Vier nieuwe projecten in Open Programma

2 januari 2017

Waardevolle schimmels uit plantenbiomassa, regeneratie van de zebravis staartvin, emissies van het broeikasgas lachgas, en de ontwikkeling van Mediterrane badlands tegengaan. Het gebiedsbestuur heeft vier projecten in het Open Programma goedgekeurd. De beoordelingscommissie voor het Open Programma heeft in december 2016 veertien aanvragen beoordeeld; het honoreringspercentage is daarmee ruim 28 procent.

An experimentally validated model for central carbon metabolism in Aspergillus niger to elucidate fungal flexibility in conversion of plant-biomass derived sugars
Prof. dr. ir. R.P. de Vries, CBS
Tijdens de groei van schimmels op plantenbiomassa worden monomere suikers vrijgemaakt die omgezet kunnen worden via verschillende metabole routes. De onderzoekers hebben een model van dit metabolisme gemaakt voor de schimmel Aspergillus niger, op basis van genoom en transcriptoom data. Dit project gaat het model experimenteel testen door alle genen van dit model individueel uit te schakelen. Analyse van deze stammen zal aangeven welke stappen uit het metabolisme alternatieven hebben; deze zullen wij vervolgens ook blokkeren. Zo kunnen stammen gemaakt worden die waardevolle metabolieten produceren uit plantenbiomassa.

Oxidatie van tyrosine fosfatasen in zebravis fin regeneratie
Prof. dr. J. den Hertog, Hubrecht
Gewervelde dieren kunnen verloren weefsels en/of lichaamsdelen vervangen; dit heet regeneratie. Er zijn grote verschillen tussen soorten wat betreft hun regeneratie capaciteit. De zebravis kan verschillende lichaamsdelen regeneren en regeneratie van de staartvin wordt veel gebruikt als model. Wat de aanzet geeft tot regeneratie is onbekend, maar een van de eerste gebeurtenissen na amputatie van de staartvin is een snelle, tijdelijke verhoging van de waterstofperoxide productie H2O2. Tyrosine fosfatasen, belangrijke signaaltransductie moleculen worden tijdelijk uitgeschakeld door H2O2–gemedieerde oxidatie. Dit project wil de moleculaire en cellulaire rol van tyrosine fosfatasen tijdens regeneratie ophelderen.

Mondiale lachgas budgetten voor zoetwatersystemen in het Anthropoceen
Prof. dr. ir. A.F. Bouwman, UU
Zoetwater is een belangrijke mondiale bron van lachgas (N2O), een van de drie belangrijkste broeikasgassen. N2O wordt in water gevormd tijdens bacteriële ammonium oxidatie en nitraat reductie. De N2O emissie neemt toe door groeiende aanvoer van stikstof naar oppervlaktewater als gevolg van toenemend stikstofkunstmestgebruik in de landbouw en lozing van afvalwater. Klimaatverandering, landgebruiksveranderingen en damaanleg in rivieren beïnvloeden stikstofomzettingen en N2O vorming. Dit project gaat dit systematisch onderzoeken met een mondiaal, ruimtelijk bepaald model dat N2O emissies berekent voor de 20e eeuw en voor toekomstscenario’s, van belang voor beleidsvorming.

Hedendaagse Mediterrane badlands: een natuurlijk fenomeen of door de mens veroorzaakt?
Dr. J.M. Schoorl, WUR
Badlands (‘slechte landerijen’) zijn gebieden waar alle vruchtbare bodem weggespoeld is in een steeds herhalend proces. Zowel de toegankelijkheid als de bruikbaarheid voor landbouw van badlands is slecht. In Europa zijn deze badlands vooral in Mediterrane gebieden. Theorieën over hun ontstaanswijze lopen uiteen van natuurlijk tot veroorzaakt door menselijke ontbossing en overgebruik. Dit project wil met behulp van de nieuwste dateringstechnieken onderzoeken wanneer en hoe snel Mediterrane badland systemen zich vormen. Zo kunnen we de ontwikkeling koppelen aan natuurlijke en/of mens gedreven omstandigheden, en deze inzichten gebruiken om verdere uitbreiding van badlands te voorkomen.

Bron: NWO