Programmaraad voor het onderwijsonderzoek

Motivational information in group learning

Projectnummer: 411-06-108

Titel project: Motivational information in group learning

Hoofdaanvrager: prof. dr. R. Martens (Universiteit Leiden)

Uitvoerder: Karin Smit

Tijdvak: 2006-2013

Publiekssamenvatting:

In dit project is de motivatie van scholieren op het VMBO het centrale onderzoeksthema. Door middel van groepsgewijze en op samenwerking gerichte specifieke motivationele ingrepen wordt geprobeerd dit probleem aan te pakken. Deze ingrepen richten zich op het gezamenlijk uitwisselen en verder construeren van motivationele waarom- informatie en motivationele hoe-informatie. Motivationele waarom-informatie betreft de achterliggende redenen om schoolwerk uit te voeren, zoals doelen, waarden en toekomstperspectief. Motivationele hoe-informatie betreft de wijze waarop leerlingen kunnen omgaan met concurrerende doelen en andere blokkades die het leren hinderen door het gebruik van motivatiestrategieën en het op het tweede plan zetten van bepaalde doelen en activiteiten.
Het doel van de studie is om te bepalen of de actieve wijze van verwerken van deze specifieke informatie onder andere effect heeft op:

motivatie (plezier, interesse, inzet, doorzettingsvermogen);
gevoel van autonomie (attributiestijl, gevoel van controle);
gevoel van competentie (gevoel een taak succesvol te kunnen volbrengen, ondanks andere doelen en hindernissen);
gevoel van verbondenheid (met medeleerlingen waarmee de informatie is uitgewisseld en opgebouwd, met docenten);
prestaties;
absenteïsme

Stand van zaken.
Ten eerste zijn verkennende studies uitgevoerd met betrekking tot de motivationele ‘waarom-informatie’: doelen die leerlingen nastreven, waarbij de nadruk vooral ligt op de verscheidenheid aan doelen (o.a. sociale doelen, taakdoelen, egodoelen).
Onderzocht is welke doelen het meest en het minst belangrijk zijn voor leerlingen en hoe deze voorkeuren samenhangen met plezier en inzet op school.
Voorlopige resultaten laten zien dat leerlingen een duidelijk onderscheid maken tussen welzijndoelen enerzijds en taak-, verantwoordelijkheid- en sociale doelen anderzijds. Het persoonlijke welzijn, gerelateerd aan zelfbeeld, stressbestendigheid en relatie met ouders is het meest belangrijke voor leerlingen. Taakdoelen, verantwoordelijkheidsdoelen en sociale doelen komen op de tweede plek. Egodoelen, met name individualiteit en superioriteit, zijn het minst belangrijk voor leerlingen. Correlatietoetsen laten zien dat de doelen die leerlingen het meest belangrijk vinden, zwak gecorreleerd zijn met plezier in schoolwerk. De correlatie tussen verantwoordelijkheidsdoelen en taakdoelen enerzijds en plezier anderzijds is wat sterker. De correlatie tussen egodoelen en plezier is zwak en vaak negatief. De gegevens worden verder geanalyseerd met ontvouwingtechnieken waarin beperkende variabelen zullen worden verwerkt en GLM’s.
Als aanvulling op deze studie is een validatie van een vragenlijst met betrekking tot doelen uitgevoerd met exploratory en confirmative PCA’s en SEM.

Ten tweede zijn verkennende studies uitgevoerd met betrekking tot de motivationele ‘hoe-informatie’: motivatiestrategieën die leerlingen toepassen om aan schoolwerk te gaan en om vol te houden. Welke strategieën worden door leerlingen gebruikt en hoe hangt dit samen met inzet, doorzettingsvermogen, plezier, waarde die leerlingen aan schoolwerk hechten en gevoel van competentie?
Voorlopige analyses laten zien dat de persoonlijke waarde die leerlingen hechten aan schoolwerk en het plezier dat leerlingen beleven aan schoolwerk, redelijk gecorreleerd is met het gebruik van motivatiestrategieën. Alleen de strategie ‘samenwerken om werk leuker en/of gemakkelijker te
maken’ is heel zwak gecorreleerd met plezier en waarde. De strategie ‘tegencultuur’, dus
dwarsliggen/saboteren/kletsen, is negatief gecorreleerd met plezier en waarde. Opvallend is dat de strategie ‘samenwerken’ en ‘tegencultuur’ weliswaar zwak, maar positief gecorreleerd zijn. De gegevens worden verder geanalyseerd met behulp van een cannonische correlatie analyse en MLA.

Ten derde is, met de informatie uit de verkennende studies een pilot uitgevoerd voor een
interventiestudie, waarbij leerlingen actief kennis hebben uitgewisseld en geconstrueerd over doelen en motivatiestrategieën. Deze pilot dient als voorbereiding op de interventiestudie die tijdens het schooljaar 2011-2012 plaatsvindt.
De pilot heeft in ieder geval aangetoond dat leerlingen de stof begrijpen en bereid zijn om over het onderwerp doelen en strategieën te discussiëren.

Uit te voeren onderzoek
De interventie zal worden uitgevoerd met 5 tot 7 scholen uit de regio Leiden, met eerste, tweede, derde en vierde klassen uit het vmbo van de theoretische leerweg, basisberoepsgerichte en kadergerichte leerweg. De interventie start begin schooljaar 2011-2012.