U promoveerde cum laude bij prof. Hans Wijnberg, dat is ook uitzonderlijk, want prof. Wijnberg was erg zuinig met dit predikaat. Tijdens uw promotieonderzoek maakte u licht met moleculen, net zoals vuurvliegjes dat kunnen, echter u gebruikte gesynthetiseerde moleculen. Zoiets kan alleen, als je inzicht hebt in de functies van moleculen. Een central thema in uw proefschrift is chiraliteit, de verschillen in eigenschappen van moleculen die elkaars spiegelbeeld zijn. In uw latere onderzoek spelen functie en chiraliteit van moleculen steeds een voorname rol, maar dan wel steeds in een andere moleculaire setting. De titel van uw lezing tijdens het Van ’t Hoff-Symposium op 1 oktober a.s., die luidt: 'Cooperativity in supramolecular architectures; chirality as a muse.' getuigt hier van. Tijdens dit symposium staan we stil bij het feit, dat Van ’t Hoff 100 jaar geleden de eerste Nobelprijs voor chemie kreeg. Van ’t Hoff heeft de moleculaire grondslag voor chiraliteit gelegd. U bent dan één van de vier internationale sprekers, immers u bent thans één van de meest toonaangevende organisch chemici op dit gebied.
U bent de grondlegger van de macro-organische chemie, dit is het gebied tussen de 'gewone' organische chemie van kleine moleculen en de macromoleculaire chemie (polymeerchemie), waarbij relatief grote moleculaire structuren centraal staan met een polyfunctioneel karakter, dwz grote moleculen met veel functionele groepen en een bijzondere molecuularchitectuur. Deze macro-organische verbindingen worden gekenmerkt door hun 'designed properties'. Uw grote kracht ligt in uw vermogen om niet alleen vele nieuwe supramoleculaire polymeren te synthetiseren, dit is door anderen ook gedaan, maar vooral om deze grote moleculen vooraf gedefinieerde eigenschappen te geven en om deze complexe structuren met een groot aantal methodes in detail te analyseren. Vooral deze zeer belangrijke analyse, waardoor duidelijk wordt wat uiteindelijk is gesynthetiseerd en of de eigenschappen zijn zoals die in het ontwerp waren bedoeld, wordt op deze complete manier nergens anders gedaan. Het eerste deel van uw Van ’t Hoff-voordracht getuigt van deze activiteit., zoals ik lees in de samenvatting: moleculaire elektronica, nanotechnologie, modulaire chemie, biomaterialen, zijn de trefwoorden, waarbij u een fraaie symbiose tot stand brengt tussen de covalente synthese en zelfassemblage via zogenaamde waterstofbruggen.
U heeft reeds een opmerkelijk groot aantal uitstekende publicaties, ca 250, vele daarvan in toptijdschriften, zoals Angewandte Chemie en J. Amer. Chem. Soc., en enkele in Science (4x) en Nature (3x). In uw industriële periode kreeg u ca 10 octrooien op uw naam. U bent een zeer vaak uitgenodigd spreker op internationale congressen, op organisch chemische congressen om de charmes van de macro-organische verbindingen naar voren te brengen, en op polymeerconferenties om uiteen te zetten hoe 'property design' voor moleculaire materialen in zijn werk gaat. Interdisciplinair onderzoek verrichten, is voor u een vanzelfsprekendheid. U ontving al eerder erkenning voor uw uitstekende onderzoek, zo werd u de gouden KNCV-medaille toegekend in 1993, ontving u de Arthur K. Doolittle Award van de American Chemical Society in 1995 en de Silver Medal van de Macrogroup UK in 2000.
Laat ik nog een aantal wetenschappelijke doorbraken in uw onderzoek voor het voetlicht brengen. Op het gebied van de dendrimeerchemie heeft u samen met Mw Dr. E. den Brabander een nieuwe synthese van dendrimeren ontwikkelt op basis van acrylonitril, waarmee deze ‘boomtop’ achtige structuren op multigramschaal toegankelijk werden. Zeer veel aandacht trok de vinding van het dendrimeerdoosje. Weliswaar zijn dendrimeren al zo’n 20 jaar bekend, en begon u veel later met deze moleculaire boomtoppen, maar nu wordt u gezien als 'leading in the field'. De Meijer-dendrimeren worden op ca. 150 labs gemaakt en gebruikt. Het onderzoek heeft een hoog 'design' element. Ook chiraliteit wordt op een originele manier ingebracht.
Het spectaculaire concept van de 'quadruple hydrogen bonding' voor de vorming van polymeren werd onder uw leiding ontwikkeld. Nieuwe typen polymeren op basis van pyrrool en thiofeen met speciale optische of elektrische eigenschappen komen uit uw koker. Supramoleculaire polymere structuren, waarbij niet-covalente bindingen centraal staan, trokken recent sterk de aandacht. Tijdens het 'European Symposium on Organic Chemistry', dat deze zomer in Groningen werd gehouden, heeft u op een uiterst boeiende en inspirerende wijze vertelt hoe supramoleculaire architecturen met 'designed properties' kunnen worden opgebouwd, door o.a. gebruik te maken van bindingen die ook in DNA een rol spelen, populair gezegd door gebruik te maken van moleculaire klittenband-interacties.
Uw conceptuele en creatieve
aanpak van moleculair onderzoek geniet internationaal zeer veel erkenning.
Voorbeelden zijn het intelligent benutten van chiraliteit, van 'molecular self
assembly' en conjugatie in oligomeren. De concurrentie in dit type onderzoek is
zeer groot en daardoor komen sommige ideeën wel eens dicht bij die uit de
'current literature', toch kunt u zich internationaal in dit gebied uitstekend
handhaven en weet u menig primeur op uw naam te zetten. Het onderzoek heeft een
interdisciplinair karakter omdat het altijd een mix is van 'gewone' organische chemie,
polymeerchemie en het introduceren van te voren gedefinieerde eigenschappen die
zowel fysisch (bijv. elektronisch of optisch), chemisch (bijv. katalytisch) of
biologisch van aard kunnen zijn.
U verstaat de kunst om een
uitstekend team van onderzoekers om u heen te verzamelen, dat was zo bij
Philips, bij DSM en nu ook bij de TUE. U bent didactisch zeer goed onderlegd en
kunt daarom uw chemie uitstekend voor het voetlicht brengen. U bent ook actief
in het toegankelijk maken van chemisch onderzoek voor een breder publiek, voor
de radio en voor middelbare scholieren. Ik weet dat u dit met zeer veel plezier
en overtuiging doet. Het is immers zeer belangrijk dat 'de maatschappij' en
vooral jonge mensen worden geïnformeerd over de grote uitdagingen van de chemie.
De Spinozpremie zal u in staat stellen om vele nieuwe plannen voor onderzoek te realiseren. De verwachting is gewettigd, dat u zich toenemend zal toeleggen op 'mastering of molecular properties' en op 'mastering of molecular architecture' met de introductie van nieuwe conceptuele benaderingen, zoals 'self assembly' polymeren, moleculaire elektrische schakelingen, nieuwe polymeren op basis van peptiden, nieuwe katalysatorconcepten. De bio-link zal, naar ik verwacht, flink versterkt worden. Immers de natuur is een uitstekend voorbeeld van moleculaire complexiteit. Omdat u een uitstekend inzicht heeft in de potentie van de organische synthese, zullen vele van uw plannen ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Ik wens u daarbij veel succes!