Synthetische biologie verschijnt op de radar

8 oktober 2007

Voor wie 'het allemaal al eens eerder heeft meegemaakt' is het toch altijd weer opvallend om te zien hoe, door er een nieuw etiket op te plakken, een breder deel van de samenleving geïnteresseerd raakt in, en gelijkertijd gealarmeerd wordt door, het continuüm aan nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen. Er zou sprake zijn van een 'paradigma-shift', waarbij de mens het DNA 'schrijft' in plaats van 'leest'. En dat allemaal door aspecten van moleculaire biologie, bio-informatica en nano-technologie, gecombineerd, van een nieuw etiket, en media-aandacht, te voorzien.

Als je door deze ervaring cynisch bent geworden (en u bevindt zich daarmee in het gezelschap van, onder meer MIT-professor Greg Stephanopoulos), klinkt het vervolgens ongeveer als volgt.
Voor wie is blijven hangen in het debat over genetische modificatie, en het debat over "eten en genen" geleid door Jan Terlouw:

• het debat over 'genomics', en het álles weten over elk genoom (het opschrijven van de basenvolgorde van het DNA in een razendsnel toenemend aantal levende wezens, waaronder, al heel snel, de mens) heeft u dan eigenlijk gewoon gemist.
• U kunt de overige debatten over omics-achtervoegsels wel vergeten, nanotechnologie en nano-wetenschappen overslaan en
• aanhaken bij: 'synthetische biologie'.
  U zult dezelfde spelers en geluiden weer tegenkomen, dus u hoeft zich geen zorgen te maken dat het onwennig voelt.

Voor wie, gebruikmakend van nieuwe kreten als richtingaanwijzers binnen de levenswetenschappen, geïnteresseerd is en blijft in veelbelovende wetenschapsrichtingen: gegroet!
Het bezoek van Drew Endy (MIT) tijdens een door het Rathenau instituut georganiseerde bijeenkomt, verschafte een goed inzicht in wat synthetische bioologie nu eigenlijk inhoudt. Hij is lid van de Bio Fab groep, samen met onder meer Jay Keasling, directeur van  het Instituut voor Synthetische Biologie in Californië. Men zoekt naar stukjes DNA die een bepaalde functie verzorgen, met name regulerende stukjes DNA die op één of meerdere (omgevings)prikkels reageren door het daaropvolgende gen méér, minder, of in het geheel niet te vertalen in een eiwit. Uiteraard kunnen ook binnen het gen voor dat eiwit specifieke functies, en terugkoppelingsmodules worden onderscheiden. In de beeldspraak die bij deze nieuwe technologie hoort (of juister: bij deze nieuwe'manier van kijken naar zich ontwikkelende technologieën) spreekt men van bouwsteentjes, "biobricks". Men zoekt, als het ware, naar een volledig assortiment aan bouwsteentjes, als een soort genetisch lego, waaruit men, vanuit een catalogus van internationaal via de post te bestellen onderdeeltjes, elke gewenste biologische en/of industriële functie 'bottom up' zou moeten kunnen opbouwen, of die nu in de natuur als zodanig aangetroffen wordt of niet. Anderzijds kun je natuurlijk ook bestaande 'handige' organismen, volgens de 'top down-benadering' uitkleden tot een 'kale productiemachine' om daar vervolgens de gewenste samengestelde genetische productiespecificaties naar over te brengen.
In het artikel van Marianne Heselmans wordt ook duidelijk dat de Amerikaanse fakkeldragers er uitstekend in slagen om durf-kapitaal aan te trekken, maar bijvoorbeeld ook de Gates-foundation financieel te betrekken.

Aan het onder meer door Huib de Vriend (die we natuurlijk óók al kennen van eerdere life sciences trends) geschreven boekje over constructing life/Leven maken, ligt het écht niet. Maar in Diligentia was de accoustiek beroerd, het Engels belabberd ("I'm in favo(u)r of..." werd zelfs "I'm before"!) en het peil van het aftrapje tot 'maatschappelijke discussie' vertrouwd tenenkrommend.

Tijdens de Annual Dutch meeting on molecular and cellular biophysics, daarentegen, ging het er héél wat concreter aan toe. Rutger Hermsen (AMOLF), bijvoorbeeld, gaf aan hoe binnen onze vertrouwde darmbacterie Escherichia coli, de herhaling en overlap van herkenningsplaatsen voor expressiefactoren tot effect léken te hebben dat de genexpressie dusdanig kon reageren op externe omstandigheden en prikkels, als binnen de synthetische biologie met het 'bottom-up' combineren van 'biobricks' werd beoogd.

Ook geruststellend vertrouwd: in de praktijk van de levende natuur is veel van wat mensen aan nieuws bedenken, al lang en breed uitgevonden.

Degenen onder u die het Rathenau-advies en achtergrondstudies willen raadplegen worden door Bionieuws doorverwezen naar www.rathenau.nl.

N.B.
Om aan te geven hoe deze/dergelijke discussies verlopen, is bovenstaand bericht géén neutrale opsomming van feiten en meningen. De standpunten die er in doorklinken zijn overigens nadrukkelijk níet die van NWO, ALW of de auteur.

bron: Intermediair 5 oktober 2007, Rathenau-bijeenkomst in Diligentia (Den Haag) 21 September 2007, Nibi-bijeenkomsten 4 en 5 oktober 2007, Annual Dutch meeting on molecular and cellular biophysics, Veldhoven 1 en 2 oktober 2007, Bionieuws 6 oktober 2007 (Marianne Heselmans)