Smakelijke maaltijd onbereikbaar

19 juni 2008

Rubiconlaureaat Chris Smit concludeert dat kleine zoogdieren, zoals konijnen en muizen, een grote rol spelen in het ontstaan van diversiteit in de natuur. Smit onderzocht de vestiging van struikgewas in de begraasde natuur. Het blijkt dat stekelig struikgewas belangrijke bescherming aan planten- en dierensoorten biedt tegen begrazing. Smit laat verder zien dat natuurlijke verstoringen als overstromingen en ziekten onder dieren zeer belangrijk zijn voor de variatie in natuurgebieden.

Smit ontdekte een groot aantal sleedoornzaailingen, tussen de vijf en tien jaar oud in het Junner Koeland, een zeer soortenrijk en eeuwenlang extensief begraasd natuurgebied van 100 ha langs de Overijsselse Vecht. De afgelopen dertig jaar waren jonge sleedoorns daar nauwelijks waargenomen. Deze observatie viel samen met een sterke afname van konijnen sinds het eind van de jaren negentig, veroorzaakt door de virusziekte VHS.
De vestiging van struikgewas is een belangrijk proces dat leidt tot meer variatie en diversiteit in een landschap. Stekelig struikgewas, als sleedoorn en meidoorn, biedt een belangrijke thuishaven voor veel plant- en diersoorten. De stekels beschermen deze planten en dieren tegen begrazing van grote zoogdieren.

Uit experimenten van Smit bleek dat sleedoornzaden die onder het struikgewas lagen snel werden opgegeten door kleine zoogdieren, zoals muizen. De stekels boden tegen hen dus geen bescherming. Echter, Smit ontdekte dat de zaailingen in het Junner Koeland relatief vaak in voor grazers onsmakelijke, hoge vegetatie op bij recentelijk overstroomde delen stonden. Sleedoornzaden die tussen de onsmakelijke vegetatie lagen, hadden betere overlevingskansen. Grote en kleine grazers beperken dus samen de uitbreiding van sleedoorn, maar de relatieve invloed van kleine grazers bleek het hoogst. Het huidige natuurbeheer zal zich meer bewust moeten worden van het belang van kleine zoogdieren en natuurlijke verstoringen voor de variatie in begraasde natuur.

Natuurlijke variatie
Grote grazers zijn inmiddels veel geďntroduceerd in Nederlandse natuurgebieden. Eén van de hoofddoelen van deze introductie is om meer natuurlijke variatie in het landschap te krijgen. Meer variatie leidt tot meer plant- en diersoorten. Dat is iets waar veel mensen - van natuurbeschermer tot recreant - blij mee zijn. Een jong eikenboompje, voor grote grazers een smakelijk maal, is alleen binnen een stekelig struikgewas beschermd tegen deze grote grazers. Uiteindelijk leidt dit tot prachtige alleenstaande eiken omringd door een mantel van struikgewas.

.............................. 

Meer informatie: