Leiding geven aan nieuwe werkvormen
16 december 2009
Leidinggeven aan medewerkers die je niet kunt waarnemen; een team maken via ICT- communicatie; het overbruggen van culturele verschillen en taalproblemen: voorbeelden van uitdagingen waar leidinggevenden van internationaal gedistribueerde teams zich voor gesteld zien. Dat concludeert arbeids- en organisatiepsycholoog Joris de Rooij in zijn onderzoek naar leiding geven aan gedistribueerde teams. Hij promoveert op 16 december aan de Technische Universiteit Delft.
Het proefschrift is geschreven op basis van een onderzoek naar leiderschap in gedistribueerde teams in 9 verschillende multinationals, waaronder Shell, IBM en Philips. De voornaamste resultaten van het promotieonderzoek van Joris de Rooij getiteld "Leadership for Distributed Teams" op een rijtje:
Gedistribueerde teams, ook wel virtuele teams genoemd, waaronder ook thuis-, of telewerken en mobiel virtueel werken valt, worden gezien als "het nieuwe werken". In gedistribueerde teams werken teamleden samen vanaf geografisch verspreide locaties. Dat kan binnen Nederland zijn, omdat mensen voor hun werk veel onderweg zijn, maar het kan ook gaan om teams waarbij grenzen tussen organisaties, landen en zelfs continenten worden overbrugd. Deze teams zijn in veel internationale organisaties te vinden en werken bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van nieuwe producten of diensten, aan het vergroten van, of delen van expertise op een specifiek vakgebied, of het aansturen van organisatieonderdelen die internationaal verbonden zijn.
Samenwerken binnen zulke teams heeft de belofte in zich om veel sneller (door gebruik te maken van de 24-uurs ecenomy), efficiënter (door minder te reizen) en goedkoper (door arbeid uit opkomende economieen in te schakelen) organisatiedoelen te bereiken. Bij ontwikkeling van producten en diensten kan door de bundeling van experts wereldwijd, die soms schaars zijn, ook innovatie gemakkelijker tot stand komen.
Het werken binnen zulke internationale teams gaat echter niet zonder slag of stoot en men loopt regelmatig tegen problemen aan. Zo kunnen binnen gedistribueerde teams 'eilandjes' onstaan van geografisch verspreide sub-teams. Teamleiders staan daarmee voor de uitdagende taak om werkrelaties tussen teamleden te stimuleren. Ook zijn er regelmatig misverstanden in communicatie via videoconferentie, of e-mail. Misverstanden en fouten als gevolg daarvan, kunnen in gedistribueerde teams langer onopgemerkt blijven, doordat men elkaar niet ziet of tegenkomt. Cultuurverschillen spelen ook een grote rol bij communicatie, zowel in communicatiegebruiken als door taalproblemen. Dat maakt dat leidinggevenden erg cultureel sensitief moeten zijn, willen zij ‘goed’ leiding geven in de ogen van hun teamleden.
Naast bekende effectieve leiderschapsstijlen, besteden leidinggevenden daarom veel aandacht aan het communicatieproces, bijvoorbeeld door daar regels voor op te stellen, zoals 'geen discussies via e-mail' en 'elk half jaar komen we allemaal samen'. Ook wordt veel aandacht besteedt aan het vastleggen van afspraken en het houden daaraan. Leidinggevenden doen hun best om de fysieke grenzen binnen het team te overbruggen, vooral door veel te communiceren, door teamleden daarbij te helpen en door de nadruk te leggen op het overkoepelende doel, dat wat alle teamleden met elkaar verbindt.
