Achtergrond

Voor de ontwikkeling van het thema Duurzame aarde is medio 2006 een voorbereidingscommissie ingesteld die bestond uit wetenschappers met een verschillende wetenschappelijke achtergrond. De commissie heeft een selectie gemaakt van onderwerpen die in het thema opgenomen zouden kunnen worden en die in beschrijvingen uitgewerkt. Aan de hand hiervan is voorjaar 2007 een Engelstalig document opgesteld dat eerst de maatschappelijke, in het bijzonder de beleidsmatige context van het thema aangaf en ten tweede de beschrijvingen van onderwerpen samenvatte in één pagina elk.
Dit document is vervolgens naar de ministers van VROM, LNV, V&W, OS en OCW gestuurd. Hier kwamen positieve reacties op en er werd opgemerkt dat het thema op het gebied van klimaat, afstemming moest zoeken met het in ontwikkeling zijnde FES-programma Kennis voor Klimaat.

Per 1 juli 2007 trad Prof. Gerbrand Komen (oud directeur Klimaatonderzoek KNMI) aan als kwartiermaker voor het thema. Dit heeft geleid tot uitvoerig overleg met het onderzoeksveld en ministeries. Uit deze reeks van besprekingen zijn er vier met name  belangrijk geweest voor de ontwikkeling van het thema. 

• Op 17-18 december 2007 is er overleg geweest met een aantal sleutelpersonen uit het onderzoeksveld. Dit heeft geleid tot instemming met de hoofdlijnen van het thema. Tevens heeft het geleid tot het voornemen tot nationale afstemming tussen onderzoeksgroepen van programmering en uitvoering van onderzoek op gebied van Duurzaamheid. Dit is vastgelegd in het Nationaal Partnerschap voor Duurzame Aarde onderzoek (NPDA). Het NPDA is een partnerschap dat is bedoeld om een groot aantal partijen dat betrokken is bij onderzoek naar de menselijke effecten op klimaat, milieu en ecosystemen samen te laten werken. Het secretariaat van het NPDA wordt uitgevoerd door NWO.
• Op 4 maart 2008 vond samen met de RMNO overleg plaats met kennisdirecties van VROM, LNV, V&W, OS en EZ. Dit resulteerde in conclusie dat de departementen de hoofdlijnen van Duurzame Aarde onderschrijven als beleidsrelevant.
• Op 21-22 mei vonden twee workshops plaats bij het ministerie van VROM. Daarin werd besproken in welke mate het Thema Duurzame Aarde aansluit op de conclusies over kennislacunes uit het vierde Assessment report van de IPCC (International Panel on Climate Change). Eén workshop richtte zich met name op de conclusies van werkgroep 2 over de gevolgen van klimaatverandering en de tweede workshop richtte zich meer op werkgroep 3 over mitigatie. Bij deze gelegenheid werd het NPDA-document ondertekend door vertegenwoordigers van NWO, het FES-programma Kennis voor Klimaat en het initiatief Duurzame Energie, alsmede minister Cramer (VROM).
• Het kwartiermakerschap van Gerbrand Komen vond zijn afronding in de ondertekening van het convenant Beleidsrelevant wetenschappelijk onderzoek Duurzame Aarde tussen het ministerie van VROM en NWO waarin de wederzijdse rollen van agenderen respectievelijk programmeren van onderzoek zijn onderscheiden.

Uiteindelijk zijn na deze consultaties, en mede gebaseerd op het themadocument van de voorbereidingscommissie, 11 programma's geïdentificeerd (7 kernprogramma’s en 4 geassocieerde programma's). De 4 geassocieerde programma's zijn al gestart als gevolg van snelle ontwikkelingen in het beleid en in het onderzoeksveld, die zich gedurende de voorbereiding van het thema voordeden. Deze programma's zijn het Zee- en Kustonderzoek (ZKO), Duurzame Bereikbaarheid van de Randstad (DBR), het ERA-Net Biodiversa en het ESF-programma Topo-Europe (geologie). De programma's zullen deel uitmaken van de koepel van Duurzame Aarde onderzoek.