NWO-thema Conflict en veiligheid
Conflicten zijn aan de orde van de dag en vormen een integraal onderdeel van welk sociaal systeem dan ook – conflicten spelen binnen gezinnen, in buurtgemeenschappen tussen rivaliserende groepen jongeren, binnen en tussen arbeidsorganisaties en hun vertegenwoordigingen, tussen diverse etnische groepen binnen samenlevingen, en tussen (coalities van) landen.
Dagelijks bereiken ons voorbeelden van Conflict via de media: conflict in het Midden-Oosten, in Sudan; conflict rond oliewinning in Rusland en Nigeria, conflict tussen ouderenbonden en het kabinet, conflict tussen lokale groepen Lonsdale en allochtone jongeren. Hoewel niet iedereen direct te maken krijgt met deze conflicten, hebben ze vaak toch weerslag op ons dagelijks leven: we merken de stijging van olieprijzen, verandering in loon of arbeidsvoorwaarden; soms kan een internationaal conflict (bijvoorbeeld: Israėl-Palestina) betekenis geven aan conflicten op lokaal niveau (bijvoorbeeld: Nederlands-Marokkaanse jongeren in Amsterdam).
Omdat conflict zo vaak en structureel voorkomt is conflict ook steeds vaker onderwerp van beleid. Zo ontwikkelde het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor de periode 2005-2006 de strategische thema“s 'de ongekende burger' en 'de ongekende islam' waaronder onderzoek gedaan werd naar (religieuze en etnische) spanningen in de Nederlandse samenleving, radicalisering en terrorisme. Bij het Ministerie van Defensie stonden de genderverhoudingen binnen de korpsen het afgelopen jaar hoog op de agenda.
De bestudering van conflicten in sociale systemen in al haar facetten en verschijningsvormen vormt de kern van een veelheid aan wetenschappelijke disciplines. Naast wetenschappers binnen het gebied Maatschappij- en Gedragswetenschappen neemt onderzoek naar conflicten een prominente rol in binnen het gebied Geesteswetenschappen en binnen WOTRO. Binnen elk van deze gebieden nemen Nederlandse wetenschappers in het conflictonderzoek een internationaal prominente en vooraanstaande rol in.
De afgelopen jaren zijn drie globale trends in conflictonderzoek en theorievorming onderscheiden die elk belangrijke implicaties hebben voor de verklaring van de wijze waarop sociale systemen, van gezinnen tot en met coalities van landen, reageren op, interveniėren in, en omgaan met conflicten. De trends die worden onderscheiden zijn: 1) Verscheidenheid in de functies van conflict; 2) dynamiek en longitudinale aspecten van conflicten en 3) cross-level interacties.
De bovengenoemde trends vormen de leidraad van het NWO-thema Conflict en veiligheid en komen tot uitdrukking in specifieke onderzoeksprogramma“s. In totaal worden zeven programmalijnen onderscheiden – (1) Ethnic conflict in local communities and societies; (2) Conflict around work and organisations; (3) Framing conflict in culture, politics, and science; (4) Natural resources and conflicts; (5) Conflict escalation, justice, and intervention; (6) Conflict and religion en (7) Gender and conflict. Binnen elk van deze programmalijnen worden specifieke vragen aan de orde gesteld die van groot wetenschappelijk en/of maatschappelijk belang zijn. De programmalijnen zijn zo opgezet dat wetenschappers uit meerdere disciplines kunnen samenwerken.