Thema's
Op basis van consultaties met maatschappelijke partners en het wetenschappelijke veld heeft NWO voor de strategieperiode 2011-2014 zes thema's geïdentificeerd. Vlak na het uitkomen van de NWO strategie (zomer 2010) is het Bedrijfslevenbeleid van het kabinet Rutte bekend gemaakt; in negen topsectoren waarin Nederland economisch wereldwijd een sterke positie heeft wordt een betere aansluiting tussen kennis en innovatie nagestreefd. In het voorjaar van 2011 heeft het kabinet NWO verzocht de NWO-thema's maximaal aan te laten sluiten op de topsectoren. In het najaar van 2011 heeft NWO daarom drie extra thema's (Creatieve industrie, High tech systemen en materialen en Agro, food en tuinbouw) toegevoegd.
Leven in gezondheid
Ieder mens wenst in goede gezondheid lang te leven. Gezondheid is een complex samenspel van veel factoren: biologische stressoren, levensloop, leefstijl, fysieke, sociale en culturele omgeving en de kwaliteit en toegankelijkheid van zorgvoorzieningen bijvoorbeeld.
Onderzoek binnen het NWO-thema Leven in gezondheid levert kennis op voor een kwaliteitsvol leven: voedingsadviezen voor mensen met suikerziekte, gen-onderzoek om oorzaken van ziektes vast te stellen en ICT-systemen voor het monitoren van patiënten. Interdisciplinariteit is een toegevoegde waarde van dit NWO-thema: verschillende disciplines vanuit alfa/gamma-, bèta- en levenswetenschappen werken gericht en in samenhang aan dezelfde opgaven.
Belangrijke trends in de gezondheidszorg zijn de toenemende zelfredzaamheid van de patiënt, de kwaliteit en doelmatigheid van zorg en de relatie tussen arbeid en gezondheid. Nieuwe kennis is niet alleen nodig voor het voorkomen, opsporen of behandelen van aandoeningen, maar ook voor het verbeteren van de kwaliteit van leven.
Water en klimaat
Water is onontbeerlijk voor het leven op aarde en van
cruciale betekenis voor de maatschappij. Ook in het klimaat speelt water een
grote rol. De natuurlijke kringloop van oceaan naar atmosfeer, door neerslag
weer terug op aarde en via rivieren naar de oceanen is van doorslaggevende
invloed op regionale en mondiale klimaatpatronen.
Nederland heeft een internationale status als kennisland op het gebied van waterbeheer, waterveiligheid, watertechnologie, zeeonderzoek en scheepsbouw. Ook op het terrein van afvalwaterzuivering, klimaatmodellen en deltatechnologie doen Nederlandse wetenschappers belangrijk onderzoek.
Binnen het NWO-thema Water en klimaat wordt onderzoek gedaan naar onder meer de fundamentele achtergronden van extreem weer, overstromingsveiligheid, de zoetwatervoorziening, veranderende ecosystemen en de (on)voorspelbaarheid van het klimaat.
Samenleven onder spanning
De samenleving verandert onder invloed van globalisering, technologie, commercialisering en individualisering. Via Twitter, Facebook en Skype onderhouden mensen contacten met de hele wereld en worden er soms zelfs revoluties ontketend. Wereld- en mensbeelden veranderen, nationaal en internationaal. De samenhang tussen de voortgaande schaalvergroting in de samenleving en de beperkte schaal van de mens als individu is een veelzijdig en dynamisch onderzoeksterrein.
Binnen het NWO-thema Samenleven onder spanning staat de vraag centraal wat mensen met elkaar verbindt en wat mensen scheidt. Binnen het thema wordt die centrale vraag aan de hand van verschillende onderwerpen onderzocht: identiteit en identiteitsvorming, (begrijpelijke) taal en meertaligheid, religie, sport, burgerschap, cultuur en erfgoed.
Wetenschappers werken aan vragen als: Hoe moeten teksten van schoolboeken worden geschreven om zo goed mogelijk begrepen te worden? Hoe moeten we omgaan met religieuze uitingen in het publieke domein, zoals hoofddoeken of luid klokgelui? Wat is de rol van sport bij de integratie van verschillende bevolkingsgroepen?
Duurzame energie
Biomassa, kernfusie, windmolens, zonnecellen, of misschien zonnebrandstoffen? Wetenschappers zoeken op vele terreinen naar duurzame energiebronnen, die in onze toekomstige energiebehoefte kunnen voorzien.
NWO stimuleert excellent onderzoek naar de energievoorziening van de toekomst binnen het NWO-thema Duurzame energie. Een thematische aanpak is nodig om tot radicaal nieuwe oplossingen te komen. Deze kunnen op een duurzame manier voorzien in de toenemende vraag naar energie. De onderzoeksvragen op dit terrein zijn dan ook sterk interdisciplinair.
Het thema Duurzame energie is breed: van onderzoek naar energiebesparing, via opslag en transport van energie tot onderzoek naar nieuwe energiebronnen. Het thema richt zich niet alleen op de technologie. Ook inzicht in (geo)politieke en maatschappelijke uitdagingen van de noodzakelijke overgang van fossiele brandstoffen naar meer duurzame energievormen staat op de agenda.
Verbinden van duurzame steden
De wereldbevolking concentreert zich steeds meer in steeds grotere steden. Dit stelt de maatschappij voor uitdagingen. Hoe houdt je een stad met honderdduizenden inwoners leefbaar? Hoeveel en welke wegen zijn er nodig? Waar moeten al deze mensen wonen en werken, hoe leven ze samen en hoe verplaatsen ze zich?
Hoe de vitaliteit, leefbaarheid en bereikbaarheid van steden gewaarborgd kan worden, is de centrale vraag binnen het NWO-thema Verbinden van duurzame steden.
Onderzoek binnen dit thema richt zich op alle mogelijke aspecten: van bereikbaarheid voor personen, goederen en informatiestromen tot leefbaarheid van steden en ruimtelijke ontwikkeling.
NWO financiert op al deze terreinen onderzoek dat vernieuwend, van hoog wetenschappelijk niveau, multidisciplinair en internationaal georiënteerd is.
Materialen: oplossingen voor schaarste
Grondstoffen worden schaars. Olie bijvoorbeeld, waar we kunststoffen van maken. Ook andere materialen zoals indium (in lcd-schermen), platina (katalysatoren) of lithium (lichtgewicht batterijen) zijn steeds moeilijker te krijgen. Omdat ze op raken of omdat ze uit gebieden komen waar geen handel mee mogelijk is.
Binnen het NWO-thema Materialen: oplossingen voor schaarste gaat de wetenschap samen met het bedrijfsleven op zoek naar alternatieven. Naar lichte en energierijke batterijen bijvoorbeeld, die geen lithium bevatten. Naar slimmere ontwerpprocessen, met minder grondstoffen en meer hergebruik van onderdelen of materialen.
Het doel is om zo zuinig mogelijk en zo duurzaam mogelijk materialen te maken met bruikbare eigenschappen. Want de wereldbevolking groeit, opkomende landen ontwikkelen zich tot grote economieën en we gebruiken steeds meer grondstoffen, energie, voedsel en water.
Creatieve industrie
Diabetespatiënten die hun bloedwaardes meten met hun smartphone. Virtuele werelden waarin hulpverleners rampscenario's kunnen oefenen. De ontdekking van een 'nieuwe' Van Gogh onder een ander schilderij. Wetenschap en creatieve industrie versterken elkaar.
Creatieve industrie is de verzamelnaam voor mode- en industrieel ontwerpers, architecten, reclamebureaus en makers van software en games. En ook voor media en entertainment, kunsten, cultureel erfgoed en culturele evenementen. Deze tak van bedrijvigheid is al jaren één van de snelst groeiende sectoren van de Nederlandse economie.
NWO investeert via het thema Creatieve industrie in wetenschappelijk onderzoek naar en voor creatieve productie en zakelijke dienstverlening. Dat gaat bijvoorbeeld van softwareontwikkeling voor (serious) games, via onderzoek naar het ontstaan en de werking van creativiteit tot het digitaal toegankelijk maken van cultureel erfgoed via internet en social media.
High tech systemen en materialen
Binnen het NWO-thema High tech systemen en materialen werkt de wetenschap aan nieuwe materialen, nieuwe componenten en nieuwe functionaliteiten voor high-techtoepassingen. Van gezondheidszorg, verlichting, computerchips, complexe apparatuur, robotica, communicatie, logistieke systemen, vliegtuigen en satellieten tot energieopwekking en veiligheid.
Onderzoeksgebieden die binnen dit thema samenwerken aan de technologie van de toekomst zijn onder meer: embedded systemen, fotonica, geavanceerde materialen, ICT-onderzoek, mechatronica, medische technologie, micro-elektronica, nanotechnologie, sensortechnologie, stromingsleer en de technische wetenschappen in den brede.
Agro, food en tuinbouw
De agrarische sector, levensmiddelenindustrie en tuinbouw leveren samen een bijdrage van tien procent aan de Nederlandse economie. De Nederlandse export van agro- en foodproducten is de op één na grootste ter wereld.
Binnen het NWO-thema Agro, food en tuinbouw doen wetenschappers vernieuwend onderzoek naar de grote vragen in de agrarische sector, de levensmiddelenindustrie en de tuinbouw. Het onderzoek kent drie speerpunten: duurzame en veilige productie, gezonde voeding en voedselzekerheid in mondiaal perspectief. De uitdaging is om de wereld zo duurzaam mogelijk van gezond voedsel te voorzien.
In 2050 moeten we naar verwachting negen miljard monden voeden. Met onze huidige manier van produceren is het onmogelijk om aan de groeiende behoeften te voldoen. Door schaarser wordende grondstoffen, onzekere opbrengsten door klimaatverandering en een toenemende aantasting van ons leefmilieu is het noodzakelijk om over te schakelen naar een duurzaam productiesysteem dat meer opbrengt met respect voor mens, dier en milieu.
