Het NWO-thema Duurzame
aarde gaat over menselijk gedrag, het gebruik van natuurlijke hulpbronnen
en ecologie voor een duurzame planeet. Deze nieuwsbrief concentreert zich
op onderzoek en activiteiten van NWO rond Duurzame Aarde in brede zin en
neemt incidenteel ook berichten van partnerorganisaties
op.
Onderzoeksprogramma in beeld
 |
Terugkoppelingen in het Klimaatsysteem:
'Klimaatonderzoeksgemeenschap dijt uit'
'Ken je dat verschijnsel dat in een drukke ruimte mensen steeds
luider gaan praten om zich verstaanbaar te maken? Op het laatst
praat iedereen heel hard! Dat is nou een voorbeeld van een
'terugkoppeling'. Het gevolg heeft weer effect op de oorzaak. In de
natuur komen deze mechanismen ook voor. Het NWO-programma
'Terugkoppelingen in het Klimaatsysteem' financiert
onderzoeksprojecten die meer inzicht zullen opleveren in dit soort
mechanismen op mondiale schaal.' Aan het woord is de voorzitter van
de Programmacommissie van 'Terugkoppelingen', Henk Dijkstra,
hoogleraar in de fysische oceanografie aan het Institute for Marine
and Atmospheric research Utrecht (IMAU) van de Universiteit Utrecht.
Hij licht het programma toe. Lees verder |
Subsidienieuws
Integrerend onderzoek
|
|
Op 29 mei is een call opengesteld voor integrerend
postdoc-onderzoek op het terrein van het thema Duurzame Aarde en het
programma Kennis voor Klimaat. Deadline voor indienen van de
voorstellen is 21 augustus. De onderwerpen voor de call zijn gekozen
tijdens een workshop op 26 maart. Lees verder |
 |
Nieuw kennis- en onderzoeksprogramma
CoCoon
|
|
NWO en het ministerie van Buitenlandse Zaken (DGIS) hebben
gezamenlijk een nieuw kennis- en onderzoeksprogramma ontwikkeld,
Cocoon - een Engelstalig acroniem voor conflict en samenwerking op
het gebied van natuurlijke hulpbronnen in ontwikkelingslanden. De
eerste call gaat in juli uit. Lees verder |
 |
Toekenningen Nederlands polair programma
bekend
|
|
De Stuurgroep Polair Programma heeft, op advies van een
beoordelingscommissie, besloten welke aanvragen er in de ronde
2008-2009 van het Nederlands polair programma zullen worden
gehonoreerd. Lees verder |
Publicaties

|
Eén jaar Duurzame bereikbaarheid van de
Randstad
In het boekje 'Eén jaar Duurzame Bereikbaarheid van de Randstad'
maken de lezers kennis met de gedachte achter het DBR-programma en
met de vier eerste onderzoekprogramma's die inmiddels van start zijn
gegaan. Lees verder |
Regional Planning for Open
SpaceDe onderzoekers van het programma Metroland, een
programma dat door NWO-GAMON (Gammaonderzoek milieu, omgeving,
natuur) is gefinancierd, stelden een boek samen met internationale
bijdragen over de vraag hoe het groen rond stedelijke gebieden kan
worden behouden. Lees verder |
 |
Onderzoeksresultaten
Recht op water, recht op
recht
|
|
Watermanagement mag in Nederland een suf imago hebben, in
Argentinië is watermanagement voor velen een 'hot topic'. Zeker
omdat water direct verbonden is met het leven van de inheemse
volkeren in Argentijns Patagonië. NWO-onderzoeker Alejandra Moreyra
onderzocht hoe de Mapuce-indianen zich staande houden in de strijd
om water én om hun rechten. Volgens haar zorgt de Argentijnse
overheid ervoor dat de Mapuce hun rechten niet uit kunnen oefenen.
Zij promoveerde op 3 juni aan de Wageningen Universiteit. Lees verder |
Peruaanse stalagmieten verraden
klimaatverandering
|
|
Krijgt Nederland als waterrijk land in de toekomst te maken met
de door Al Gore voorspelde 'Inconvenient truth'? NWO-onderzoeker
Martin van Breukelen, promovendus aan de Vrije Universiteit te
Amsterdam, analyseerde stalagmieten uit het Zuid-Amerikaanse
Amazonebekken in Peru. Met behulp van deze stalagmieten kan hij
klimaatveranderingen uit het verleden reconstrueren. Van Breukelen
promoveerde op maandag 11 mei. Lees verder |
|
Dalende draagkracht Waddenzee voor
steltlopers (NIOZ)
Onderzoekers van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor
Zeeonderzoek, de Rijksuniversiteit Groningen en SOVON Vogelonderzoek
Nederland hebben tijdens een experiment, uitgevoerd in de Waddenzee
tussen 1996 en 2005, waargenomen dat de ecologische effecten van
mechanische overbevissing op kokkels in dit beschermde natuurgebied
behalve tot een afname in de hoeveelheid schelpdieren, ook
aantoonbaar heeft geleid tot dalende aantallen
kanoetstrandlopers. Lees verder |
Vogels met 'GPS-rugzakje' tot in
kleinste detail gevolgd (NIOZ)
|
|
Onderzoekers Willem Bouten en Judy Shamoun-Baranes van het
Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED) van de
Universiteit van Amsterdam (UvA), Edwin Baaij van het Technologie
Centrum van de UvA hebben in samenwerking met Kees Camphuysen van
het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek van NWO
een 'GPS-rugzakje' ontwikkeld waarmee vogels tot op het kleinste
detail gevolgd kunnen worden tijdens hun jaarlijkse trek. Het
ontwikkelde trackingsysteem biedt ongekende mogelijkheden om het
gedrag van dieren te besturen en daarbij waardevolle fundamentele
wetenschappelijke kennis op te doen. Ook worden de uitkomsten over
vliegbewegingen van vogels nu al in de praktijk gebruikt voor het
vergroten van de veiligheid van militaire luchtvaart door
vogelaanvaringen te voorkomen. Lees verder |
Schelpdieren in de Waddenzee lijden onder
opwarming (NIOZ)
Op 29 mei is een call opengesteld voor integrerend
postdoc-onderzoek op het terrein van het Onder de titel "Some like
it cold?" doen onderzoekers van het Koninklijk NIOZ op Texel en het
Centrum voor Estuariene en Mariene Ecologie (CEME) van het
Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in Yerseke in het
wetenschappelijke tijdschrift Marine Ecology Progress Series uit de
doeken hoe het schelpdier het nonnetje (Macoma balthica) in de
Waddenzee schade ondervindt door perioden met relatief hoge
temperaturen in verschillende seizoenen. Lees verder |
 |
Kiezelwier-vetten als indicatoren voor
klimaat en ouderdom van aardolie
|
 |
NIOZ-onderzoeker-in-opleiding Sebastiaan Rampen verdedigde op 11
juni 2009 aan de Universiteit van Utrecht zijn proefschrift, waarin
hij de grote rol van fossiele vetmoleculen in de zeebodem bij
klimaatveranderingen in het verleden en in de bepaling van de
ouderdom van olie beschrijft. Bij zijn onderzoek concentreerde
Rampen zich op de tegenwoordig zeer belangrijke algengroep van de
kiezelwieren en onderzocht 106 verschillende soorten. Lees verder |
Kort nieuws
Spinozapremie voor Marten Scheffer,
klimaathoogleraar uit Wageningen
Marten Scheffer, hoogleraar Aquatische Ecologie en
Waterkwaliteitsbeheer aan de Wageningen Universiteit ontvangt de
NWO-Spinozapremie 2009 voor zijn grensverleggende werk aan het
begrip van kritische omslagen in complexe systemen, variërend van
overgangen in ondiepe meren tot klimaatverandering en het
ineenstorten van oude culturen. Meer informatie: http://www.nwo.nl/nwohome.nsf/pages/NWOA_7SMJQ2
En: http://www.aew.wur.nl/uk/staff/MS
Foto: Arie Wapenaar |
 |
Nederlandse en Chinese onderzoekers
brainstormen over 'Integrated Water Management' te
Beijing
|
|
Op 13 en 14 mei hebben Nederlandse en Chinese onderzoekers
deelgenomen aan een workshop over 'Integrated Water Management' in
Beijing. Deze workshop werd georganiseerd in het kader van het Joint
Scientific Thematic Research Programme (JSTP), een bilateraal
onderzoeksprogramma waarin NWO en KNAW samenwerken met vier Chinese
organisaties (MoST, MoE, CAS en CASS). Lees verder |
NWO: tien miljoen nodig voor toekomstig
poolonderzoek
|
|
Op 22 juni ontving minister Plasterk (OCW) uit handen van de
voorzitter van NWO, Jos Engelen, het masterplan voor het
poolonderzoek. In dit masterplan, getiteld Poolpositie-NL,
onderbouwt NWO dat er 10 miljoen euro per jaar nodig is voor de
uitvoering van excellent wetenschappelijk onderzoek in de
poolgebieden. Door de fundamentele kennis van de poolgebieden te
vergroten, kan Nederland zich beter voorbereiden op de toekomst. Lees verder |
Sociale wetenschappers schetsen eerste
onderzoeksresultaten rond klimaatverandering
|
|
Eind juni presenteerden vijf jonge onderzoekers hun onderzoek
tijdens de zeventiende internationale EAERE-conferentie op de VU. De
EAERE is de European Association of Environmental and Resource
Economists. Pim Martens, hoogeraar en directeur van het ICIS
(International Centre for Integrated assessment and Sustainable
development) aan de Universiteit Maastricht, was erbij en zat de
sessie voor. Lees verder |
Inzicht in sociale dynamiek van
gemeenschappen voor een effectiever rampenbeleid |
| De Zambezi-rivier in Mozambique treedt regelmatig
buiten zijn oevers. Dat kost mensenlevens en veel geld. Door de
klimaatverandering neemt het risico op overstromingen toe. De vraag
is hoe de lokale gemeenschap omgaat met dit risico en hoe overheden
en NGO's de lokale bevolking kunnen ondersteunen in de lager én de
hoger gelegen gebieden. Luis Artur doet, begeleid door prof. Thea
Hilhorst, promotieonderzoek naar hoe de lokale bevolking extreme
weersomstandigheden waarneemt en erop reageert. Lees verder |
 |
Bernard Westerop volgt Tanja Kouwenhoven
op bij ALW
|
|
Sinds 1 juni is Bernard Westerop bij NWO, Aard- en
Levenswetenschappen, in dienst als beleidsmedewerker. Lees verder |
Agenda
8 juli 2009 MARE Policy Day 'Dealing
with sea-level rise in deltaic regions: an international
comparision'
|
|
Deze 'policy day' in Amsterdam gaat vooraf aan de vijfde
MARE-conferentie van 9 tot 11 juli 'People and the Sea V'. In de
volgende nieuwsbrief een impressie van deze dag. Lees verder |
30 augustus - 5 september
2009 Summer school Understanding Global Environmental Change
|
|
Hoe beïnvloedt klimaatverandering de basisprocessen van het
systeem aarde? Multidisciplinaire zomerschool voor PhD-studenten uit
de natuurwetenschappen. Lees verder |
3 en 4 september 2009 Kick off
symposium Zee- en Kust onderzoek
|
|
Tijdens dit symposium bij het NIOZ op Texel wordt ingegaan op de
eerste resultaten van de toegekende projecten in de Wadden-call. Lees verder |
14 en 15 september 2009 International
workshop Europe adapts to Climate Change, Science-policy
interactions in national adaptation policy
|
|
Deze workshop te Utrecht (alleen op uitnodiging) is georganiseerd
door het Nederlandse Kennis voor Klimaat-programma in samenwerking
met het Duitse Aerospace Centre, het Finse ministerie van bos- en
landbouw en het CIRCLE-ERA-netwerk. Doel is wetenschappers en
beleidsmajers op het terrein van klimaatverandering samen te brengen
om visies en ervaringen uit te wisselen met het oog op
adaptiestratyegien in Europa. Meer informatie |
8 en 9 oktober 2009 Noordzeedagen
|
|
Rijkswaterstaat organiseert de elfde editie van de Noordzeedagen
met als thema 'Grenzeloze Noordzee'. De Noordzeedagen, gecombineerd
met de IDON-conferentie, worden in het Scheepvaart en Transport
College aan de Lloydkade te Rotterdam gehouden. Lees verder |
18 - 20 oktober 2009 First
European Conference Energy Efficiency and Behaviour Conference
|
|
SenterNovem organiseert deze eerste internationale conferentie
over gedrag en energie in Maastricht (Amrâth Grand Hotel de
l'Empereur), in samenwerking met vele Nederlandse en buitenlandse
partijen en personen. Tijdens de conferentie staat het begrijpen van
het individuele beslissingsgedrag gedrag centraal, in relatie tot
CO2-reductie. Meer informatie
|
Colofon
De Nieuwsbrief Duurzame aarde is een uitgave van NWO. De nieuwsbrief
informeert lezers over activiteiten, onderzoeksresultaten en ander nieuws
rond lopend onderzoek dat onder het NWO-thema Duurzame aarde valt. De
berichtgeving is afkomstig uit verschillende programma's. Interviews en
samenstelling, drs. Ymkje de Boer, m.m.v. alle betrokken
beleidsmedewerkers en gebiedsvoorlichters en prof. dr. Gerbrand Komen, nieuwsbriefda@nwo.nl. |