Overzicht projecten ronde 2008
Het onderzoeksprogramma Omstreden Democratie gaat over het functioneren en de kwetsbaarheid van de democratie. Senior onderzoekers konden voor de subsidieronde in 2008 aanvragen indienen voor een van de twee volgende subsidievormen: Kortlopend Toegepast Onderzoek en Verkennende Studies.
Kortlopend toegepast onderzoek
De stuurgroep Omstreden Democratie heeft op voordracht van de programmacommissie de volgende voorstellen voor kortlopend toegepast onderzoek gehonoreerd:
Aanvrager: Dr. W. Schinkel (Erasmus Universiteit Rotterdam)
Titel: The Virtualization of Citizenship in Dutch National and Local Citizenship Policies
Dit project analyseert de overgang van de prominentie van formeel burgerschap naar
moreel burgerschap in burgerschapsbeleid in Nederland van de afgelopen 20 jaar. In
Nederland is 'integratie' sinds 1994 gedefinieerd als 'burgerschap'. Dat betekent dat een
groep personen ontstaat die formeel burger zijn, maar niet volledig 'geïntegreerd' zijn en
wiens burgerschap aldus geproblematiseerd wordt. Dit behelst een 'virtualisering van burgerschap' in die zin dat burgerschap een potentie in plaats van een actualiteit wordt en
in de zin dat het een virtus, een deugd wordt. Dit project maakt een analyse van de virtualisering van burgerschap en van beelden van de 'actieve burger' in nationaal en lokaal burgerschapsbeleid. Dit levert waardevolle informatie op omtrent de veranderingen die de democratie ondergaat in een tijd van migratie, multiculturaliteit en mondialisering.
Dr. W.H. van Schuur (Rijksuniversiteit Groningen)
Titel: Decline in Political Party Membership
Burgers vinden dat ze te weinig invloed hebben op de politiek, maar maken van hun eigen partijpolitieke participatie (nog) geen prioriteit. Ruim een kwart van de Nederlanders geven aan het lidmaatschap van een politieke partij als goede mogelijkheid te zien om de politiek te beïnvloeden. Echter, minder dan drie procent van de Nederlandse kiezers is lid van een politieke partij.
In de hier voorgestelde studie onder leden, ex-leden en niet-leden van politieke partijen proberen we, in samenspraak met die partijen, te achterhalen welke beleidsalternatieven de overheid en de politieke partijen hebben om het ledental van politieke partijen te doen toenemen. Hierbij zullen we kijken naar kenmerken van niet-leden, en hun percepties van politieke partijen, maar ook naar de ervaringen van leden en ex-leden over het functioneren van de politieke partijen zelf. Beleidsalternatieven worden gezocht zowel in betere voorlichting over wat politieke partijen doen, alsook in voorstellen over verandering in partijcultuur, die het lidmaatschap van een politieke partij aantrekkelijker kunnen maken.
Verkennende studies
De stuurgroep Omstreden Democratie heeft op voordracht van de programmacommissie de volgende voorstellen voor verkennende studies gehonoreerd:
Aanvrager: Dr. S.P. Dudink (Radboud Universiteit Nijmegen)
Titel: The Body of Democracy: Conceptualisations of Democracy in Dutch Debates on (Homo)sexuality and Multiculturalism, 1991-2007
In recente Nederlandse debatten over multiculturalisme en integratie neemt homoseksualiteit een opvallende plaats in. Acceptatie en gelijke behandeling van homoseksuelen verschijnt in deze debatten geregeld als een belangrijk aspect van Nederland als democratische samenleving. Minder dan dertig jaar nadat het uit het Wetboek van Strafrecht verdween, heeft homoseksualiteit in Nederland een plaats verworven in definities van democratie. In dit project wordt onderzocht waarom homoseksualiteit zo een belangrijk aspect is geworden van conceptualiseringen van democratie in Nederlandse debatten over multiculturalisme en integratie. Daarnaast komt de vraag aan de orde welke conceptualiseringen van democratie voortkomen uit de verknoping van acceptatie en gelijke behandeling van homoseksualiteit met democratie.
Aanvrager: Prof. dr. Th. A.J. Toonen (Technische Universiteit Delft)
Titel: The Administrative Behaviour of the Heads of European Union Agencies: From National Democracy to Supranational Eurocracy?
Het aantal onafhankelijke agentschappen op Europees niveau is de laatste jaren sterk gegroeid. Deze groei kan belangrijke gevolgen hebben voor de bestaande machtsverhoudingen in de lidstaten. Dit onderzoek verkent de autonomie die de directeuren van deze EU agentschappen hebben en de manieren waarop ze verantwoordelijk worden gehouden. Het onderzoek probeert het gedrag van de directeuren van EU agentschappen te duiden in het licht van het ontstaan van een supranationale 'Eurocratie' die haar tentakels uitspreidt tot ver in nationale democratieën.
Aanvrager: Dr. E. van der Zweerde (Radboud Universiteit Nijmegen)
Titel: Islamic Democratic Repertoires
De vraag is of en, zo ja, hoe de islamitische traditie zich verder kan ontwikkelen in de richting van een meer principiële deelname aan de liberale democratische rechtsstaat dan tot dusver volgens de leer mogelijk is. In deze Verkenning wordt de haalbaarheid onderzocht van een vergelijkend onderzoek tussen de islam en de ontwikkeling die de christelijke (protestantse, orthodoxe en rooms-katholieke) tradities hebben doorgemaakt. Deze tradities kennen immers ook een theocratisch verleden, maar hebben zich ontwikkeld tot geloofsgemeenschappen die de democratische rechtsstaat uit innerlijke overtuiging steunen. De vraag is welke argumentaties in welke omstandigheden daarbij een rol hebben gespeeld, welke 'repertoires'binnen deze tradities ontwikkeld zijn en of zich vergelijkbare ontwikkelingen in de islamitische traditie kunnen voordoen.