NWO's activiteiten in 2006 in vogelvlucht

NWO heeft tot taak kwaliteit en vernieuwing van de Nederlandse wetenschap te bevorderen. Aan deze missie gaf NWO in 2006 nog invulling vanuit de strategie Thema´s met Talent. Het jaar 2006 vormde de opmaat voor de strategie Wetenschap gewaardeerd!, waarin NWO samen met haar vele kennispartners in wetenschap en maatschappij haar mogelijkheden en ambities voor de periode 2007-2010 vastlegde.

De NWO-missie ligt vast in de NWO-wet; de strategie van waaruit NWO in 2006 opereerde, is neergelegd in de strategienota Thema’s met Talent. Uit deze nota zijn de speerpunten:

  • thema’s
  • talent
  • internationalisering
  • infrastructuur
  • communicatie en kennisoverdracht

waarover NWO in haar formele Jaarverslag 2006 rapporteert. Het Jaarverslag geeft – in het bijzonder aan de hand van prestatie-indicatoren en financiële cijfers – een beeld van de voortgang en resultaten van het NWO-beleid.

In het komende jaar zullen de activiteiten van NWO zich concentreren op de drie actielijnen van de strategie Wetenschap gewaardeerd!

  • ruimte voor onderzoekers
  • bundeling van krachten
  • wetenschap voor de samenleving

die op 22 mei 2006 onder grote belangstelling werd gelanceerd. Daarover zal NWO in het jaarverslag van 2007 voor het eerst rapporteren.

Het jaar 2006 in het kort

NWO beschouwt zich als intermediair tussen wetenschap en samenleving. Naast de basissubsidiëring door het ministerie van OCW uit zich dit in nauwe samenwerking met

  • ministerie van EZ (via STW, de Smart Mix, monitoring van BSIK-programma’s);
  • ministerie van VWS (via ZonMw en Academische Werkplaatsen Publieke Gezondheid);
  • ministerie van BZ (WOTRO Science for Global Development);
  • ministerie van AZ (Academisch praktijkatelier);
  • diversie ministeries in NWO-themaprogramma Omstreden democratie;
  • ministeries, kennisinstellingen en bedrijfsleven via regieorganen ACTS, NGI en ICTRegie

Talent
NWO investeert in het intellectueel kapitaal van (jong) wetenschappelijk talent, om zo in de toekomst de wetenschappelijke koppositie van Nederland te kunnen waarborgen. Daarvoor heeft NWO onder andere de volgende instrumenten:

  • NWO-Spinozapremie (4 premies)
  • Vernieuwingsimpuls (208 honoreringen)
  • Rubicon (95 honoreringen)
  • Toptalent (nieuw: 128 aanvragen in 2006, 41 honoreringen in 2007)
  • Casimir (15 honoreringen)
  • Aspasia (gekoppeld aan Vernieuwingsimpuls, 17 honoreringen)
  • Mozaïek (23 honoreringen)
  • een aantal gebiedsspecifieke instrumenten waaronder MEERVOUD (4 honoreringen), FOm/v en Simon Stevin Meester en Gezel (beide 1 honorering).

Het talentbeleid, waarin de Vernieuwingsimpuls een cruciale rol speelt, is zeer succesvol. Jonge onderzoekers krijgen met behulp van de Vernieuwingsimpuls een belangrijke push in hun carrière; wederom werden veel laureaten het afgelopen jaar bevorderd en kregen vaste aanstellingen.

Thema’s
NWO biedt steeds complexer wordende vraagstukken in de maatschappij het hoofd door multidisciplinair onderzoek te entameren. Negen thema’s vatten die oplossingsrichting samen: Bestuur in beweging, Cognitie en gedrag, Cultureel erfgoed, Digitalisering en informatisering, Ethische en maatschappelijke aspecten van onderzoek en innovatie, Fundamenten van levensprocessen, Nanowetenschappen, Opkomende technologieën en Systeem aarde.

In Wetenschap gewaardeerd! is gekozen voor 13 thema’s: Conflict en veiligheid, Creatieve industrie, Culturele dynamiek, Duurzame aarde, Dynamica van complexe systemen, Gebruik van nanowetenschap en –technologie, Hersenen en cognitie, Kennisbasis voor ICT-toepassingen, Kwaliteit van leven – Dynamiek van levenslopen, Maatschappelijk verantwoord innoveren, Nieuwe instrumenten voor de gezondheidszorg, Nieuwe methoden voor productie, opslag, transport en gebruik van energie, Systeembiologie.

Binnen de negen 'oude' thema´s is de afgelopen jaren een rijk geschakeerd portfolio aan programma´s ontwikkeld. In 2006 omvatten de thema´s in totaal 92 programma´s. Er werd bijna 83 miljoen euro in geïnvesteerd.

De vrije competitie – bestemd voor risicovolle en vernieuwende onderzoeksvoorstellen – floreert eveneens. Met 98 miljoen euro biedt de NWO vrije competitie ruimte aan onderzoekers om baanbrekende ideeën zonder programmatische of thematische restricties uit te werken.

Internationalisering
Internationale samenwerking en competitie dragen in de visie van NWO in hoge mate bij aan kwaliteit en vernieuwing in het Nederlandse onderzoek. De vraagstukken waar we in Nederland voor staan, zijn vaak ook wereldwijd een issue. NWO is daarom actief betrokken bij internationale ontwikkelingen, o.a. via

  • opzet van de European Research Council (ERC);
  • deelname aan ERA-net’s, Technology Platforms, Joint Technology Initiatives en EUROCORES;
  • deelname aan EuroHORC’s en EURYI (5 Nederlandse honoreringen);
  • samenwerking met landen buiten Europese, onder andere via WOTRO;
  • een aantal eigen subsidie-instrumenten ter ondersteuning van internationale uitwisseling.

Via deze aanpak werkt NWO samen met een groot aantal onderzoeksorganisaties elders in met name Europa, om zo de focus en massa te creëren die nodig is om de concurrentie met de Verenigde Staten en de emerging economies aan te kunnen.

Infrastructuur
Een adequate infrastructuur zorgt in belangrijke mate voor een uitdagende en prikkelende onderzoeksomgeving. NWO draagt nationaal en internationaal op verschillende manieren bij aan versterking van de onderzoeksinfrastructuur. Dat doet zij door o.a.

  • Nationaal programma voor investeringen in grootschalige onderzoeksfaciliteiten (5 honoreringen van in totaal 100 miljoen euro);
  • de programma´s Investeringen NWO-groot (5 honoreringen, bijna 10 miljoen euro) en NWO-middelgroot (27 honoreringen, meer dan 14 miljoen euro);
  • financieren van gebruikstijd bij nationale en internationale onderzoeksfaciliteiten (rekentijd, meettijd, vaartijd);
  • coördinatie en financiering van de nationale high-end computerinfrastructuur via NCF (6,8 miljoen euro);
  • investeringen in infrastructuur via de NWO-instituten.

NWO heeft in 2005 de NWO-instituten ASTRON, CWI, ING, NIOZ, NSCR en SRON aan een externe evaluatie onderworpen; zij ontvingen alle het predicaat “zeer goed” tot “excellent”. In 2006 volgde AMOLF: eveneens “excellent”.

Communicatie en kennisoverdracht
NWO hecht grote waarde aan een zelfbewuste en transparante verantwoording, goede communicatie met de achterban, een inzichtelijk subsidieaanbod en up-to-date overzicht van resultaten van NWO-gefinancierd onderzoek. Dat doet zij o.a. via:

  • beleidscommunicatie en Public Affairs;
  • subsidiecommunicatie;
  • talentondersteuning via Talentendagen en Talent Classes;
  • stimulering en facilitering van wetenschappelijk discours;
  • kennistransfer en wetenschapscommunicatie met pers en publiek.

Met ruim 1700 berichten in de media over NWO en NWO-gefinancierd onderzoek was de wetenschap via NWO nadrukkelijk zichtbaar in de Nederlandse samenleving.

NWO en VPRO ontvingen 19.000 inzendingen van de Nationale Wetenschapsquiz. Naar de tv-uitzendingen keken 2,6 miljoen geïnteresseerden.

NWO zette haar traditionele jaarverslaglegging in 2006 overboord. Er kwam voor in de plaats

  • een publieksboek over wetenschap: Verwondering - Wetenschap in Nederland in samenwerking met Uitgeverij Boom (oplage 4500 ex.);
  • een speciale uitgave van het blad Hypothese (Synthese), bedoeld voor de achterban van onderzoekers en NWO-relaties (oplage 15.000);
  • een feitelijk jaarverslag (Nederlandse en Engelse versie) vooral voor subsidiënten en bestuurlijke relaties;
  • een cd-rom met vooral gedetailleerde projectinformatie rond toegekend, lopend en afgerond onderzoek.

Efficiëntie en transparantie
NWO stelt zich ten doel haar werk voor wetenschap en maatschappij zo effectief, efficiënt en transparant mogelijk uit te voeren. Dat betekent dat NWO voortdurend aandacht besteed aan verbetering van opzet en uitvoering van de selectieprocedures.

Investeringen en opbrengsten 
In 2006 investeerde NWO 523 miljoen euro in de wetenschap. Ruim 5.000 onderzoekers werden daarmee in de gelegenheid gesteld hun creatieve, wetenschappelijke werk te doen. Zij deden daarvan verslag in ruim 15.000 artikelen (48 in Nature en 16 in Science), proefschriften, octrooien, presentaties, boeken en andere publicaties.