Waarom zijn thematische onderzoeksprogramma’s belangrijk?
In de strategienota nemen thematische onderzoeksprogramma's een belangrijke plaats in. Waarom zijn deze programma's belangrijk voor de geesteswetenschappen?
Het Gebied Geesteswetenschappen besteedt 75% van zijn budget aan de Vrije Competitie. Onderzoekers kunnen in competitie aanvragen indienen voor programmatisch onderzoek, de Vernieuwingsimpuls (Veni, Vidi en Vici), vervangingen, investeringen en internationalisering. De resterende 25% gaat naar thematische onderzoeksprogramma's. Onderzoekers kunnen binnen de thematische context van een dergelijk programma subsidieaanvragen indienen. Het gaat om omvangrijke multidisciplinaire onderzoeksprogramma's waarin wordt samengewerkt met andere NWO-gebieden en met maatschappelijke partners. Die samenwerking verbetert de afstemming tussen onderzoek en maatschappij en de benutting van de onderzoeksresultaten.
Het gebiedsbestuur heeft goede ervaringen met gebiedsoverschrijdende onderzoeksprogramma's opgedaan. Voorbeelden zijn de programma's Odyssee, The Future of the Religious Past en het taal- en spraaktechnologieprogramma STEVIN. De samenwerking met andere NWO-gebieden versterkt de thematische insteek en vergroot het beschikbare budget voor het betreffende onderzoeksterrein. Dat geldt in het bijzonder voor die programma’s waarin ook maatschappelijke partners (overheid, erfgoedinstellingen, maatschappelijke en culturele instellingen, onderwijs, bedrijfsleven) participeren. Voorbeelden hiervan zijn het programma Maatschappelijk Verantwoord Innoveren, Omstreden Democratie en Science4Arts, een programma voor restauratie en conservering van kusnt. Uit evaluaties blijkt dat de thematische programma's hebben geleid tot meer focus en massa in de geesteswetenschappen, tot een grotere maatschappelijke zichtbaarheid en daarmee tot een sterkere positie van het gebied.
Een ander gegeven dat uit evaluaties naar voren is gekomen, is dat alleen samenwerking met maatschappelijke partners tot stand komt wanneer de contacten in een vroeg stadium van programmaontwikkeling worden gelegd en het programma in nauwe samenwerking tussen de onderzoekers en de partners wordt geformuleerd. Maatschappelijke partners willen niet participeren in een programma dat al geschreven is, hoe relevant het onderwerp ook voor hen is. Zo'n programma blijkt dan in de praktijk toch niet voldoende aan te sluiten bij hun specifieke vragen. Dat is een gemiste kans. Samenwerking met maatschappelijke partners is in inhoudelijk opzicht voor de geesteswetenschappen interessant en noodzakelijk om grote initiatieven van de grond te krijgen. Daarom zet het gebiedsbestuur het in 2004 vastgestelde beleid voort om bij de ontwikkeling van nieuwe thematische programma's van meet af aan mogelijke partners te betrekken.
