Groen licht voor kunstster

11 juli 2008

Laserpointer op de William Herschel Telescoop


Een groene laserstraal, die een kunstster projecteert op vijftien kilometer hoogte, helpt ons scherpere beelden te krijgen van sterren en sterrenstelsels. Dr. Louis Vertegaal, directeur NWO Exacte Wetenschappen, neemt op 16 juli deze laser hemelpointer van de William Herschel Telescoop officieel in gebruik. Hiermee blijft het Canarische eiland ook voor de astronomie zijn naam waarmaken als La Isla Bonita.

Een team astronomen van de Isaac Newton Group of Telescopes op La Palma heeft samen met wetenschappers van de Universiteit van Durham, de Universiteit Leiden en ASTRON een Adaptief Optisch Lasersysteem ontwikkeld voor de William Herschel Telescoop (WHT). Het lasersysteem van 2,5 miljoen euro, is grotendeels gefinancierd door NWO.
Met het lasersysteem kunnen veel scherpere beelden worden gemaakt dan vanaf La Palma gebruikelijk was. Normaalgesproken vertroebelen trillingen van de atmosfeer, veroorzaakt door temperatuurverschillen, telescoopbeelden vanaf de grond. Maar met behulp van het lasersysteem kan het twinkelende effect van de aardatmosfeer voor een groot deel worden gecorrigeerd. De WHT is de eerste telescoop ter wereld met dit lasersysteem en kan zo in competitie blijven met de telescopen op Hawaï en in Chili.

Nieuw aan dit systeem is de mogelijkheid om een kunstster te projecteren. Normaalgesproken zijn astronomen afhankelijk van heldere sterren als referentiepunt, maar daarmee kan slechts één procent van de hemel scherpgesteld worden. Door de projectie van een kunstster is het mogelijk om zelf een referentiepunt te creëren.
De WHT speelt een belangrijke rol voor astronomisch onderzoek. De ervaringen die met het lasersysteem worden opgedaan zijn van vitaal belang voor de ontwikkeling van bijvoorbeeld de Extremely Large Telescope, met een diameter van 42 meter. Dergelijke toekomstige telescopen worden namelijk eveneens gebaseerd op adaptief optische systemen. NWO heeft daarom recentelijk met de internationale partners besloten om de deelname aan de WHT na 2009 te continueren.

Laserpointer op de William Herschel Telescoop
Het Adaptief Optisch Lasersysteem in gebruik op de William Herschel Telescoop op La Palma. Copyright: Javier Méndez

Laserpointer op de William Herschel Telescoop Links een beeld van Uranus zonder het lasersysteem (resolutie 0,7 boogseconde) en rechts met gebruik van het lasersysteem (resolutie 0,2 boogseconde). Dit is meer dan een verdriedubbeling van de scherpte. Copyright: René Rutten, Javier Méndez en het GLAS team.

.............................. 

Meer informatie bij: