Oer-Hollands landschap in gevaar

24 november 2008

Specifiek landbouwbeleid nodig voor groene gebieden Randstad

Oer-Hollandse landschappen lopen gevaar door het huidige overheidsbeleid. De groene gebieden in de Randstad met cultuurhistorische waarde zullen verdwijnen als er voor deze gebieden geen specifiek landbouwbeleid wordt ontwikkeld. Hiervoor zijn forse investeringen en adequate regelgeving vanuit de centrale overheid nodig. Dit stelt Evelien van Rij, die op 12 december aan de Technische Universiteit Delft promoveert.

Evelien van Rij onderzocht mogelijke verbeteringen van regels en beleidsprogramma’s voor groene gebieden aan de rand van de stad. Haar belangrijkste aanbeveling is om in het landbouwbeleid een onderscheid te maken tussen cultuurhistorische agrarische recreatiegebieden in de Randstad, oftewel oer-Hollandse landschappen, en overige agrarische gebieden in de rest van Nederland.

Langetermijnplanning

In het beleid voor mooie oer-Hollandse landschappen in de Randstad moet slow planning centraal staan: de planologische regels, de eigendomsstructuur en de aantrekkelijkheid van de gebieden moeten samen de stedelijke dynamiek uit deze gebieden houden en het voortbestaan van deze gebieden op lange termijn garanderen. Ruimtelijke ordening en in het bijzonder bestemmingsplannen zijn belangrijk, maar bieden zonder aanvullend landbouwbeleid onvoldoende bescherming. Aangezien de overheid steeds minder kiest voor aanvullend beleid, zoals herverkaveling en grondaankopen, staat het behoud van de groene gebieden ernstig onder druk.

Cultuurhistorie kost geld

Van Rij onderzocht de reconstructie van Midden-Delfland, de rood-voor-groen-ontwikkeling in de Bloemendalerpolder en het nationale landschap Laag Holland. De meest effectieve aanpak om groene gebieden te behouden, bestaat uit een combinatie van fysieke ingrepen waarmee groene gebieden aantrekkelijk worden gemaakt, ruimtelijke ordeningsmaatregelen om via bestemmingsplannen gebieden aan te wijzen als bufferzones en grondaankopen, bijvoorbeeld om gebieden uit handen van ontwikkelaars te houden. Agrarisch grondeigendom kan vitaal gehouden worden door herverkaveling en verpachting van overheidsgrond voor een lage prijs. De financiële opgave van een dergelijke aanpak is echter groot. Nieuwe concepten als rood-voor-groen-constructies, waarbij opbrengsten van nieuwbouw worden geïnvesteerd in groen, zijn weliswaar geschikt voor minder aantrekkelijke landschappen met een geringe recreatieve functie, maar dragen doorgaans niet bij aan het behoud van een groen gebied met cultuurhistorische waarde. Alleen al het vermoeden dat nieuwbouw mogelijk wordt, kan grondprijzen opdrijven en het landschap bedreigen.

Geld en regels vanuit het Rijk

Van Rij ziet in het proces om groene gebieden te behouden een essentiële rol weggelegd voor de centrale overheid omdat zij in staat is om budgetten beschikbaar te stellen en nieuwe (wettelijke) regels te maken. Nederlandse gemeenten en grondeigenaren hebben doorgaans de neiging te kiezen voor nieuwbouw.

Het promotieonderzoek ’Improving institutions for green landscapes in metropolitan areas’ werd uitgevoerd bij het Onderzoeksinstituut OTB van de Technische Universiteit Delft in het kader van het NWO-programma Gamma-Onderzoek Milieu, Omgeving, Natuur (GaMON). Het onderzoek is geaffilieerd aan het Habiforumprogramma Vernieuwend ruimtegebruik.

..............................

Meer informatie bij:

• drs. Evelien van Rij (Technische Universiteit Delft)
• t.: +31(0)15 278 25 55, h.e.vanrij@tudelft.nl
• promotie: 12 december
• promotor: Prof. dr. W.K. Korthals Altes

Een recensie-exemplaar van het proefschrift is verkrijgbaar bij IOS Press, info@iospress,nl, +31(0)20 688 33 55.