juli 2009

Het NWO-thema Duurzame aarde gaat over menselijk gedrag, het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en ecologie voor een duurzame planeet. Deze nieuwsbrief concentreert zich op onderzoek en activiteiten van NWO rond Duurzame Aarde in brede zin en neemt incidenteel ook berichten van partnerorganisaties op.

Onderzoeksprogramma in beeld


Vegetatiepatronen van Google Earth in Niger en Soedan

Terugkoppelingen in het Klimaatsysteem: 'Klimaatonderzoeksgemeenschap dijt uit'

'Ken je dat verschijnsel dat in een drukke ruimte mensen steeds luider gaan praten om zich verstaanbaar te maken? Op het laatst praat iedereen heel hard! Dat is nou een voorbeeld van een 'terugkoppeling'. Het gevolg heeft weer effect op de oorzaak. In de natuur komen deze mechanismen ook voor. Het NWO-programma 'Terugkoppelingen in het Klimaatsysteem' financiert onderzoeksprojecten die meer inzicht zullen opleveren in dit soort mechanismen op mondiale schaal.' Aan het woord is de voorzitter van de Programmacommissie van 'Terugkoppelingen', Henk Dijkstra, hoogleraar in de fysische oceanografie aan het Institute for Marine and Atmospheric research Utrecht (IMAU) van de Universiteit Utrecht. Hij licht het programma toe. Lees verder

Subsidienieuws


Integrerend onderzoek

Op 29 mei is een call opengesteld voor integrerend postdoc-onderzoek op het terrein van het thema Duurzame Aarde en het programma Kennis voor Klimaat. Deadline voor indienen van de voorstellen is 21 augustus. De onderwerpen voor de call zijn gekozen tijdens een workshop op 26 maart.
Lees verder

Logo NPDA


Nieuw kennis- en onderzoeksprogramma CoCoon

NWO en het ministerie van Buitenlandse Zaken (DGIS) hebben gezamenlijk een nieuw kennis- en onderzoeksprogramma ontwikkeld, Cocoon - een Engelstalig acroniem voor conflict en samenwerking op het gebied van natuurlijke hulpbronnen in ontwikkelingslanden. De eerste call gaat in juli uit. Lees verder

CoCooN


Toekenningen Nederlands polair programma bekend

De Stuurgroep Polair Programma heeft, op advies van een beoordelingscommissie, besloten welke aanvragen er in de ronde 2008-2009 van het Nederlands polair programma zullen worden gehonoreerd. Lees verder

Publicaties


Omslag Eén jaar duurzame bereikbaarheid van de Randstad

Eén jaar Duurzame bereikbaarheid van de Randstad

In het boekje 'Eén jaar Duurzame Bereikbaarheid van de Randstad' maken de lezers kennis met de gedachte achter het DBR-programma en met de vier eerste onderzoekprogramma's die inmiddels van start zijn gegaan. Lees verder

Regional Planning for Open Space

De onderzoekers van het programma Metroland, een programma dat door NWO-GAMON (Gammaonderzoek milieu, omgeving, natuur) is gefinancierd, stelden een boek samen met internationale bijdragen over de vraag hoe het groen rond stedelijke gebieden kan worden behouden. Lees verder
Metroland

Onderzoeksresultaten


Recht op water, recht op recht

Watermanagement mag in Nederland een suf imago hebben, in Argentinië is watermanagement voor velen een 'hot topic'. Zeker omdat water direct verbonden is met het leven van de inheemse volkeren in Argentijns Patagonië. NWO-onderzoeker Alejandra Moreyra onderzocht hoe de Mapuce-indianen zich staande houden in de strijd om water én om hun rechten. Volgens haar zorgt de Argentijnse overheid ervoor dat de Mapuce hun rechten niet uit kunnen oefenen. Zij promoveerde op 3 juni aan de Wageningen Universiteit. Lees verder


Peruaanse stalagmieten verraden klimaatverandering

Krijgt Nederland als waterrijk land in de toekomst te maken met de door Al Gore voorspelde 'Inconvenient truth'? NWO-onderzoeker Martin van Breukelen, promovendus aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, analyseerde stalagmieten uit het Zuid-Amerikaanse Amazonebekken in Peru. Met behulp van deze stalagmieten kan hij klimaatveranderingen uit het verleden reconstrueren. Van Breukelen promoveerde op maandag 11 mei. Lees verder


Kanoetstrandlopers

Dalende draagkracht Waddenzee voor steltlopers (NIOZ)

Onderzoekers van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek, de Rijksuniversiteit Groningen en SOVON Vogelonderzoek Nederland hebben tijdens een experiment, uitgevoerd in de Waddenzee tussen 1996 en 2005, waargenomen dat de ecologische effecten van mechanische overbevissing op kokkels in dit beschermde natuurgebied behalve tot een afname in de hoeveelheid schelpdieren, ook aantoonbaar heeft geleid tot dalende aantallen kanoetstrandlopers.
Lees verder


Vogels met 'GPS-rugzakje' tot in kleinste detail gevolgd (NIOZ)

Onderzoekers Willem Bouten en Judy Shamoun-Baranes van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED) van de Universiteit van Amsterdam (UvA), Edwin Baaij van het Technologie Centrum van de UvA hebben in samenwerking met Kees Camphuysen van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek van NWO een 'GPS-rugzakje' ontwikkeld waarmee vogels tot op het kleinste detail gevolgd kunnen worden tijdens hun jaarlijkse trek. Het ontwikkelde trackingsysteem biedt ongekende mogelijkheden om het gedrag van dieren te besturen en daarbij waardevolle fundamentele wetenschappelijke kennis op te doen. Ook worden de uitkomsten over vliegbewegingen van vogels nu al in de praktijk gebruikt voor het vergroten van de veiligheid van militaire luchtvaart door vogelaanvaringen te voorkomen. Lees verder

Schelpdieren in de Waddenzee lijden onder opwarming (NIOZ)

Op 29 mei is een call opengesteld voor integrerend postdoc-onderzoek op het terrein van het Onder de titel "Some like it cold?" doen onderzoekers van het Koninklijk NIOZ op Texel en het Centrum voor Estuariene en Mariene Ecologie (CEME) van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in Yerseke in het wetenschappelijke tijdschrift Marine Ecology Progress Series uit de doeken hoe het schelpdier het nonnetje (Macoma balthica) in de Waddenzee schade ondervindt door perioden met relatief hoge temperaturen in verschillende seizoenen.
Lees verder

Schelpdier


Kiezelwier-vetten als indicatoren voor klimaat en ouderdom van aardolie

Kiezelwier-vetten

NIOZ-onderzoeker-in-opleiding Sebastiaan Rampen verdedigde op 11 juni 2009 aan de Universiteit van Utrecht zijn proefschrift, waarin hij de grote rol van fossiele vetmoleculen in de zeebodem bij klimaatveranderingen in het verleden en in de bepaling van de ouderdom van olie beschrijft. Bij zijn onderzoek concentreerde Rampen zich op de tegenwoordig zeer belangrijke algengroep van de kiezelwieren en onderzocht 106 verschillende soorten. Lees verder

Kort nieuws


Spinozapremie voor Marten Scheffer, klimaathoogleraar uit Wageningen

Marten Scheffer, hoogleraar Aquatische Ecologie en Waterkwaliteitsbeheer aan de Wageningen Universiteit ontvangt de NWO-Spinozapremie 2009 voor zijn grensverleggende werk aan het begrip van kritische omslagen in complexe systemen, variërend van overgangen in ondiepe meren tot klimaatverandering en het ineenstorten van oude culturen.
Meer informatie:
http://www.nwo.nl/nwohome.nsf/pages/NWOA_7SMJQ2
En:
http://www.aew.wur.nl/uk/staff/MS

Foto: Arie Wapenaar   

Marten Scheffer


Nederlandse en Chinese onderzoekers brainstormen over 'Integrated Water Management' te Beijing

Op 13 en 14 mei hebben Nederlandse en Chinese onderzoekers deelgenomen aan een workshop over 'Integrated Water Management' in Beijing. Deze workshop werd georganiseerd in het kader van het Joint Scientific Thematic Research Programme (JSTP), een bilateraal onderzoeksprogramma waarin NWO en KNAW samenwerken met vier Chinese organisaties (MoST, MoE, CAS en CASS). Lees verder


NWO: tien miljoen nodig voor toekomstig poolonderzoek

Op 22 juni ontving minister Plasterk (OCW) uit handen van de voorzitter van NWO, Jos Engelen, het masterplan voor het poolonderzoek. In dit masterplan, getiteld Poolpositie-NL, onderbouwt NWO dat er 10 miljoen euro per jaar nodig is voor de uitvoering van excellent wetenschappelijk onderzoek in de poolgebieden. Door de fundamentele kennis van de poolgebieden te vergroten, kan Nederland zich beter voorbereiden op de toekomst. Lees verder


Sociale wetenschappers schetsen eerste onderzoeksresultaten rond klimaatverandering

Eind juni presenteerden vijf jonge onderzoekers hun onderzoek tijdens de zeventiende internationale EAERE-conferentie op de VU. De EAERE is de European Association of Environmental and Resource Economists. Pim Martens, hoogeraar en directeur van het ICIS (International Centre for Integrated assessment and Sustainable development) aan de Universiteit Maastricht, was erbij en zat de sessie voor. Lees verder

Inzicht in sociale dynamiek van gemeenschappen voor een effectiever rampenbeleid

De Zambezi-rivier in Mozambique treedt regelmatig buiten zijn oevers. Dat kost mensenlevens en veel geld. Door de klimaatverandering neemt het risico op overstromingen toe. De vraag is hoe de lokale gemeenschap omgaat met dit risico en hoe overheden en NGO's de lokale bevolking kunnen ondersteunen in de lager én de hoger gelegen gebieden. Luis Artur doet, begeleid door prof. Thea Hilhorst, promotieonderzoek naar hoe de lokale bevolking extreme weersomstandigheden waarneemt en erop reageert. Lees verder Luis Artur en Thea Hilhorst


Bernard Westerop volgt Tanja Kouwenhoven op bij ALW

Sinds 1 juni is Bernard Westerop bij NWO, Aard- en Levenswetenschappen, in dienst als beleidsmedewerker. Lees verder

Agenda


8 juli 2009
MARE Policy Day 'Dealing with sea-level rise in deltaic regions: an international comparision'

Deze 'policy day' in Amsterdam gaat vooraf aan de vijfde MARE-conferentie van 9 tot 11 juli 'People and the Sea V'. In de volgende nieuwsbrief een impressie van deze dag. Lees verder


30 augustus - 5 september 2009
Summer school Understanding Global Environmental Change

Hoe beïnvloedt klimaatverandering de basisprocessen van het systeem aarde? Multidisciplinaire zomerschool voor PhD-studenten uit de natuurwetenschappen. Lees verder


3 en 4 september 2009
Kick off symposium Zee- en Kust onderzoek

Tijdens dit symposium bij het NIOZ op Texel wordt ingegaan op de eerste resultaten van de toegekende projecten in de Wadden-call. Lees verder


14 en 15 september 2009
International workshop Europe adapts to Climate Change, Science-policy interactions in national adaptation policy

Deze workshop te Utrecht (alleen op uitnodiging) is georganiseerd door het Nederlandse Kennis voor Klimaat-programma in samenwerking met het Duitse Aerospace Centre, het Finse ministerie van bos- en landbouw en het CIRCLE-ERA-netwerk. Doel is wetenschappers en beleidsmajers op het terrein van klimaatverandering samen te brengen om visies en ervaringen uit te wisselen met het oog op adaptiestratyegien in Europa. Meer informatie


8 en 9 oktober 2009
Noordzeedagen

Rijkswaterstaat organiseert de elfde editie van de Noordzeedagen met als thema 'Grenzeloze Noordzee'. De Noordzeedagen, gecombineerd met de IDON-conferentie, worden in het Scheepvaart en Transport College aan de Lloydkade te Rotterdam gehouden. Lees verder


18 - 20 oktober 2009
First European Conference Energy Efficiency and Behaviour Conference

SenterNovem organiseert deze eerste internationale conferentie over gedrag en energie in Maastricht (Amrâth Grand Hotel de l'Empereur), in samenwerking met vele Nederlandse en buitenlandse partijen en personen. Tijdens de conferentie staat het begrijpen van het individuele beslissingsgedrag gedrag centraal, in relatie tot CO2-reductie. Meer informatie


Colofon

De Nieuwsbrief Duurzame aarde is een uitgave van NWO. De nieuwsbrief informeert lezers over activiteiten, onderzoeksresultaten en ander nieuws rond lopend onderzoek dat onder het NWO-thema Duurzame aarde valt. De berichtgeving is afkomstig uit verschillende programma's. Interviews en samenstelling, drs. Ymkje de Boer, m.m.v. alle betrokken beleidsmedewerkers en gebiedsvoorlichters en prof. dr. Gerbrand Komen, nieuwsbriefda@nwo.nl.