Armoede in Afrika: migratie kan helpen

29 mei 2006

Wie arm is en in Afrika woont, kiest er nogal eens voor om te verhuizen. Huishoudens die het kunnen betalen om iemand naar Europa te sturen, krijgen het meestal beter. Huishoudens met verhuizers binnen Afrika, krijgen het gemakkelijker doordat er minder monden te voeden zijn. Dit stelt promovenda Fleur Wouterse, die motieven voor en gevolgen van migratie voor boerenhuishoudens in vier dorpen op het Centrale Plateau van Burkina Faso kwantitatief analyseerde. Fleur Wouterse promoveert 9 juni in de aula van Wageningen Universiteit en Research center.

Migratie speelt een belangrijke rol in armoedebestrijding. Verhuizen binnen Afrika (continentale migratie) gebeurt al langer als reactie op droogte en lage landbouwproductiviteit. Uit het onderzoek van Wouterse blijkt dat huishoudens met continentale migranten armer zijn dan die met migranten naar bestemmingen buiten Afrika. Continentale migratie levert weinig overmakingen op en leidt tot minder inkomen uit arbeidsintensieve activiteiten. De welzijnspositie van het huishouden verbetert wel, maar vooral door de vermindering in huishoudgrootte als gevolg van migratie.

Intercontinentale migratie, vooral naar West-Europa, is de laatste paar decennia belangrijk geworden. Huishoudens met intercontinentale migranten zijn meer vermogend en kunnen daardoor kansen benutten voor inkomensverwering in Europa. Het huishouden ontvangt relatief veel overmakingen die deels worden geïnvesteerd in kapitaalintensieve activiteiten. Deze verbeteren de welzijnspositie van het huishouden sterk. Ook voor de landen van bestemming zijn er voordelen. Laaggeschoolde migranten vormen een bron van goedkope arbeid voor het ontvangende land. Daarbij kan immigratie de toenemende druk op de verzorgingsstaat als gevolg van de vergrijzing in grote delen van West Europa, verlichten.

Win-win-situatie
Het creëren van een win-win-situatie voor migratie vanuit Afrika naar Europa is in sterke mate afhankelijk van beleid en afspraken. Beleid van de migrantsturende landen gericht op het verbeteren van publieke voorzieningen en infrastructuur kan bijvoorbeeld de potentie voor productieve investeringen van overmakingen vergroten. Een systeem van tijdelijke arbeidsuitwisseling tussen Europa en Afrika kan goed werken, als de nadelen van eerdere en bestaande gastarbeidersprogramma’s worden vermeden. Eerst is daarvoor echter erkenning nodig van de positieve gevolgen van migratie voor de migrantsturende én de migrantontvangende economieën op Europees niveau.

Het proefschrift ‘Survival or Accumulation: migration and rural households in Burkina Faso’ is geschreven aan de Wageningen Universiteit & Research Center en werd gefinancierd door het NWO Stimuleringsprogramma Milieu & Economie.

...........................

Meer informatie bij:

  • Drs. Fleur Wouterse (WUR, Maatschappijwetenschappen – Ontwikkelingseconomie)
  • t: +31 (0)317 483417, fleur.wouterse@wur.nl
  • promotie 9 juni
  • promotor prof. dr. A. Kuyvenhoven, co-promotor prof. dr. R. Ruben

Informatie over het NWO Stimuleringsprogramma Milieu & Economie: