. Lees verder… |
Afgerond in 2008
Network formation, socio-emotional development, school based interventions and juvenile problem behaviour/Netwerkvorming, sociaal-emotionele ontwikkeling, interventies op school en probleemgedrag onder jongeren (2003-2006)
| Project: | 411-04-614 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. P.H. van der Laan verbonden aan Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving |
| Uitvoerders: | Frank Weerman, Miriam Wijkman en Paul van der Laan |
| Resultaat: | Oud-vmbo-leerlingen met een problematische schoolloopbaan zijn relatief vaker betrokken bij criminaliteit dan oud-vmbo'ers die een vervolgopleiding doen. De schoolloopbaan speelt echter een veel minder grote rol dan factoren die al tijdens de middelbare schooltijd aanwezig zijn. Dat concluderen de onderzoekers Weerman, Wijkman en Van der Laan, allen werkzaam op het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving. Lees verder… |
Waardenvormend onderwijs in een multiculturele leergemeenschap (2002-2006)
| Project: | 411-21-602 |
| Hoofdaanvrager: | Prof. dr. G.T.M. ten Dam verbonden aan Universiteit van Amsterdam, Instituut voor de Lerarenopleiding |
| Uitvoerder: | Jaap Schuitema |
| Resultaat: | Werken in kleine groepjes is een effectieve manier om leerlingen te leren hun mening te onderbouwen en om burgerschapsvorming te integreren in het geschiedenisonderwijs. Lees verder… |
Lees verder op de volgende pagina
laatst gewijzigd op 31 januari 2012