Culturele Dynamiek

Culturele Dynamiek is een initiatief van NWO-Geesteswetenschappen in samenwerking met het gebied Maatschappij en Gedragswetenschappen en de stichting WOTRO. Dit onderzoeksprogramma wil een bijdrage leveren aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken waarin cultuur en de dynamiek van cultureel erfgoed een centrale rol spelen.

Waarom Culturele Dynamiek

Het verleden - in de vorm van gebouwen, kunstvoorwerpen, gedachtegoed, gebruiken, rituelen etc. - wordt steeds opnieuw geselecteerd en geconstrueerd. Dit is een dynamisch proces. Cultureel erfgoed is geen erfenis die ons ‘overkomt’. Het is dát wat groepen mensen over de hele wereld op persoonlijke, politieke en economische gronden in het hier en nu als erfgoed kiezen en ervaren. Dit betekent bijvoorbeeld dat erfgoed dat meegebracht wordt door nieuwe groepen die zich bij onze samenleving aansluiten, geïntegreerd kan worden in ‘ons’ culturele erfgoed. Dat geldt voor erfgoed van minderheden van buiten, en ook voor verwaarloosde, verdrukte of vergeten groepen binnen samenlevingen. Een analyse van deze dynamische processen van erfgoedvorming in de westerse en niet-westerse wereld zal leiden tot kennis over het ontstaan en veranderen van culturen en identiteiten. Die analyse draagt bij aan inzichten over hoe de sociale cohesie van samenlevingen versterkt kan worden.

Doelstelling Culturele Dynamiek

Het programma is een multidisciplinair onderzoekprogramma naar de dynamiserende rol van cultureel erfgoed voor de belevingswereld en de identiteit van personen, groepen en de nationale en internationale samenleving.

Het is uitdrukkelijk de ambitie van dit programma om bij te dragen aan het inzicht in het culturele proces op de verschillende niveaus van nationaal, supranationaal en internationaal cultuurbeleid en daarmee een handvat te bieden voor cultuurbehoud, cultuurparticipatie en culturele ontwikkeling, in samenhang met de ontwikkelingen van sociale identiteiten.

Invalshoeken van Culturele Dynamiek

Het programma Culturele Dynamiek is opgebouwd uit vijf invalshoeken. Elk daarvan leent zich bij uitstek voor internationaal en comparatief onderzoek. Deze vijf invalshoeken blijken niet alleen dominant in de gangbare wetenschappelijke literatuur, ze bepalen ook het leeuwendeel van de maatschappelijke discussie over cultureel erfgoed, gezien vanuit het oogpunt van de inzet daarvan voor de culturele dynamiek.

De vijf invalshoeken zijn de volgende:

• processen van in- en uitsluiting, geconcretiseerd in het thema burgerschap
• processen van certificatie van duurzame waarden, geconcretiseerd in het thema canonvorming
• processen van creatieve vormgeving, samengevat in het thema innovatie en geconcretiseerd in een breed opgevatte uitvoeringspraktijk
• vormen van migratie van erfgoed tussen de (oude zo goed als nieuwe) media en de betekenisgeving daarvan, samengevat in het begrip intermedialiteit’
• vormen van breed gedragen cultuurparticipatie, geconcretiseerd in het thema populaire cultuur en met een focus op de hedendaagse culturele praktijken en de nieuwe media, van radio, film en tv tot computergames en internet,  maar ook met oog voor de historische dimensie.

Deze drie reeksen processen/benaderingen en twee facetten of vormrubrieken grijpen telkens weer in elkaar. Samen kunnen ze als een matrix worden gezien die plaatsing en analyse van een veelheid van aspecten van cultureel erfgoed op de schaal van de culturele dynamiek mogelijk maakt. Geen ervan blijft beperkt tot de nationale samenleving, integendeel, ze vormen zonder uitzondering hot issues op de internationale wetenschapsagenda.

Boven de vijf invalshoeken staat het theoretische metaniveau. Hierbinnen dient de noodzakelijke metareflectie plaats te vinden, zowel over de begrippen die in het domein van het culturele erfgoed worden gebruikt als over de theorievorming en de methodologie op het gebied van culturele dynamiek.