Handleiding voor het schrijven van persberichten

Deze handleiding beschrijft de regels voor de stijl en opbouw van een persbericht en voor een zogeheten '40-woorden publiekssamenvatting'.

Schrijfstijl persbericht

Schrijf in normale taal. Geen jargon, geen Engels. De buurvrouw moet het snappen.
Gebruik korte zinnen en korte alinea's. Vermijd bijzinnen en ingewikkelde constructies.
Vermijd lijdende vormen. Dat zijn constructies met 'worden' en 'zijn'. Dus niet 'Het onderzoek wordt door de taalwetenschapper uitgevoerd.', maar 'De taalwetenschapper voert het onderzoek uit.'
Vermijd dubbele onzekerheid. Dus niet 'Dit schilderij zou mogelijk van Rembrandt kunnen zijn.', maar 'Dit schilderij kan van Rembrandt zijn'.

Opbouw persbericht

A. Titel
Kort, liefst met werkwoord erin en een beetje aantrekkelijk.

B. Lead
Hooguit 44 woorden. De lead is een soort samenvatting met antwoord op de vragen: 'wie, wat, waar, wanneer, hoe, waarom'. In de lead ligt de nadruk op het nieuwsfeit. Een uitgebreide uitleg volgt later in het bericht zelf.

C. Tekst
Hooguit 350 woorden. Hierin komen de antwoorden op de vragen 'wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe' in uitgebreidere vorm terug.

Belangrijkste eerst, algemeenheden laatst. Dit is dus precies omgekeerd aan wat de meeste mensen gewend zijn. De achtergrondinformatie staat onderaan het bericht, het nieuws voorop. Het bericht moet 'oprolbaar' zijn. De journalist moet van onderaan alinea's weg kunnen halen, zonder het nieuws kwijt te raken.
Beperk je in de tekst tot de belangrijkste bevinding van het onderzoek of het belangrijkste nieuwsfeit. Het bericht moet geen samenvatting zijn van een compleet onderzoek, maar een duidelijke rode draad hebben.
Haal, als het even kan, de maatschappelijk relevantie van het onderzoek of nieuwsfeit erbij.
Geef een voorbeeld. Bij een onderzoek kun je bijvoorbeeld een proef eruit lichten inclusief resultaat. Zo'n voorbeeld werkt zeer verhelderend.

Voorbeelden

Voorbeelden van persberichten:
Afhaalchinees in de Waddenzee
Antwerpse schilder en briljant marktdenker
Geboortegolven en geboortestops in het heelal
Echtscheiding verlaagt kans op nieuwe, succesvolle relatie
Daders en slachtoffers bouwen Mozambique samen op

40-woordenpubliekssamenvatting

Bij persberichten over Veni, Vidi, Vici en andere toekenningen, gebruikt NWO vaak de '40-woordenpubliekssamenvatting'. Hier, in één alinea, de regels voor zo'n samenvatting:
<populaire titel (zgn. 'loktitel' in ongeveer vijf woorden>
<titulatuur> <voorletters> <(roepnaam tussen haakjes)> <achternaam> <(m/v)> <geboortedatum>, <univ> - <vakgroep>
Veertig woorden over je onderzoek. Normale taal. Noem man en paard en wees concreet. Dus niet 'het mechanisme achter apoptose wordt onderzocht', maar 'we bekijken met de microscoop of cellen met een reden zelfmoord plegen.' Schrijf het stukje zo dat je geneigd bent om overal de volgende termen tussen te zetten: 'in grote lijnen', 'kort door de bocht', 'ruwweg', 'onwetenschappelijk geformuleerd', maar zet die termen er NIET in!

Voorbeelden: Veni | Vidi | Vici | Mozaïek | Rubicon

Nota bene

Bovenstaande tekst gaat niet in op het tijdschema, de correctierondes en de details van de verzending.

Contact

Bij NWO beslist de afdeling Voorlichting en Communicatie of iets een persbericht wordt of niet. Voor vragen, mail naar nwo_nieuws@nwo.nl of bel 070 3440713.