Ten geleide - in één nieuwsbrief de samenhang tussen menselijk gedrag, het gebruik van natuurlijke hulpmiddelen en de ecologie van onze planeet

Met het thema Duurzame aarde wil NWO een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de Nederlandse inspanning op het gebied van Global Change Research. Na een zorgvuldig voorbereidingstraject is de implementatie van het thema nu in een stroomversnelling gekomen. Nieuwe deelprogramma's zoals 'Agriculture beyond Food', 'Energietransities', 'Terugkoppelingen in het klimaatsysteem' en 'Integrated water management in relation to climate change and sea level rise' gaan van start, terwijl de flankerende programma's, zoals het Zee- en kustonderzoek en 'Duurzame bereikbaarheid van de Randstad' al enige voorsprong hebben.

In samenhang
NWO heeft er voor gekozen om de programma's in samenhang te implementeren, met de achterliggende gedachte dat er een grote mate van samenhang is tussen menselijke gedrag, het gebruik van natuurlijke hulpmiddelen en de ecologie van onze planeet. Vandaar ook één nieuwsbrief, als coproductie van de betrokken gebiedsbesturen. De voormalige MaGW Nieuwsbrief Milieuonderzoek is hierin opgegaan. Naast nieuws over onderzoek naar het omgaan met schaarse hulpbronnen voortaan ook nieuws over veranderingen in het klimaat en de oceaan, en over lokale en regionale 'oplossingen', in Nederland en elders in de wereld.

Vier keer per jaar
De nieuwsbrief zal vier keer per jaar verschijnen als 'doorklikbare e-mail' met links naar de NWO-site, waar men de volledige artikelen kan lezen. U kunt zich aan- en afmelden via de link in de linkermarge van de nieuwsbrief. Ik wens u veel leesplezier.

Prof. Gerbrand Komen
Voorzitter Stuurgroep Duurzame aarde

China en Nederland bundelen krachten in onderzoek naar watermanagement

Tijdens een recent werkbezoek aan China hebben de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen met hun Chinese partnerorganisaties overeenstemming bereikt over de themakeuze voor het nieuwe onderzoeksprogramma Joint Scientific Thematic Research Programme (JSTP). Lees verder

Ruim 1 miljoen beschikbaar voor post-doc-projecten

NWO en de Stichting Kennis voor Klimaat hebben 1,5 miljoen euro gereserveerd voor postdoc-projecten, waarin dwarsverbanden zullen worden gelegd tussen de diverse onderzoeksprogramma's van de partners binnen het Nederlands Partnerschap voor Duurzame aarde (NPDA).
Lees verder

Nieuw multi-disciplinair onderzoeksprogramma 'Energy transition' op de rails

Boek 'Nieuw Licht' als warme broodjes

Op 30 januari vond de slotconferentie van het NWO/SenterNovem Stimuleringsprogramma Energieonderzoek plaats in de Beurs van Berlage van Amsterdam. Daar werd ook 'Nieuw Licht' gepresenteerd. De boekenvoorraad van 1500 exemplaren is binnen twee maanden zo goed als opgeraakt.
Lees verder

Film Waterproof gratis te verkrijgen

Het klimaatprogramma VAM (Vulnerability, Adaptation and Mitigation) bracht eind 2008 een film uit. Die maakt duidelijk welke sociaalwetenschappelijke vraagstukken er kleven aan klimaatverandering en hoe VAM-wetenschappers een bijdrage leveren aan de oplossing hiervan. De film is gratis te downloaden. De film met Nederlandstalige ondertiteling is tevens verkrijgbaar op DVD. U kunt deze bestellen door een email te sturen naar vam@nwo.nl

Vervuilende branden veroorzaakt door mens

De grote bosbranden die Indonesië in droge perioden teisteren, zijn niet alleen toe te schrijven aan grote droogte. Een team van onderzoekers, waaronder Veni-winnaar Guido van der Werf, analyseerde de dichtheid van smog tijdens de bosbranden. Zij kunnen nu definitief vaststellen dat de bevolkingsdichtheid en het gebruik van land een grote invloed heeft op de hevigheid van de bosbranden. Nature Geoscience publiceerde de resultaten van het onderzoek op 22 februari.
Lees verder

Foto: Guido van der Werf, ook winnaar van de Vening Meinesz prijs 2008

'Motoren van innovatie' aanzwengelen voor duurzame energiehuishouding

Overheden moeten niet alleen een paar nieuwe technologieën promoten, maar een compleet innovatiesysteem helpen opbouwen met verschillende partijen en verschillende beleidsinstrumenten. Alleen op die manier komt een duurzame energiehuishouding binnen handbereik. Dit stelt Roald Suurs, innovatieonderzoeker, die op 27 maart promoveerde aan de Universiteit Utrecht. Hij bestudeerde de ontwikkeling en implementatie van alternatieve brandstoftechnologieën in Nederland.
Lees verder

Klimaatverandering verlaagt voedselwaarde algen

Onder invloed van klimaatverandering gaan micro-algen in zoet water harder groeien. Echter, de samenstelling van de algen verandert, waardoor hun voedingswaarde voor ander onderwaterleven daalt. Deze resultaten zijn gevonden door onderzoekers van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en de Universiteit van Amsterdam in een laboratoriumexperiment. Algen staan aan de basis van de voedselketen. Het onderzoek wijst op een mogelijk belangrijke schakel tussen klimaatverandering en het leven onder water. Lees verder

Helende werking van de (groene) omgeving verdient nader onderzoek

'Dat er een positieve relatie tussen groen en gezondheid is, lijkt nu wel aannemelijk. Maar wat zijn de consequenties hiervan?' Dat was een van de afsluitende opmerkingen van programmaleider Peter Groenewegen tijdens het seminar waarmee op donderdag 19 februari de onderzoekers van het GaMON-programma Vitamine G hun programma afsloten op het NIVEL in Utrecht. De zaal zat vol geïnteresseerde onderzoekers met allerlei verschillende achtergronden, afkomstig van universiteiten, plan- en adviesbureaus en bijvoorbeeld ook de GGD Amsterdam. Wat hen bond was interesse en expertise in de relatie omgeving - gezondheid. Lees verder

Democratische ruimtelijke ontwikkeling: verhalen verbinden en kennis delen

Hoe kan de inzet van kennis en expertise via externe adviseurs het democratisch gehalte van ruimtelijke planprocessen ten goede komen? Misschien zit de kunst 'm vooral in het integreren van lokale kennis in de 'verhalen' van bestuurders. De onderzoekers van het programma 'Planning nature & landscape', geleid door Maarten Hajer organiseerden het seminar 'Visie voorop!', zochten én vonden interactie met andere wetenschappers, adviseurs en beleidsmakers, in de Glazen Zaal te Den Haag, op 12 maart. Lees verder

Symposium Onderwatergeluid en Biologie

Toenemende menselijke activiteiten veroorzaken onder water steeds meer geluiden op de (Noord)zee: grotere schepen brengen containers in Rotterdam, het heien van windturbineparken op zee levert veel lawaai onder water op, seismisch onderzoek is nodig om de laatste gasresten uit de zeebodem te gaan persen. We gebruiken al jaren sonarsystemen om onderwater te kijken, inmiddels komen daar de eerste communicatiesignalen bij. Gaat al dat geluid wel goed samen met het mariene milieu? Op 17 maart 2009 vond een symposium met dit thema plaats. Meer informatie en de gehouden presentaties

Wetenschappers vieren Darwin's verjaardag met herhaling eerste experiment op de Oceaan

Een internationaal team van wetenschappers vierde Darwin's tweehonderdste verjaardag midden op de tropische oceaan aan boord van het NIOZ onderzoekschip 'Pelagia'. Darwin's eerste werk op zijn fameuze reis rond de wereld met de 'Beagle' was het vangen van microscopisch plankton. Om Darwin's verjaardag gepast te vieren, herhaalt het internationale team van wetenschappers aan boord van het onderzoeksschip 'Pelagia' van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek diens eerste experiment in de Indische Oceaan ten noorden van Madagaskar.
Lees verder

Gezamenlijke publicatie van planbureaus 'Duurzaam Nederland'

Op 10 februari 2009 hebben de planbureaus gezamenlijk de Monitor Duurzaam Nederland 2009 uitgebracht. Het boek is een goede basis om de discussie te voeren met politiek, beleid en wetenschap over een duurzame ontwikkeling van de Nederlandse samenleving. Geanalyseerd wordt hoe ons land ervoor staat op het gebied van klimaatverandering, biodiversiteit, gezondheid, kennis, vergrijzing en sociale cohesie. Deze, en vele andere onderwerpen worden in deze monitor behandeld aan de hand van een set van duurzaamheidsindicatoren en detailanalyses. Zie verder de CBS website

Kennis voor na Kyoto

In december 2009 komen de Partijen bij het Klimaatverdrag (UNFCCC) voor het laatst bijeen voordat het Kyoto-protocol afloopt. De bedoeling is om afspraken te maken over een nieuw verdrag - uiteraard uitgaand van de huidige kennis van klimaatverandering. Het gezaghebbende Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) voltooide het laatste grote rapport in 2008. Dit rapport bevat een overzicht van de literatuur tot medio 2007. Op dit moment is er een veelheid aan initiatieven om recente ontwikkelingen in kaart te brengen, stelt prof. dr. Gerbrand Komen, stuurgroepvoorzitter Duurzame aarde. Lees verder

Website Nationaal Partnerschap Duurzame Aarde-onderzoek in de lucht

Het Nationaal Partnerschap voor Duurzame Aarde-onderzoek (NDPA) is in mei 2008 opgericht op basis van een convenant van de minister van VROM met NWO over kennisontwikkeling op het terrein van duurzaamheid. Het NPDA richt zich op duurzaamheid, en op de interactie tussen mens, economie en milieu, zowel mondiaal als lokaal en regionaal. Het wetenschappelijk en beleidsmatig veld dat zich met duurzaamheid bezighoudt is breed, en behelst een aantal aspecten waarvan het verband niet altijd op het eerste gezicht duidelijk is. Het NPDA heeft sinds kort een eigen website. Zie: www.npda.nl.

Duurzame bereikbaarheid van de Randstad:
Een unieke, nauwe samenwerking tussen beleid en wetenschap

In het NWO-programma Duurzame bereikbaarheid van de Randstad worden de beste academische onderzoeksgroepen in Nederland uitgedaagd hun visie te geven op wat nodig is om de duurzame bereikbaarheid van de Randstad op de langere termijn te garanderen en in voorstellen aan te geven welk onderzoek hiervoor nodig is. Programmacommissievoorzitter Hans Leeflang geeft een toelichting. Lees verder

20 april 2009
Aanbieding Staat van het Klimaat 2008

Staatssecretaris Tineke Huizinga ontvangt om 14.00 uur in het Perscentrum van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat aan de Plesmanweg in Den Haag de publicatie Staat van het Klimaat van het Platform Communication on Climate Change. Meer informatie: www.klimaatportaal.nl

27 april 2009 en 15 juni 2009
Sluitingsdatum indiening Samenwerking China - Joint Scientific Thematic Research Programme (JSTP)

Tot 27 april kunnen Expressions of Interest worden ingediend; tot 15 juni projectvoorstellen. Lees verder

18 mei 2009
Sluitingsdatum vooraanmeldingen deelprogramma Noordzee van Nationaal programma Zee- en kustonderzoek (ZKO)

Het ZKO richt zich op een versterking van inzicht en kennis van de kustontwikkeling, de rol van kringlopen en stofstromen in relatie tot waterkwaliteit, draagkracht voor een duurzame opbrengst van het ecosysteem, verandering in de biodiversiteit, de rol van zee en oceaan in klimaatverandering en de effecten daarvan op het mariene systeem. Dit inzicht moet de basis leggen voor eventuele voorspellingen. Het ZKO wil de samenwerking tussen verschillende onderzoeksinstellingen op dit gebied bevorderen.
Meer informatie in de subsidiewijzer

20 mei 2009
Sluitingsdatum indiening Energy Transition

Tot 20 mei 12.00 uur kunnen Letters of Intent worden ingediend. Lees verder

24 - 27 juni
Sessie Economie en klimaatverandering

Het klimaatprogramma VAM (Vulnerability, Adaptation and Mitigation) organiseert een 'special session' met als titel 'Economics and climate change: vulnerability, adaptation and mitigation' op het EAERE 2009 congres van 24 tot 27 juni in Amsterdam. EAERE staat voor de "European Association of Environmental and Resource Economists". De dag en tijd volgen nog. Meer informatie:
http://www.eaere2009.org/
http://www.nwo.nl/vam

28 juni 2009
Lezing EXPERIMENT NL: Annemieke Gloudemans in Naturalis

Regelmatig worden EXPERIMENT NL-lezingen in boekhandels en musea georganiseerd. Op 28 juni om 13.00 uur houdt Annemieke Gloudemans de EXPERIMENT NL-lezing in het kader van de promotie van het publieksboek van NWO. Gloudemans werkt aan het SRON Netherlands Institute for Space Research. Deze onderzoeker heeft onder andere onderzoek gedaan naar verbetering van klimaatmodellen door middel van satellietbeelden van de aarde. De toegang is gratis. Meer informatie: www.naturalis.nl

5 - 8 juli 2009
15th Annual International Sustainable Development Research Conference

De International Sustainable Development Research Society (ISDRS) komt tezamen bij het Copernicus Instituut van de Universiteit Utrecht onder de titel 'Taking up the Global Challenge: Analysing the implementation of innovations and governance for sustainable development'.
Meer informatie: www.isdrs.org, globalchallenge2009@uu.nl, 030-253 2728