Twee miljoen voor chemische innovaties

18 januari 2016

Uit het Innovatiefonds Chemie zijn acht LIFT-samenwerkingsprojecten van universitaire onderzoekers en bedrijven toegekend. NWO Chemische Wetenschappen draagt in totaal 1,5 miljoen euro bij aan de verschillende projecten en het bedrijfsleven in totaal 0,5 miljoen euro. LIFT is een nieuwe publiek private samenwerkingsvorm die in 2015 is geïntroduceerd. In een LIFT-project werken minstens één bedrijf en één kennisinstelling samen aan chemisch onderzoek.

Overzicht van de toegekende projecten (alfabetisch):

Polymeermembranen op basis van hernieuwbare copolymeren
Dr. Katrien Bernaerts (UM), dr. Rob Duchateau (SABIC)
De onderzoekers gaan chemisch inerte, stevige en goedkope polymeermembranen maken met toepassingen in bijvoorbeeld waterzuivering of batterijen. Hiertoe zullen nieuwe blok- en graft-copolymeren gemaakt worden die zichzelf op nanoschaal ordenen. Door het selectief degraderen / verwijderen van één van de componenten, ontstaan poriën in de membranen. Het polymeer dat selectief verwijderd wordt, is bio-gebaseerd (niet fossiel) èn kan hergebruikt worden, wat maakt dat dit onderzoek een sterke groene stempel heeft. Gedurende het onderzoek wordt kennis opgebouwd om de eigenschappen van de poreuze membranen te sturen.

Moleculaire magneet voor medicijn opname
Dr. Thomas Boltje (RUN), prof. dr. Floris Rutjes (RUN), dr. Gerrit Veeneman (PharmaCytics B.V.)
De onderzoekers gaan nieuwe drug delivery technologieën ontwikkelen die de opname van oraal ingenomen medicijnen verbeteren. Het idee is om een medicijn zodanig chemisch aan te passen dat het, door interactie met specifieke eiwitten in de darmwand, het darmmembraan gemakkelijker kan passeren en beter kan worden opgenomen in de bloedbaan. Doel is om een verbeterd therapeutisch effect en minder bijwerkingen te krijgen bij een lagere dosering.

Veelbelovend geneesmiddel voor behandeling van Parkinson
Prof. dr. Philip Elsinga (UMCG), dr. Aren van Waarde (UMCG), dr. Ton Visser (Syncom BV)
AG-0029 is een potentieel geneesmiddel voor de ziekte van Parkinson dat zowel de motorische problemen als het verminderde cognitieve vermogen van patiënten beoogt te behandelen. Daarmee kan de kwaliteit van leven van patiënten gedurende een aantal jaren significant verbeteren. In dit project wordt middels PET (Positron Emissie Tomografie) studies gekeken naar de in vivo binding van AG-0029 aan D2- en H3-receptoren, de selectiviteit ervan voor de gewenste receptoren en de optimale dosering voor toediening van AG-0029. De beoogde resultaten maken deel uit van het klinisch ontwikkelplan van AG-0029.

Milieuvriendelijke katalysatoren
Prof. dr. Emiel Hensen (TU/e), prof. dr. Ekkes Brück (TUD), dr. Iulian Dugulan (TUD), dr. Leon van de Water (Johnson Matthey Catalysts)
De onderzoekers gaan innovatieve chroomvrije katalysatoren ontwikkelen voor de productie van waterstof. Zij gebruiken hiervoor de unieke Delftse Mössbauer/IR spectroscopische faciliteit in combinatie met katalytische activiteitsmetingen om een beter begrip te verkrijgen van de invloed van chroom op katalytische ijzeroxide locaties. Het onderzoek draagt bij aan één van de hoofddoelen van duurzame chemie, namelijk het ontwikkelen van technologieën die het gebruik van gevaarlijke chemicaliën in chemische productieprocessen overbodig maken.

POX-Patch
Prof. dr. ir. Jan van Hest (RUN), prof. dr. Harry van Goor (RUMC), drs. Johan Bender (GATT Technologies)
Bestaande hemostatica (bloedstelpende middelen) die worden toegepast bij operaties bestaan uit dierlijk materiaal, bijvoorbeeld collageen, gecombineerd met bloedstollingsfactoren. Deze hemostatische medicijnen hebben niet alleen technische tekortkomingen maar zijn ook nog eens erg duur waardoor toepassing beperkt is. GATT Technologies BV werkt samen met de Nijmeegse onderzoekers aan een kosteneffectief (semi)synthetisch polymeer hemostaticum (POX-Patch) met superieure eigenschappen. Op het gebied van chirurgische hemostatica is er nog geen goede (semi)synthetische variant op de markt. Met POX-Patch hopen de onderzoekers daar binnen een paar jaar verandering in te brengen.

Op weg naar innovatieve antibiotica en herbiciden
Dr. Anna Hirsch (RUG), dr. Matthew Groves (RUG), dr. Gudrun Lange (Bayer CropScience)
Resistentie tegen antibiotica en herbiciden is momenteel een serieus probleem. De onderzoekers gaan nieuwe moleculen ontwerpen die een essentieel enzym voor de groei van onkruid en pathogene bacteriën op een specifieke manier remmen. Hiervoor gaan ze eerst de structuur van het enzym ophelderen, waarna deze gebruikt wordt bij het rationeel ontwerpen van nieuwe remmers. Uiteindelijk zouden de nieuwe remmers tot een beter antibioticum of herbicide met een volledig nieuw werkingsmechanisme doorontwikkeld kunnen worden.

Digitaal printen met thermisch reversibele materialen
Prof. dr. Francesco Picchioni (RUG), dr. M. Miedema (Océ Technologies), dr. ir. Otto Salomons (Océ Technologies)
De onderzoekers richten zich op het vinden van een proof-of-principle voor het toepassen van thermisch reversibele materialen in digitaal printen. Als het lukt, ziet het consortium diverse  unieke voordelen zoals verbeterde prestaties en duurzaamheid. Denk bij het laatste vooral aan de transitie van fossiele naar hernieuwbare materialen, betere recyclebaarheid en minder (toxische) milieubelasting. Gezien de potentiële grootte van de digitale printmarkt is een aanzienlijke impact te verwachten, zowel economisch, sociaal, technisch als milieutechnisch.

Nieuwe speurstoffen
Dr. ing. Daniëlle Vugts (VUMC), prof. dr. Bert Windhorst (VUMC), drs. Perry Kruijer (Cyclotron)
De onderzoekers gaan hun recent ontwikkelde methode om verbindingen radioactief te labelen met een [18F]trifluoromethyl groep geschikt maken voor industriële toepassing. Met behulp van deze labelingsmethode zullen drie nieuwe speurstoffen (tracers) ontwikkeld worden voor klinische toepassing. Twee tracers zijn gericht op het beter en eerder diagnosticeren van neurologische aandoeningen en één tracer zal gebruikt worden voor het selecteren van darmkanker patiënten, die de grootste kans maken om te profiteren van behandeling met een nieuw duur medicijn.

Over LIFT

LIFT (Launchpad for Innovative Future Technology) is één van de publiek-private samenwerkingsvormen die gefinancierd wordt uit het Innovatiefonds Chemie (voorheen Fonds Nieuwe Chemische Innovaties), het fonds voor publiek-private samenwerking in de chemie bij NWO. LIFT is bedoeld voor publiek-private samenwerking tussen ten minste één bedrijf en ten minste één kennisinstelling, waarbij de kennis- en/of innovatievraag van het deelnemende bedrijfsleven wordt aangepakt. Een LIFT-project wordt in één keer aangevraagd en beoordeeld, maar meestal in twee fases uitgevoerd en gefinancierd. In de eerste fase is de cash-bedrijfsbijdrage lager dan in de tweede fase. De totale projectgrootte ligt tussen 150.000 euro en 300.000 euro, waarvan een kwart door het gezamenlijke bedrijfsleven betaald wordt en drie kwart door NWO. Onderwerpen die passen binnen de roadmaps van de Topsector Chemie komen voor financiering in aanmerking.

Bron: NWO